Zamondosh

8 март - Байрамингиз муборак бўлсин азиз опа-сингиллар!

2012-03-07T21:25:00.004+01:00

АЗИЗ ИНСОН ОНАЛАР

Илтифотли мулойим, ширин забон оналар
Ақли етук ва зукко, зўр билимдон оналар.
Жамиятда ардоқли энг қадрдон оналар,
Оилам деб, болам деб бағишлар жон оналар,
Оламда энг табаррук азиз инсон оналар.

Ширин, жажжи қиз бўлиб, етишурлар камолга,
Гўзаллашиб, хур бўлиб, тўлар хусну жамолга.
Орзулари ушалсин, етсин бахту иқболга,
Дунёда не гўзаллик бўлса-бари аёлга,
Ҳар бири ой, қуёшдек гўзал жонон оналар.

Билар турмуш тарзини, улар бирла фароғат,
Куч ва ғайрат мужассам, қалбида зўр маҳорат,
Илму ҳунар бобида ортиқ эрур маҳорат,
Ҳар жабхада толмасдан кўрсатурлар жасорат,
Бу ҳаётда ҳар ишга топар имкон оналар.

Аёл борки, рўзғор бут, сарамжону саришта,
Ҳусну жамолда танхо, ҳуру малак, фаришта,
Оналарнинг оёғин ости, дерлар беҳишт-да,
Эрлар учун ибратдир ҳар соҳада, ҳар ишда,
Оламда хеч тенги йўқ, гулу райхон оналар.

Зебунисо, Нодира, Лайло, Раъносиз,
Шарму ҳаё, иффатда, латофатда аълосиз.
Лабзи ҳалол, покиза, сўзлари сермаъносиз,
Пазандаю ҳамшира, олимаю доносиз,

Аёл билан мукаммал дунёда бу одамзод,
Аёл бўлса эр киши яшар қувноқ ҳамда шод.
Аёл билан ҳар гўша, ҳар хонадон ҳам обод,
Аёл берган фарзандлар Алпомиш, Барчин, Фарҳод,
Митти юракка берар, кучу дармон оналар.

Аёллар бор гурунглар зўр даврага айлансин,
Аёл меҳри, севгиси дилимизга жойлансин.
Байрамлари кўпайиб, байрамларга улансин,
Оналарга байрамда шеър, қўшиқлар куйлансин,
Оиланинг саркори эпчил, чаққон оналар,

Бари дилкаш, ҳазилкаш, севишар куй яллани,
Маромига етказиб айтишар қўшиқ, аллани.
Обод қилар юрту эл, хонадон, маҳаллани,
Эъзозлайлик аёлни, шу замон шу паллани,
Қувноқ ва шод яйрашиб, юрсин омон оналар

Фаолликда ҳаётда эркаклардан қолишмас,
Уй-рўзғорнинг ишлари улар учун ҳеч ишмас.
Мард эркаклар аёлни қийин ишга солишмас,
Суҳайлийнинг мадҳи бу-аёлларга олқишмас,
Бу оламда табаррук азиз инсон оналар.

Суҳайлий (Қоражон Қодиров)
Андижон тумани Ҳрабек қ.ф.й.
Матн терувчи: Исмоилова Г

Дорогие женщины поздравляю всех Вас с днём 8 марта!

2012-03-07T17:42:00.000+01:00

Дорогие женщины поздравляю всех Вас с днём 8 марта!

Желаю здоровье и успеха.
Женщина мать,это и есть наше счастье.Пусть для нас будут наши
дети здоровыми!

И мы будем здоровым,когда увидим что они здоровы.

Я уже долгих дней сама сильно болею,лечусь дома.Хотя больная, я Вас всех решила поздравить с днём 8 марта.

Женщины провозащитницы,женщины оппозицонеры пусть всех нас бережёть бог.
Надеюсь, мы сможем что-то изменить в Узбекистане.
Потому что, Узбекистан наша Родина.
Ещё раз поздравляю Вас с праздником, дорогие женщины!

Гульшан Караева
Председатель Кашкадарьинского областного отделения Общества Прав Человека Узбекистана.

Двадцать лет после распада Советского Союза: основные свободы в Центральной Азии остаются под серьёзной угрозой

2012-03-07T17:21:00.002+01:00

Брюссель, Гаага, Вена, Алматы, Ташкент - 7 марта 2012 года. Новый 41- страничный отчёт, опубликованный коалицией правозащитных организаций Европы и Центральной Азии, отмечает серьёзные проблемы с соблюдением основных свобод в бывших советских республиках - Казахстане, Туркменистане и Узбекистане. Вопреки обещаниям о реформах, данными властями трёх стран, ситуация с правами человека в Узбекистане и Туркменистане за последнее время нисколько не улучшилась, а в Казахстане только ухудшилась.

В отчёте <<ОТРЕЗВЛЯЮЩАЯ РЕАЛЬНОСТЬ. Основные свободы в Казахстане, Туркменистане и Узбекистане через двадцать лет после распада Советского Союза>>, рассматриваются нарушения свободы слова, свободы собраний и ассоциаций, а также свободы религии в трех бывших советских республиках.
Он подготовлен следующими организациями: Международное партнёрство по правам человека, Нидерландский Хельсинкский комитет, Казахстанское международного бюро по правам человека и соблюдению законности, Туркменская инициатива по правам человека, Инициативная группа независимых правозащитников Узбекистана.

Отчёт доступен на: http://www.iphronline.org/uploads/9/0/2/7/9027585/central_asia_report_march_2012_r.pdf
(полная версия)
http://www.iphronline.org/uploads/9/0/2/7/9027585/rus_summary_central_asia_report_march_2012-2.pdf
(резюме)

***

Казахстан:

Власть прочно находилась в руках президента Нурсултана Назарбаева в
течение всей независимости страны. Президент был переизбран в апреле
2011 года во время безальтернативных выборов, а руководящая
пропрезидентская партия не имеет настоящих соперников, хотя
парламентские выборы в январе 2012 года формально положили конец ее
монополии в парламенте. Оппозиционная Коммунистическая партия не
смогла принять участие в парламентских выборах из-за решения суда о
приостановлении ее деятельности, вынесенного на спорных основаниях.

За последнее время усилились посягательство на свободу слова в СМИ. В
частности, оппозиционные СМИ подверглись новому давлению посредством
уголовных и административных взысканий, гражданских исков о клевете с
чрезмерно высокими требованиями возмещения ущерба, а также запугиванию
и препятствованию работе журналистов. Интернет-сайты, содержащие
информацию, критикующую власть, регулярно блокируются, а расплывчатые
обвинения в <<экстремизме>> используются все чаще в целях оправдания
введения ограничений на контент в режиме он-лайн. Новый закон 2012
года позволяет правительству более строго контролировать электронные
СМИ.

Реакция властей на забастовки нефтяников, которые начались в мае 2011
года в Западном Казахстане, выявила давно существовавшие угрозы
фундаментальным свободам. В течение 2011 года, мирные акции протеста,
проводимые нефтяниками, были разогнаны с применением силы, а участники
задержаны и вызваны в суд; ведущие активисты протестного движения
были осуждены по уголовным обвинениям в результате политически
мотивированных судебных разбирательств; а к активистам политической
оппозиции применялось запугивание за выражение солидарности с
рабочими. После волнений 16 декабря 2011 года в бастующем регионе
события стали развиваться еще более тревожно. Действия властей,
предпринятые в рамках расследования этих беспорядков, усугубляют
озабоченность по поводу того, что власти используют его как прикрытие
для нового наступления на рабочее протестное движение, политическую
оппозицию, а также на оппозиционные СМИ. Ряд задержаний, допросов и
вымышленных уголовных расследований был направлен против активистов
рабочего движения и членов оппозиции, а также поддержавших их
журналистов.

Новый репрессивный Закон о религии был принят в октябре 2011 года,
несмотря на серьезную критику как внутри страны, так и за ее
пределами. Закон вводит новые ограничения на религиозную деятельность
и оставляет в силе запрет на деятельность незарегистрированных
религиозных объединений, одновременно усложнив процесс регистрации и
сделав ее открытой для произвольного исполнения. Даже еще до принятия
закона, так называемые нетрадиционные религиозные объединения,
столкнулись с усилившимся давлением.

***

Туркменистан:

Президент страны Гурбангулы Бердымухамедов, формально переизбранный на
притворных выборах в феврале 2012 года, продолжает свое репрессивное
правление. Программа реформ, которую он объявил, когда пришел к власти
после смерти Сапармурата Ниязова в 2006 году, не привела ни к каким
действительным улучшениям положения с правами человека в стране.
Вместо этого новый президент стал ещё больше развивать новый культ
личности себя самого.

Власти Туркменистана жестко контролируют СМИ страны и используют их в
качестве рупора государственной пропаганды. Спутниковое ТВ подверглось
очередным атакам, интернет сильно регулируется, а единственный
конкурент государственной компании-провайдеру на рынке предоставления
услуг мобильной связи был <<выбит>> с рынка в конце 2010 года.
Информационной монополии правительства был брошен вызов в июле 2011
года в связи с взрывами на военных складах, когда граждане
использовали сотовые телефоны и интернет для того, чтобы сообщить
внешнему миру о взрывах. Власти отреагировали на это отрицанием фактов
и запугиванием граждан, а также приняли меры предосторожности для
предотвращения развития подобного сценария во время празднований 20-
летия независимости в октябре 2011 года.

Журналисты, сотрудничающие с иностранными СМИ, активисты и другие
члены гражданского общества, которые считаются нелояльными по
отношению к государству, сталкиваются с запугиванием и притеснениями,
включая слежку, допросы, запреты на выезд из страны, аресты по
политически мотивированным обвинениям и судебные приговоры. Во время
президентской предвыборной кампании имели место новые попытки
заставить замолчать критиков режима. Веб-сайт Туркменской инициативы
по правам человека (ТИПЧ), известный как независимый источник
информации о событиях в Туркменистане, подвергся хакерской атаке уже
второй раз менее чем за один год.

Власти продвигают контролируемые государством общественные организации
вместо независимых групп гражданского общества. Принятие первого
закона о политических партиях в начале 2012 года скорее всего
останется ещё одним символическим <<жестом доброй воли>> без каких-либо
реальных последствий. Угроза ответных мер со стороны государства
отбивает у людей охоту к общественным протестам, а единственная
известная акция протеста в 2011 году была подавлена.

Ограничительное законодательство о вероисповедании остается в силе, и
члены сообществ религиозных меньшинств продолжают подвергаться
преследованию. В стране не существует службы, которая была бы
альтернативной обязательной военной службе, и в прошлом году
сообщалось о новых случаях, когда за отказ служить в армии по
религиозным мотивам были признаны виновными Свидетели Иеговы.

***

Узбекистан:

Режим президента Ислама Каримова продолжает контролировать все ветви
власти, пресекать проявления несогласия и ограничивать основные права
человека. В стране могут работать открыто только пропрезидентские
партии, в то время как оппозиционные движения остаются изолированными
и разобщенными, а их лидеры находятся в изгнании за границей.

Власти строго контролируют все СМИ с целью предотвратить
распространение информации, которую считают нежелательной. Недавняя
волна протестов в арабских странах побудили властям Узбекистана к
новым попыткам контролировать и ограничивать использование Интернета,
число пользователей которого быстро росло в последние годы.

Члены небольшого сообщества независимых журналистов и правозащитников
сталкиваются с регулярными притеснениями, выражающимися в различных
формах - от слежки и домашних арестов до физических нападений, а также
политически мотивированных обвинений в правонарушениях.

Множество журналистов и правозащитников продолжает находиться в
тюрьмах, несмотря на несколько показательных освобождений, сделанных
властями за последнее время в виде уступки международному сообществу.
Одна из немногих международных НПО, до недавних пор работавших в
Узбекистане - представительство Human Rights Watch было вынуждено
покинуть страну в 2011 году.

Малочисленные мирные собрания, инициированные несогласными с режимом
активистами, милиция продолжает разгонять. Остается неизвестной судьба
многих осужденных и заключенных в тюрьму за участие в массовых
протестах в Андижане в 2005 году, кровавым образом подавленных
войсками. Власти Узбекистана отклонили требования о независимом и
беспристрастном расследовании андижанских событий.

Религиозные меньшинства находятся под давлением. Не прекращается и
кампания против мусульман, пытающихся осуществлять свою религиозную
деятельность вне строгого государственного контроля. В 2010 и 2011
годах Инициативная группа независимых правозащитников Узбекистана
(ИГНПУ) зафиксировала десятки новых случаев произвольных арестов,
пыток и другого жестокого обращения, сфабрикованных уголовных дел и
несправедливых судебных процессов против людей, обвиненных в
<<религиозном экстремизме>>. Существуют серьёзные опасения относительно
судьбы 28-и человек, которые летом 2011 года были насильно возвращены
в Узбекистан из Казахстана по обвинениям в <<религиозном экстремизме>>,
несмотря на обоснованные подозрения о вероятных преследованиях их на
родине.

* * *
Fundamental freedoms under serious threat in Central Asia twenty years
after Soviet collapse

Brussels, The Hague, Vienna, Almaty, Tashkent 7 March 2012. A new 36-
page report published today by a coalition of five human rights groups
from Europe and Central Asia highlights serious threats to fundamental
freedoms in the former Soviet republics of Kazakhstan, Turkmenistan
and Uzbekistan. Despite promises of gradual reform made by the
authorities of these countries, the human rights situation in
Turkmenistan and Uzbekistan has not improved in any meaninful way in
the recent period, while the situation in Kazakhstan has deteriorated.

The new report, which is entitled A sobering reality: Fundamental
freedoms in Kazakhstan, Turkmenistan and Uzbekistan twenty years after
the Soviet collapse, details violations of freedom of expression and
media, freedom of association and assembly, and freedom of religion in
the three countries under review. It is published by International
Partnership for Human Rights, the Netherlands Helsinki Committee,
Kazakhstan International Bureau for Human Rights and Rule of Law,
Turkmen Initiative for Human Rights and the Initiative Group of
Independent Human Rights Defenders of Uzbekistan.

A summary of the report is available at:
http://www.iphronline.org/uploads/9/0/2/7/9027585/eng_summary_central_asia_report_march_2012-2.pdf
The full report is available at:
http://www.iphronline.org/uploads/9/0/2/7/9027585/central_asia_report_march_2012.pdf

***

In Kazakhstan power has been firmly in the hands of President
Nursultan Nazarbaev throughout independence. He was re-elected in
April 2011 elections that offered no real choice and his ruling party
remains essentially unchallenged even if parliamentary elections held
in January 2012 formally ended its monopoly in the law-making body.
The opposition Communist Party was prevented from running in the
parliamentary elections because of a court decision that suspended its
activities on questionable grounds.

Attacks on freedom of expression in the media have recently increased,
and in particular opposition media have come under growing pressure
through criminal and administrative charges, civil defamation suits
involving excessive claims for damages, and intimidation and
obstruction of the work of journalists. Internet sites containing
information critical of the authorities are regularly blocked and
vague allegations of "extremism" have increasingly been used to
justify restrictions on online content. New legislation from early
2012 provides for enhanced government control of electronic media.

The authorities' response to the recent oil worker protests, which
began in western Kazakhstan in May 2011, has highlighted long-standing
challenges to fundamental freedoms. In the course of 2011, peaceful
protest actions held by oil workers were forcefully dispersed and
participants detained and brought to court; leading figures in the
labor protest movement were criminally convicted in politically
motivated trials; and political opposition activists were harassed for
showing solidarity with the workers. New disturbing developments have
taken place in the aftermath of the 16 December 2011 unrest in the
strike region. Actions taken during the investigation into these
events have given rise to concerns that the authorities are using it
as a pretext for a new crackdown on the labor protest movement, the
political opposition, as well as opposition media. A series of
detentions, interrogations and spurious criminal charges have targeted
labor activists, and opposition members and journalists who have
supported them.

A new harsh Religion Law was adopted in October 2011 despite strong
national and international criticism. The law introduced new
restrictions on religious activities and retained the ban on
unregistered religious communities, while making the process of
registration more difficult and open to arbitrary implementation.
Already prior the adoption of the law, so-called non-traditional
religious communities were increasingly subjected to harassment.

***

In Turkmenistan President Gurbanguly Berdymukhamedov continues his
repressive rule after being re-elected in sham elections held in
February 2012. The reform agenda on which he set out when taking power
after the death of Turkmenbashi in 2006 has produced few if any
tangible human rights gains and he has increasingly promoted his own
personality cult.

The Turkmen authorities tightly control the country's media and use
them as outlets for state propaganda. The internet remains heavily
regulated and censored, satellite TV has come under renewed attack and
the only competitor to the state-owned cell phone provider was kicked
out of the country in late 2010. In connection with the July 2011
explosions at an ammunition depot, the government's information
monopoly was challenged by citizens who used electronic media to
communicate information about the explosions to the outside world. The
government responded with denunciation, intimidation and measures to
prevent a similar scenario during the 20 years independence
celebrations in October 2011.

Journalists who contribute to foreign media, civil society activists
and other civil society members who are considered "disloyal" to the
state are subjected to intimidation and harassment, including
surveillance, interrogations, travel bans, arrests and politically
motivated charges and convictions. The run-up to the February 2012
presidential elections saw new attempts to intimidate and silence
critics of the regime. The website of Turkmen Initiative for Human
Rights, which is well-known for its independent coverage of
developments in Turkmenistan, was disabled by a cyber attack for the
second time in less than a year.

The Turkmen authorities continue to promote the role of government-
controlled organizations in place of independent civil society groups,
and the adoption in early 2012 of a first-ever law on political
parties is likely to remain another symbolic measure without any real
impact. The threat of state reprisal effectively discourages public
protests and the only known attempt at a protest in 2011 was quashed.

Restrictive legislation on the practice of religion remains in force
and members of religious minority communities continue to be singled
out for persecution. No civilian alternative to compulsory military
service exists and new cases have been reported in the past year when
Jehovah's Witnesses were convicted for their refusal to serve in the
army on conscientious grounds.

***

The regime of Uzbekistan's long-time leader President Islam Karimov
continues to control all branches of power, suppress dissent and limit
basic rights of citizens. Only pro-presidential parties are able to
operate openly in the country, and political opposition movements
remain marginalized and divided, with their leaders living in exile
abroad.

The authorities tightly control the country's media and try to prevent
the circulation of information deemed unfavourable. The recent wave of
protests in the Arab world has prompted new attempts to rein in the
internet, whose users have increased rapidly in the last few years.

Members of the country's small community of independent journalists
and human rights defenders face ongoing harassment, ranging from
surveillance and house arrest to physical attacks and politically
motivated charges. Numerous journalists and human rights activists
continue to languish in prison despite a few recent releases
apparently made as concessions to the international community. One of
the few international NGOs to have worked in Uzbekistan, Human Rights
Watch was forced out of the country in 2011.

Small-scale peaceful pickets staged by known critics of the regime
continue to be broken up by police. The fate remains unknown of many
of those who were imprisoned for participating in the rare mass
protest in Andijan in 2005, which was put down in a bloody fashion by
Uzbek government troops. Some of these prisoners are reported to have
died as a result of harsh prison conditions and torture. The Uzbek
authorities have rejected calls for an independent and impartial
investigation into the Andijan events.

Minority religious communities remain under pressure and the
authorities continue their indiscriminate campaign against independent
Muslims who practice their faith outside strict state control. In
2011-2012 the Independent Group of Human Rights Defenders of
Uzbekistan has documented dozens of new cases of arbitrary arrests,
torture and ill-treatment, fabricated criminal cases and unfair trials
against individuals branded as religious "extremists." Serious
concerns remain about 28 individuals who were extradited from
Kazakhstan to Uzbekistan on religious "extremism" charges in the
summer of 2011 in spite of a well-founded fear of persecution.

Озодлик хизматда: Гулнора Каримова 2000 та тўй ўтказади

2012-03-07T09:37:00.000+01:00

Гулнора Каримова кам таъминланган оилалар учун 1000 та никоҳ тўйи ва 1000 та суннат тўйига ҳомийлик қилиши айтилмоқда.

06.03.2012
Ўзбекистон президентининг тўнғич қизи Гулнора Каримованинг "Ўзбекистон маданияти ва санъати форуми" жамғармаси (Фонд Форум) томонидан мамлакат бўйлаб хайрия тўйлари ўтказилади.

Бу ҳақда 4 март куни Тошкентда бўлиб ўтган "Тўйлар мавсуми-2012" деб номланган кўргазмада маълум қилинди.

Фонд Форумнинг ушбу лойиҳасига кўра, тўйлар болалар уйи тарбияланувчилари ва ижтимоий ҳимояга муҳтож оилалар фарзандлари учун хайрия акцияси тарзида ўтказилади.

Ўтган йилнинг декабр ойида ҳам Фонд Форум Андижонда 5 нафар Болалар уйи тарбияланувчилари, Жиззаҳ вилоятида 5 нафар кам таъминланган оилалар фарзандларининг суннат туйини ўтказиб берган эди.

Фонд Форумнинг ўзини таништирмаган ходимасига кўра, бу йилги лойиҳада мамлакатнинг барча ҳудудлари қамраб олинган бўлиб, кам таъминланган оилаларнинг фарзандлари учун жами 1000 та никоҳ тўйи ва 1000 та суннат тўйи хайрия тарзида ўтказилади.

- Ўтган йили фақат 2 та вилоятда ўтказилган эди. Бу йил барча вилоятларда ўтказилади. Битта вилоятдаги 2-3 та туман қамраб олинган,- деди Фонд Форум ходимаси.

Никоҳ тўйларида 1000 келинга Гулнора Каримованинг Guli бренди асосида тикилган 1000 та никоҳ кўйлаги ҳадя қилиниб, тўй ҳаражатларини ҳам Фонд Форум ўз зиммасига олади.

- Ўтган йилги акциямизда ҳам жуда кўплаб совғалар берилган эди. Суннат тўйи ўтказилган болаларга велосипед совға қилинган эди. Келин-куёвларга эса микротўлқинли печ ва замонавий телевизорлар совға қилинган эди. Бу йилги совғалар ҳам шундай кўринишда бўлади,- деди Фонд Форум ходимаси.

Фонд Форум расмий сайтида ёзилишича, тўй соҳибларининг ҳар бирига Гулнора Каримованинг тилаклари ёзилган табрикномалар ҳам топиширилади.

Лойиҳага кўра, илк хайрия никоҳ ва суннат тўйлари 25 ва 26 март кунлари Навоий, 27-28 мартда эса Қашқадарё вилоятларида ўтказилиши режалаштирилган.

Ўтган йили жиззахлик 35 ёшли Абдумманон Усмонов ҳам Гулнора Каримованинг хайрияси ҳисобига уйланган эди.

Ресторанда 500 кишилик меҳмон иштирокида ўтган тўй маросимида таниқли эстрада хонандалари Ойбек ва Нигора қўшиқ куйладилар.

“Тенгдошларим аллақачон оила қуриб, фарзандли бўлишганини ўйлаб, уларга ҳавасим келарди. Худога шукур, мана, мен ҳам бугун оилали бўлдим... Ташкилотчиларга раҳмат”дея миннатдорчилик билдиргани ҳақида ёзди Фонд Форум.

Швецариядаги энг бадавлат кишилар рўйхатидан ўрин олган Гулнора Каримова ушбу лойиҳага қанча маблағ сарфлаётгани ҳақида ҳеч бир жойда ёзилмаган.

Айрим манбаларга кўра, бу хайрия тадбирлари учун маҳаллий тадбиркорларнинг "саҳоватпешалиги"дан ҳам фойдаланилади.

Фонд Форум сайтида айтилишича, ушбу лойиҳасига “Аёллар кенгаши” ташкилоти, “Меҳр нури” жамоат жамғармаси, Ижтимоий ташаббусларни қўллаб-қувватлаш фонди ҳамкорлигида ўтказилаяпти.

Гулнора Каримованинг расмий сайтида хабар қилинишича, Каримова хоним "Меҳрибонлик уйлари" учун тез-тез хайрия тадбирлари уюштиришни одатга айлантирган.

Болалар меҳнати муаммоси билан шуғулланадиган Ўзбекистон-Германия форуми ташкилоти раҳбари Умида Ниёзова болалар учун хайрия тадбирлари ўтказишни хуш кўрадиган Гулнора Каримованинг эътиборидан мамлакатда ўқувчиларнинг мажбурий меҳнатга жалб қилиниши муаммоси четда қолаётганини қайд этади.

- Унақа популистик қадамлар одамнинг имижи яхшиланиши учун қилинади. Мен ўйлашимча, Гулнора Каримова шу ишларни ўзининг жуда ëмон бўлган имижини тўғрилаш учун қилади. Ўша 1000та оила миннатдор бўлади. Одамлар гапиради. Лекин биз унинг қилган ишларини ҳисобга олсак, бунақа подачкалар халқ учун ҳеч қанақа жиддий рол ўйнамайди. Гулнора Каримова ўзининг мавқеидан фойдаланиб, Ўзбекистондаги мавжуд оммавий болалар меҳнатини тўхтатишга қанақадир қадамлар қилса, жуда ҳам жиддий кўрсаткич бўларди. Албатта шуни қила олмайди, чунки ҳар йили миллион-миллион болаларни ишлатишдан жуда кўп пул тушади. Бу пулни 1000та оилага тўй қилиб берадиган пул билан солиштириб бўлмайди. Ўшанга энг осони бир томондан бир сўм бериб, иккинчи томондан миллионлар ишлаб олиш жуда осон,- дейди Умида Ниёзова.

Ўтган йилнинг 15 сентябр куни Гулнора Каримованинг Ню Йоркда Линколн марказидаги Guli бренди либослар намойиши АҚШ матбуотининг танқидий мақолалари ва ўзбек мухолифатининг норозилик намойишлари ортидан бекор қилинган эди.

Ўзбек мухолифати Ўзбекистонда болалар меҳнатидан фойдаланилаётгани учун Каримованинг либослар намойишига қарши чиққан эди.

Psiphon - Тўсиқларни олиб ташланг!
Чоп этиш
Электрон почта
Шарҳлар (22)
Ўртоқлашинг

Шарҳларни саралаш
Бу форумда шарҳ қолдиринг (22)
Шарҳлар саҳифаси Кейингиси
муаллиф: Самар қаердан: Тошкент
07.03.2012 06:42
Жавоб ëзиш
Ушлик Бобурга.
Авваламбор Ушлик булсанг Киргизистонинг хакида уйлагин.Болларга туй, суннат туйи килиш бу ота-онанисини вазифаси.Халкни турт тарафда сарсон-саргардон булишига мажбур килиб энди улар ташлаб кетишга мажбур булган болларга туй килиб бериш?Тадбиркорларга, бизнесменларга ишлашга йул берса халк хам бойиди ва халкни узи туйларини килади, оилани мкстахкамлаш керак.Етим есирлар сонини камайтириш тугрисида бош котириш керак.
муаллиф: lola қаердан: ankara
07.03.2012 02:07
Жавоб ëзиш
-Dugonam Gulnoraxon Nyu-Yorkdagi baykotdan keyin sahovatli bulib qolibdi.SHvedsaryadagi hovlisi tuyini qachon qilarkan.
муаллиф: StrasKan қаердан: Berlin
07.03.2012 01:13
Жавоб ëзиш
Gulnora opaga rahmat. Qidirsa kimda kamchilik yo'q. Lekin, shu kishi ayol boshi bilan fond forum orqali nechtalab yoshlarimizni ish bilan taminlab turibdi. Nechtalab oilaviy sharoiti og'irlar uchun bu katta madad bo'ladi. 1000 ta oila ham aytishga osonmas. Bu yerda sharh yozayotganla O'zbekiston uchun oldin o'zlariz biror ish qilib qo'yingla, keyin gapiringla...
Жавобан
муаллиф: ##### қаердан: ######
07.03.2012 06:53
Жавоб ëзиш
Tugri aytasiz,Uzbekiston uchun nima qololdik?Biron bir ish qilishga berishadimi?Qaysi uzbek qulida bugan pulni sarmoya qila oladi?Chet elda qanchadan qancha ziyoli yoshlarimiz bor,qulidan ish keladigan,ishni kuzini biladigan odamlar bor.Nima uchun ushalar uzini Vatanida shu ishni qilmaydi?Chunki kurib turipti,biladiki qulidan ish keladiganlarning kappasini kuydiryapti Gulnora opa.Nima uchun chinni bozorning,ippodromning egalari qamaldi,nima uchun Gulnora opa qurgan mehmonxonalarga yaqin bugan mehmonxonalarning kupi yer bilan yakson buldi(kurganim 4 yulduli mehmonxona 2haftada tep tekis yerga aylantirildi),nima uchun odamlarga xayr-ehson qiladiganlar SNBga borub tushuntirish xati yozadi(zam.hokim katta miqdorda ehson qiganidan keyin ishdan olinganini bilaman)qani 10 yil oldingi tadbirkorlarimiz hozirgi ahvollari qay darajada?Navoiy kuchasida optoviklar bor edi,qaysi qonun asosida ularning mollari olib quyildi?Qidirsa kamchilik kup,kimda kamchilik yuq,usha tadbirkorlar xato qilishipti,kamchiliklari bor ekan nima uchun qonun asosida ularni tergov qilib ushanga yarasha jazo berilmaydida,yoppasiga qayta oyoqqa turishi qiyin holatga keltiriladi?Kamchilik qidirmasdan ishiga yarasha jazosini bersin,usha odamni uz holiga tashlasin,u tadbirkor ham ishini davom ettirsin kamchiliklarsiz.Yuq,unday qilolmaydi,chunki ulani maqsadi kamchililani tuzatishmas,usha tadbirkorlarni ezish,boshqalarga yul ochib bersa,uzining saxovatpeshaligini namoyish qilishda konkurent buladi,odamlar boy bulsa,u yer bu yerdan xabari buladi,ongi usadi,ongi usgan xalqni ular diktovka yuli bilan boshqarish qiyin buladi.2000ta oilaning tuyini qiberish albatta yaxshi narsa,lekin usha 2000ta oila uzi shu pullarni ishlab topib,tuy qilsa undanam yaxshimasmi?Puli bumagani uchun oila qurolmay yurganlar,tuy qilishga pullari yuq ekan,kichkinaroq tuy qisin,mayli usha tuyga Oybek,Nigora kemasayam dilga yaqin qardoshlar kesa,tuy bulmaydimi?200$lik kelin kuylagi kiymasa,50ming sumlik kuylak bilan tuy qilish mumkinmasmi?Tuy degani insonga yuk busa,bosh ogriq busa boshni ishlatib ogriqni olib tashlash vaqti kelmadimi?Qacongacha topganimizni tuyga sarflaymiz,yoshlarga ilm,marifat berish urniga?Shu gaplarni tushuntirvotganlani yulini tusmasin,insonlani ish bilan taminlayatganlani oyogiga bolta urmasin,2000ta tuy qiberyaptimi,mayli qisin,boshqalarniyam bu yulga chaqirsin,boshqalaram shu ishlani qilishi uchun sharoit qisin...Uzbekiston uchun oldin uzlariz biror ish qilib quyingla,keyin gapiringla deganiz notugri,hech qachon 1,2 kishinig mehnati bilan butun boshli mamlakat yaxshi natijalarga erisholmaydi.Har bir yutugimizda,kamchiligimizda xalqimizning hissasi hadsiz,hisobsiz...
муаллиф: hayrullo қаердан: uzb
06.03.2012 22:45
Жавоб ëзиш
1000 yigitni uylantirib tuyini utkazib bersa, otasining rejimi 1000 lab yigitlarni qamab yuboradi.
муаллиф: AKMALDIN қаердан: OLTIARIQ
06.03.2012 22:25
Жавоб ëзиш
GULNORO OPAMGA BU QILAYOTGAN HAYRIYA ISHLARI UCHUN KATTA RAXMAT,O'QUVCHILAR PAXTA TERSA NIMA BO'LIBDI VATANIGA O'QUVCHILARHAM O'Z HISSALARINI QO'SHISHYAPTI, GULNORAOPAMGA BU EZGU ISHLARIDA SOG'LIQ SALOMATLIK TILAB QOLAMAN
муаллиф: Бобур қаердан: Ўш
06.03.2012 21:47
Жавоб ëзиш
Ҳаммаси яхши-ю, лекин озодлик жамоаси, сизларни Каримовлар оиласининг бирорта ҳам ижобий ишларини тўғри қабул қилганингларга тўғриси гувоҳ бўлмадим. Нега нуқул тирноқ остидан кир қидирасизлар. Мақолани ўқияпман-у, худди мақола муаллифи уни менсимай ёнбошлаб олиб ёзгандек туюлаверди менга. Ахир бир муслима имкон қадар саховат кўрсатмоқда, анча-мунча бойваччаларни хаёлига келмаган яхши амалларни бажармоқда. Эҳсон эгасининг қайси бир жойда изза бўлганини бу мақолага тиқиштиришдан нима фойда? Ёки одамлар нима бўлса ҳам Гулнора Каримовани яхши аёл тимсолида кўрмасликлари керакми ё бўлмаса ҳожаларизга Каримов оиласини қўлдан келганича инсонларга ёмон кўрсатиш учун ваъда берганмисизлар? Бу аёл бошлаган бу эзгу амал айни оят ва ҳадислар буюрган, ундаган амалдир. Бас, ҳасадмас, хавас қилайлик!Бир аёлчалик ҳам бўла олмаётганимиз учун ўз-ўзимизга танбеҳлар берайлик! Зора бизлар ҳам чин мўмин бўлсак! ахир биродарлар кимлардек ўтириб олиб, аввал сафида туриб кейин чиқиб кетган инсондан хафа эканлигини оммага ошкор қилиб: Нега кечагина хатто турмадалигида ҳам фалончини ёнини олаётган одам бугун каримов тарафда турибди. дея нолиб, бу ҳам етмагандай ноҳақ танқид нотўғрилигига далил сифатида кимларнидир ёзганларидан юзсизларча фойдаланадиган мунофиқлар сафидан чиқиш вати келди менимча. Эркакликка қайтадиган, тоза мусулмон бўладиган, исковичликдан воз кечадиган пайтлар ҳам келиб қолди! тавба вақти келди!
Жавобан
муаллиф: ??? қаердан: ???
07.03.2012 07:14
Жавоб ëзиш
Shuncha vaqtimi oldiz...Gapni lo'ndasi qanaqadir aloqez borligizi aytses bas shu Guli opezga.
Ha aytganday Oshliklarni nomiga dog tushirmangiz, chunki Oshliklar bunaqa kaltafahm emasdur...
Жавобан
муаллиф: Ахмад али.
07.03.2012 03:58
Жавоб ëзиш
23 йил давлат бошида туриб, ўзбек халқига тарихта ёзилмаган жиноятлар этиб . Уни қизлари хали аксарият халқ эшитиб эшитмаган жиноят ва рекетликлар, давлат ғазнасидан турли йўллар билан "пул ювишликлар" уюштириб дўппи тор келиш арафасида бундай айёрона мурувватга чалғинманг .
Бу ўзбек халқи олдида Сиз ўйлаган эҳсон ҳам эмас .
Отасининг ўлими олдида имкон қадар, имкониятдан келиб чиқиб сўроғлагувчиларга бир хужжат ясаш режасидур.
Жавобан
муаллиф: Оллохкулихон қаердан: Москва
07.03.2012 01:05
Жавоб ëзиш
Талхис, кофия, сарф-нахв укиган, хужра курган куринасиз? Тасанно!
Жавобан
муаллиф: Muslim
07.03.2012 10:03
Bir kishi besh vaqt namoz o'qib turib, doimiy o'g'rlik qilib yursa, uni o'g'ri deyiladi. Bu Karimovayam, bitts ishidan hulosa qilinmaydi, aqlli bo'lsangiz do'ppini qo'yib, bu ayol qilayotgan hamma ishlarni yaxshilab o'rganib chiqing, , keyin hulosaga kelsangiz arzidi.
Жавобан
муаллиф: Bobur қаердан: Hindiston
07.03.2012 00:32
Жавоб ëзиш
Menimcha bekorga hayriya ishlari boshlagani yuq Gulnorahon. Otasini kuni bitishi yaqinlashib qolyapti. Shunga xalqa yaxshi kurinish uchun qilyapti otasini urniga utirmoqchi..2000 nima bulib qolibdi? butun halqni risqini yeb yuridbi. Butun uzbekistonga hayriya qilsa kam gulnorahon,,,,,,
муаллиф: Brat қаердан: iz Bremen
06.03.2012 20:44
Жавоб ëзиш
Halqdan o'girlab yarmini halqqa bermoqda deng? Ko'z bo'yamachilar!
муаллиф: muslima
06.03.2012 20:31
Жавоб ëзиш
OLGA GULI! MOLODEC.....OZODLIK SILA BIR KISHIGA BIR SUM CHIQARIB YAXSHILI QILDILAMI?
Жавобан
муаллиф: ###
07.03.2012 08:21
Жавоб ëзиш
Ozodlik radiosining vazifasi axborot tarqatish,birovga pul berishmas.Ozodlik gapirmasa qayerdan eshitamiz realga yaqinro xabarlarni?Aslida xalqqa bir sum chiqarib berganlar juda kup.Ulaga bu narsani isbot qilish kerakmas,yoki xalqqa yaxshilik qiganini joyi keganda isbotlayolmaydi.Lekin bir inarsani isbotlash juda kup mehnat talab qulmaydi.Xalqninf million-million pulini Gulnorapa bilan Lola opa yeyayotgani-fakt.Bir yilda qancha oltin,neft,gaz qazib chiqariladi?Qani ulani pullari?Chet el banklaridan olinayotgan yirik miqdordagi kreditlar qani?Qayerga ketayapti,qaysi ishlar qilinayapri?
муаллиф: musht
06.03.2012 20:29
Жавоб ëзиш
Ўтган йилнинг 15 сентябр куни Гулнора Каримованинг Ню Йоркда Линколн марказидаги Guli бренди либослар намойиши АҚШ матбуотининг танқидий мақолалари ва ўзбек мухолифатининг норозилик намойишлари ортидан бекор қилинган эди.

Ўзбек мухолифати Ўзбекистонда болалар меҳнатидан фойдаланилаётгани учун Каримованинг либослар намойишига қарши чиққан эди
↑
Endi, mana shu gaplar ortiqcha ekanda.
Oshini yegan mushtini ham yeydi-da.
муаллиф: holi
06.03.2012 20:11
Жавоб ëзиш
gunora opa eoshim 37da sunnat kilinmaganman meni ham ruehatga kushib kuein kolaversa kelasi eili uelanaman earasi bitsa iltimos uzim bir kolhozchi bolaman

Муносабат: Эркакда лафз ҳалол бўлсин

2012-03-07T08:14:00.005+01:00

Ассалому-алайкум Обиджон ака. Сизнинг бир хат изидан бўлган суҳбатингизга мен ҳам жавоб ёзай.

Биз Қирғизистонлик Ўзбеклар бугунги кунда ўзимизникиларга тош отишдан нари кетишмаяпти, чунки бизнинг ғояларимизни қўллаши керак бўлган давлатнинг ғояси бизнинг маънавий ҳам моддий тарафдан синдиришдан нарига ўтишмаяпти.

Буларнинг бу ғояларини амалга оширишда ўзимизникиларнинг қўли билан чўғни ушлатишмокда.

Анашу Ўзбек Лидери Қодиржон акага қўйилаётган айбловлар ҳаммаси бекор. Қодиржон акамизнинг шу кўйга тушишида Ўшлик ака-укаларимизнинг хизматлари жуда ката. 13-май Қора-суу туманига қарашли Қизил- қишлоқ ҳукумати, Бобур номли мактабга йиғилган Ўшликлар Ўш вилояти губернатор вазифасига собиқ губернатор Мамасиддиқ Бакировни тарафдорлари келиб, 12-май куни соат 18 лар чамаси Губернатор Сооронбай Жээнбековга Асман КЖ газетаси муҳаррири Улукбек Ормонов ва 5-6 қуролланган кишилар 13-май соат 8-00да губернаторлик постини бўшатиб кўйишни талаб қилишади. Губернатор ҚЗМММ раиси Жалолиддин Салоҳиддиновдан ёрдам сўраган экан. Салоҳиддинов Бишкекда бўлгани учун бу вазифани Марказ фаолларидан Кароматхон Абдуллаева, Азизилло Раҳмоновлар телефонлар орқали ҳаммани тўплаб олишади. Губернатор укаси ҳозирги Спикер Асилбек Жеенбеков бўлса кўк матохни олиб беради, бошлари, қўлларига бойланган матоҳли болаларни оломонни Қодиржон Ботиров Жалолободдан етиб келиб зўрға қайтарганини биламан.

Лекин, шу ўзбекларнинг ҳуқуқларини сўрайман деб шу кунларга қолди бечора. 2010 - йилдаю Қодиржон бошлади дейишяпти, 1990-йилда Ўзгандаги хунрезликни ким бошлаган эди? Ўша авантюристликда айблаганлар жавоб беришса бўларди. Ўша Қодиржонни қоралаган Нўмон Давидовни укаси Акрамжон Давидов 4-июн Ўш райондаги митингда кўкрагидан ўқ еб халок бўлганда жасадини олиб келаётганини кўриб йиғлагандим. Лекин ўзбек миллатини бутун юкини Қодиржонни елкасига юкламай, ўзларининг Ўзбеклар жамияти раиси деб фахрланиб юрган Даврон Собиров ва унинг давронингни асрагин , ўзбеклигимдан фахрланаман деб ўзбеклар ичида шеърлар ўқиб юрадиган маддохлари Моҳидилхон Холтўрахон қизлари бормикин? Кўрасиз эртага яхши кунлар келганда ўша маддохлар бугунги кунда архивига тўплаётган шеърларини ёқишиб Илҳом деган гуруҳига Қодиржон Ботировни ҳомийлик қилишини сўрашади.

Ўш шаҳри МЭРи Мелис Мирзаакматовнинг "Мен издеген чиндик" китобидаги бир Бутун дунё ҳамжамиятига ёзилган мурожаатномада 2010-йилнинг июн воқеаларида Қ. Ботиров, Иномжон Абдурасуловларнинг айбдорлашга қўл қўйганлар ўзлари ўзбек марказларини ичида шуларнинг ош нонини еганлар. Жумладан Пўлат Собиров, Рашидхон Ходжаев ЎШ шаҳар Ўзбеклар Миллий Маркази раиси, Омонилло Иминов 2005-йили Ўш шаҳар ЎМММ раисликка даъвогар бўлган, Ишанов Дилмурод видеочи, Бахтиёр Тўхтаматов Бобур номли Академик драма театр директори, бита Ўзбек театри ниқоби остида марказ раҳбарларини пуллари эвазига бойлик ортириб юрган шахс.

Вақт олий ҳакам сизларга маслаҳатим ҳадеб ким давлат курсисида ўтирса ўшанга орқангизни ўгира берманг, Эркакликка уят бўлади, Сиздан кейинги авлодларингиз номингизни айтишга орланмасин, Гапларингизни махфий электрон манзилга жўнатинг.

Эркакда лавз ҳалол бўлсин.

Мени адресим alamdar-karaev@rambler.ru

Васила Иноятова: Қор ёғди, лекин излар босилмаяпти

2012-03-07T08:13:00.000+01:00

Ўзбекистон инсон ҳуқуқлари “Эзгулик” жамияти 2006 йилнинг ноябрида “Ботир Хусаинов кимнинг думини босди?” номли баёнот эълон қилган.

Унда Тошкент шаҳар прокуратураси қошидаги Солиқ, валюта ва ноқонуний даромадларни легаллаштиришга қарши кураш Департаменти мулозими Ботир Хусаиновнинг каттагина коррупцион халқани фош этгани, аммо унинг ўзини бу иш учун туҳмат ва сохта айбловлар билан 13 йиллик қамоқ жазосига ҳукм қилингани эътироф этилган.

Шов-шувли баёнотдан сўнг Ботир қамоқдан қайтди, баёнот қаҳрамонлари Рустам, Хуршид ва Ҳадятуллонинг оталари — мамлакатнинг собиқ Ички ишлар вазири Зокир Алматов, Ўзбекистон Қаҳрамони, шоир Эркин Воҳидов ҳамда таниқли олим, академик Неъматилла Иброҳимовлар турли важлар билан лавозимларидан бўшатилди, жамоатчилик назаридан четга олинди.
Ботир Хусаинов ўшанда бу номдор шахсларнинг фарзандлари “Ўзбегим” номли ширкат очиб, бир неча миллионлик валюта маблағларини “Туркистон” банки орқали Бирлашган Араб Амирликларидаги 31 та сохта фирмаларга ўтказгани ва талон-тарож қилаётганини фош этганди. Ўша маҳалда от устида бўлган оталарга орқа қилиб, қонуний жавобгарликдан қўрқмаётганини маълум қилганди. Республика Бош прокуратураси, Миллий хавфсизлик хизмати ва Президентга бу ҳақда аризалар билан мурожаат қилганди. Аммо айбдорлар жазосиз қолаверди, орадан 6 йил ўтганига қарамай илон яна бош кўтарди. Шу кунларда Ботир Хусаиновга кунда-кунора бўлаётган таҳдидлар, телефон қўнғироқлари мавзуга қайтишга ундамоқда.
“Ҳаётим мудом хавф остида қолмоқда. Токи бу жиноятлар очилиб, айбдолар жазоланмас, коррупция ва жиноятчиликка барҳам берилмас экан, менга таҳдидлар, пўписалар тўхтамайди. Ҳолбуки, мен ҳуқуқни муҳофаза илиш идораларига бу ҳақда бир неча марта аризалар билан мурожаат қилдим. Бу таниқли одамларнинг жиноятлари фош этишга имкон беришларини сўрадим, аммо негадир қонунбузарликлар хаспўшланиб келмоқда. Мен сохта ва қалтис айблов билан қамоқда жазо муддатини ўтаб қайтдим, лекин бунинг ўзи камга ўхшаяпти. Ҳаётим, соғлиғим билан боғлиқ хавфни сезмоқдаман. Мен жамоатчилик, халқаро ташкилотлар, оммавий ахборот воситаларидан кўмак сўрайман. Бош прокуратура жиноятни фош этиш истагини билдирса, мутахассис ва гувоҳ сифатида уларга кўмак беришга тайёрман” деб ёзди Ботир Хусаинов “Эзгулик”ка.
Жамиятимиз мамлакат ҳукумати раҳбарларининг фарзандлари, қариндошлари шахси билан боғлиқ бир неча жиноятлар ҳақида ёзган. Хусусан, Олий Мажлис Қонунчилик палатаси спикери Эркин Халилов, жорийдаги Ички ишлар вазири Матлубов ва унинг укаси Жамшид Матлубовнинг хонанда Дилнура Қодиржонова билан боғлиқ саргузаштлари шулар жумласидандир.
Ўзбекистон инсон ҳуқуқлари “Эзгулик” жамияти Ўзбекистон Республикаси Бош прокуратурасини Ботир Хусаинов тилга олаётган қонунбузарликлар юзасидан тез фурсатларда жамоатчиликка изоҳ беришга чақиради. Оммавий ахборот воситалари, жамоатчиликни Хусаинов тақдирига беэътибор бўлмасликка ундайди.
Ўзбекистон инсон ҳуқуқлари “Эзгулик” жамияти

Суҳайлий: Сумалак

2012-03-07T08:02:00.000+01:00

Тонг отгунча қайнайсан бўлиб малҳам, сумалак,
Ёшу қару барчани айлансан жамъ, сумалак.

Оҳанрабо сеҳрингга ҳар ким бўлур маҳлиё,
Атрофингда парвона юзлаб одам, сумалак.

Ўйин-кулгу тонггача, шодликлар ҳам бир жаҳон,
Кўзлар уйқу ғамидан бўлмайди нам, сумалак.

Навбаҳорнинг элчиси, кўкламнинг хабарчиси,
Оллоҳ сени инсонга этган карам, сумалак.

Эъзоз, табаррук айлаб тарқатишар қўшнилар,
Янгилик, деб ҳамма ҳам кўрар барҳам, сумалак.

Катта тўй ва базмдек дошқзонлар осилган,
Кампирлар ҳам шу куни бўлар санам, сумалак.

Етти малак тун бўйи тинмай рақс этармиш,
Ўчоқ бошида порлар бир неча шам, сумалак.

Гар тановвул қилса ким, беқиёсдир лаззатинг,
Етмиш таом ўрнида берурсан там, сумалак.

Эмиш биби Фотима тошлар солиб қозонга,
Таом қилиб пиширди, атаб “шолғом”, сумалак.

Ғазал ёзди таърифлаб Суҳайлий хислатингни,
Сенга омон етайлик ҳаммамиз ҳам, сумалак!

Суҳайлий (Қоражон Қодиров)

Андижон тумани Ҳрабек қ.ф.й.

Матн терувчи: Исмоилова Г

Икки Шавкат

2012-03-07T07:20:00.000+01:00

Толиб Ёқубов

6 март 2012 й.

Ким улар ўзи? Нега айнан Шавкат исмли икки кимса ҳақида гапирмоқдамиз? Ҳозирги пайтда ким кўп – Шавкат кўп, одамлар тўдасига кўзламай кесак отворсангиз Шавкат деганга бориб тегади.

Биз айтаётган Шавкатларнинг бири зоминлик ёки ўратепалик, – баъзилар у 1957 йилнинг 24 июлида Жиззах вилоятининг Зомин туманида туғилган дейишса, бошқалар Тожикистоннинг Ўратепа шаҳрида таваллуд топган, деб ишонтиришга ҳаракат қилишади.

Шунинг учун бизда бу шахснинг миллати ҳақида муқим бир фикр йўқ – бир хиллар уни ўзбек дейишса, тожиклар: “У – биздан”, деб мағрурланишади. Биринчи Шавкат, яъни Шавкат Мирзиёев, – Ўзбекистонда 2003 йилнинг 11 декабридан бошлаб ҳукумат бошлиғи. Тожиклар уни ўзларига бошлиқ қилиб олишга ҳали жиддий киришишгани йўқ. Олиб кетишса – бизлар зиён кўрмаймиз, ҳам бир зил-замбил юкдан қутуламиз, бироқ улар ўзларига бало сотиб олишади. Олиб кетишмаса – улар зиён кўришмайди, бизлар эса ўша эски тоғора билан қолаверамиз.

Иккинчи Шавкат – қорақалпоғистонлик, тезкор ишлар бўйича “Жаслиқ” қамоқхонаси бошлиғининг ўринбовари, тўғрироғи – мусулмон, ҳуқуқбон, журналист, тадбиркор ва бошқа маҳбусларни қийноққа соладиган, ўлгудек калтаклайдиган жаллоди Шавкат Вайсниёзовдир.

Ҳадеб “Шавкат Мирзиёев” ва “Шавкат Вайсниёзов” деявериш одамнинг ғашини келтиргани туфайли биз мақола давомида уларни мос равишда “1-чи Шавкат” ва “2-чи Шавкат” дея ёзишни маъқул кўрамиз.

Қорақалпоғистонлик уч ака-ука шоввозлар

Уч ака-ука, бир ота, бир онадан туғилиб ўсган Амин Юсупов, Шарип ва Икром Вайсниёзовлар ичида каттаси (Амин) Қорақалпоғистондаги бир туман ички ишлар бошқармасида кўп йиллар начальник бўлиб ишлаган. Уни яхши таниган одамларнинг гапи бўйича Аминнинг табиати ва маънавий қиёфасини таърифлаш учун инсон хаёлига келган энг ифлос ва жирканч сифатлар етмас экан.

Икром Вайсниёзов Қорқалпоғистонда бир туман ҳокимининг ёрдамчиси бўлиб ишлаганини эшитганмиз, 90-чи йиллар охири, 2000-чи йиллар бошида эса Жиззах вилояти, Пахтакор тумани ҳокими, 1-чи Шавкатнинг жонажон укаси Убайдулла Ёмонқуловнинг ўринбосари вазифасида ишлаганини яхши биламиз. Унинг иш фаолияти ҳам, умрининг ниҳояси ҳам шуерда автоҳалокат натижасида тугаган. Мазкур ака-укаларнинг учинчиси Шарип Вайсниёзов тўғрисида бизда маълумот етарли бўлмаганлиги сабабли у ҳақида биз ўзимизни чегараладик.

Бу икки Шавкат орасида қандай боғлиқлик бор, деб сўрашингиз табиий. 1979 йилда Шавкат Мирзиёев Тошкент Ирригация ва Қишлоқ хўжалигини механизациялаш институтига, Икром Вайсниёзов ва унинг синфдоши Фарход Ерманов эса Тошкент Автомобил Йўллари институтига ўқишга киришади. 1-чи Шавкат улар билан илгари на қариндош ва на таниш бўлган. Бироқ, бирнеча йиллик студентлик даврини битта ижара квартирада бирга ўтказиш уларни қадрдон дўстга айлантирган.

Пахтакор туманида Икром Вайсниёзовни яхши таниган, бирга ишлаган одамларнинг айтишича, иссиқ кунларда минерал сув қандай кетса, ароқ шунчалик кетадиган баъзи ўтиришларда ширакайф бўлган Икром Вайсниёзов аҳъён-аҳъёнда собиқ квартирадошини шодиёна руҳда эслаб қолар ва ўша кезларда 1-чи Шавкатга: “Уйлансам, ўғил кўрсам, ёки ака-укам ўғил кўрса, отини Шавкат қўяман” деб ваъда берганини айтар экан.

1-чи Шавкат ҳам дўсти Икромни ҳеч қачон унутмаган. Икром 90-чи йилларнинг охирида Қорақалпоғистондаги ишидан олинганда Жиззах вилоятида ҳоким бўлиб турган 1-чи Шавкат дарров уни Жиззахга олиб келган ва, юқорида айтганимиздай, Пахтакор тумани ҳокимининг ўринбосари лавозимига ўтқазган.

1-чи Шавкат Жиззах вилоятига ҳоким бўлган 1996 йили Фарход Ерманов ҳам Қорақалпоғистондаги бир туманга ҳоким этиб тайинланган. У шахсий сифатлари, касбий ютуқлари туфайли ҳоким бўлган, дейишга биз қийналамиз. Унинг мансаб пиллапоясида юқорига қараб ўрмалашида 1-чи Шавкатнинг хиссаси бор, дегичларни ҳам учратганмиз.

Жаҳолат, зулм ва ҳаром-ҳариш масаласида 1-чи Шавкат қандай одам эканлигини англаш учун яхшиси жиззахлик ва самарқандликлардан сўраш керак. 1-чи Шавкат ҳеч қачон милиция начальниги бўлиб ишламаган бўлса-да, ҳар қандай начальникни бир чўқишда қочиришини оддий одамлар уёқда турсин, начальниклар ҳам ўз шкураларида синаб кўришган.

Шундай қилиб, 2-чи Шавкат миршабликдан бошқа касбни эгаллашга уринмаган ҳам – уни “Жаслиқ” учун тайёрлайдилар. Энг асосийси, “Жаслиқ” қамоқхонасининг маҳбуслари, ҳукумат назарида, Ислом Каримовнинг биринчи душманлари ҳисоблангани учун унинг назоратини 1-чи Шавкат шахсан ўз зиммасига олган экан. У бир йилда камида икки марта вертолетда Жаслиққа учиб келар ва душманлар бобида қимматли маслаҳатлар бериб кетар экан. Кимдир бу қимматли маслаҳатларни бажариши керак-ку! Қўйнингдан тўкилса – қўнжингга, деганларидай, 2-чи Шавкатдай ўзингникидан яхшиси борми?

2-чи Шавкат зона бошлиғи Ботир Кенжаевнинг ўринбосари бўлгани учун оддий ишларга қўл урмайди, одатда у юқоридан, масалан Жазони Ижро Этиш Бош Бошқармаси (ЖИЭББ) бошлиғи Абдукарим Шодиев, ёки ЖИЭББ терроризмга қарши кураш бўлимининг бошлиғи подполковник Эркин Бобоқуловга ўхшаганлардан келган топшириқларни эътиқод билан бажаради. У юқорининг заказини бажараётганда қонун-понун деган беъмани нарсалар минг километр нарига улоқтирилишини маҳбуслар тамоман тушуниб бўлишган.

1-Шавкат ҳукуматининнг антиқа ҳисоботи

2011 йилнинг сентябрининг охири ва октябрининг бошида Европада Хавфсизлик ва Ҳамкорлик Ташкилоти (ЕХҲТ)нинг Варшавада бўлиши кутилаётган халқаро учрашувига Ўзбекистонниннг 1-чи Шавкат бошқараётган ҳукумати ҳар қандай инсоннинг кўзини қамаштирадиган бир ҳисобот тайёрлашни мўлжаллабди. Биласиз, ЕХҲТ 50 дан ортиқ давлатлар ҳукуматларининг ташкилоти ҳисобланади. Бундай учрашувларда 1-чи Шавкат ҳеч қачон қатнашмаган. Бироқ унинг бу каби учрашувларни гуллатадиган Акмал Саидов, Сайёра Рашидова, Алишер Шарофуддинов, Дилбар Суюнова каби югурдаклари бор.

Андижон воқеаларидан кейин 1-чи Шавкат ҳукумати ЕХҲТнинг ҳар йилда бир марта бўладиган бундай учрашувларидан қочиб юрди. Ўғри бегона жойда ўғрилик қилса, буни ҳеч кимга сездирмайди. У ўғриликни ўз маҳалласида қилса, буни ўғрининг кўзи одамларга билдириб қўяди. 2005 йил 13 майда 1-чи Шавкат ҳукумати ўз юртида ўғирлик қилди, яъни ўз халқини отди. Ҳозир 1-чи Шавкат ҳукумати Катта Ўғри (Жон Ўғриси, Қотил) эканини ҳамма билади.

Ўша йили ЕХҲТнинг йиллик халқаро учрашуви 18-29 сентябрда Варшавада ўтди. Мен 19-24 сентябрь кунлари ўша учрашувда қатнашганман. 1-чи Шавкат ҳукуматининг ўрни бўш турди, ҳатто югурдакларнинг ҳам қораси кўринмади.

Ўғри ўзидан зўрроқ ўғрига нафақат ўғирлаган нарсасидан улуш бериб туради, зўр келганда ҳатто ўзининг иккинчи ярмини ҳам беандиша тортиқ қилиб туриши мумкин. Ён қўшниси кўпсонли кучли ўғриларга қарши ўз озодлиги учун матонат билан курашаётган бир пайтда 1-чи Шавкат ҳукумати ўзидан кучли ҳукуматлар талабини қониқтириш учун ҳозирча мамлакат темирйўлларини бериб қўйди. Ким билади, ҳали яна нималарини беради? Кучли ҳукуматлар ҳозирча бундан хурсанд – у-буни кўрса ҳам кўрмасликка олиб туришибди.

Ҳукуматлардан фарқли ўлароқ халқаро ҳуқуқбонлик ташкилотлари ҳамма нарсани ўз номи билан аташга, яъни қотилни қотил, жоҳилни жоҳил, мазлумни мазлум дейишга ўрганишган. ЕХҲТнинг йиллик халқаро йиғинларида ҳукумат қандай руҳда бўлишидан қатъий назар – у 1-чи Шавкат ҳукуматидай қотил бўладими, Ангела Меркель ҳукуматидай иккиюзлама бўладими, ёки темирйўл учун 1-Шавкат ҳукумати жиноятларини кўрса кўрмасликка олаётган бетайинлар бўладими – айнан ана шу ҳуқуқбонлик ташкилотлари унинг гирибонидан оладилар ва дунё жамоатчилиги олдида жиноятларини фош қиладилар.

Айнан шу сабабли 1-чи Шавкат ҳукумати онда-сонда “кўзқамаштирувчи” ҳисобот тайёрлаб Варшава ёки Венага қўлтиқлаб олиб боради, у ерда эса Акмал Саидовга ўхшаган маддоҳ мазкур ҳисоботни тутилмасдан ўқиб беради. Сўзининг охирида маддоҳ ҳисоботни боши узра юқорига кўтариб: “Мана, кўрдингларми, бизда иш қандай йўлга қўйилган? Ҳаммаёқ демократия, халқ хурсанд!” деб ҳам қистириб қўяди, лекин ҳеч ким қарсак чалмайди, чунки ҳисобот бошдан охиригача ёлғон эканини ҳамма билади.

Мисол келтирмасак гапимиз қуруқ бўлиб қолади. Мисоллар кўп, биз фақат бирини келтирамиз. Секин-аста қолганларини ҳам келтиришга ҳаракат қилармиз. Эълон қилинган ва қилинмаган мисоллар келажакда 2-чи Шавкат кабилар ва уларнинг раҳнамолари устидан ўтказилажак судларга ҳам асқоиб қолиши мумкин.

Шундай қилиб …

ЕХҲТнинг 2011 йил сентябрининг охири ва октябрининг бошида бўладиган халқаро учрашуви олдидан 1-чи Шавкат ҳукумати қамоқхоналар бошлиқларига халқаро доираларда номи тез-тез эсланадиган сиёсий махбуслар, хусусан ҳуқуқбонлардан қандай йўл билан бўлса-да: “Биз белгиланган жазо муддатини шоду-хуррам ўтаб ётибмиз; ҳукумат ўзи емаса емайди-ки, бизга едиради; қийноқ деган нарсанинг “қ”си ҳам йўқ; энг зўр дорилар аввал бизга келади, ортиб қолгани аҳолига тегади; бу оромбахш қамоқхоналарда кўпроқ ўтирайлик деб амнистияни инкор қиламиз; бунинг йўли осон – арзимаган бўлса-да ички тартибни бузиб турамиз; ким жонажон ҳукуматимизни танқид қилса бизнинг ана шу хатимиз билан оғзига уринглар, деб ёзмоқдамиз” деган ҳужжат ёздириб олиш вазифасини юклаган.

Бу вазифа “Жаслиқ” қамоқхонасининг бошлиғи, қорқалпоғистонлик Ботир Кенжаевга ҳам йўлланган. Ботир Кенжаев нима қилиши керак? Тўғри, у дарров ўринбосари 2-чи Шавкатни чақиртиради, унинг ёнига Ҳабиб Абдуллаев деган иродасиз, қўрқоқ бир оперни қўшиб вазифани тушунтиради: “Отамизнинг душмани Азам Фармонов дегани бор-а? Биласизлар-а? Уни кўп калтаклагансизлар, яхши биласизлар. Ана ўшандан мана бу мазмунда хат ёздириб оласизлар”, деб уларга бир варақ қоғоз узатади. Буйруқ август ойининг биринчи ўнкунлигида берилади.
Шикоят

Азам Фармоновнинг хотини Озода Якубова турмуш ўртоғининг олдига 2011 йилнинг 12-13 август ва 12-13 ноябрь кунлари бориб келган. Озода 14 августда ортга қайтгач, 2-чи Шавкат ва Ҳабиб Абдуллаев Азам Фармоновни қийноқхонага олдириб келишади. Воқенинг буёғини 1-чи Шавкатнинг ишонган одамлари ЖИЭББ бошлиғи А.Шодиев (нусхалари: Бош прокурор Р.Қодиров ва ИИВ Б.Матлюбов, УЯ 64/71 зона бошлиғи Б.Кенжаев) номига Озода Якубованинг ёзган шикоятидан келтирамиз. (Иқтибос):

“Мен Сизга илгари ҳам бир неча марта УЯ 64/71 ЖИЭМда сақланаётган турмуш ўртоғим Азам Фармонов ЖИЭМ маъмурияти томонидан қийноққа солинаётгани ҳақида ёзганман, бироқ хатларимнинг бирортасига Сиз жавоб бермагансиз.

Билмасангиз билдириб қўяй: Сиз Ўзбекистон Республикаси “Фуқаролар мурожаатлари тўғрисида”ги қонунни ҚЎПОЛ РАВИШДА БУЗМОҚДАСИЗ, Сиз бошқараётган Бошқармага кирувчи муассаса (УЯ 64/71) ходимлари эса Ўзбекистон Республикаси Жиноят кодексининг 235-моддасини (Қийноққа солиш ва бошқа шафқатсиз, ғайриинсоний ёки қадр-қимматни камситувчи муомала ҳамда жазо турларини қўллаш) БЕҲАЁЛАРЧА ва ВАҲШИЁНА БУЗИШМОҚДА.

Мен турмуш ўртоғим билан учрашувга 2011 йил 12 августда кириб, 14 августда чиқдим. Учрашувдан олдин уч кун давомида зона мулозимлари А.Фармоновдан “Менда ҳеч қандай муаммо йўқ, тазйиқ ва қийноқлар йўқ, овқатланиш ва медицина хизмати жуда яхши” деб ёзиб беришни талаб қилишган. Вазият бунинг тескариси бўлгани учун А.Фармонов бу талабни рад этган.

Менинг учрашувга боришим яқинлашаётгани сабабли ва бу “хотини орқали ошкор бўлади” деган мулоҳазага бориб, зона мулозимлари мазкур хатни ёздириб олиш учун қийноқ ва бошқа шафқатсиз, ғайриинсоний ёки қадр-қимматни камситувчи муомала ҳамда жазо турларини қўллашдан ўзларини вақтинча тийишган.

Менинг уйга жўнаб кетишимни пойлаган зона бошлиғининг тезкор ишлар бўйича ўринбосари, милиция капитани Шавкат Вайсниёзов 15 авшуст куни А.Фармоновни чақиртирган ва яна ўша талабни қўйган. У билан бирга зонанинг тезкор ходими Ҳабиб Абдуллаев ҳам бўлган. А.Фармоновнинг бу бебурд талабни яна рад этиши Ш.Вайсниёзовни ғазабга келтирган ва у маҳбусни аёвсиз калтаклай бошлаган, қорни, бели ва оёқларига тепган, қўллари билан томоғидан буққан. Бу ваҳшиёна ҳаракатлар Ш.Вайсниёзов томонидан ифлос, оғизга олиб бўлмайдиган ҳақорат ва сўкишлар билан амалга оширилган. У икки гапининг бирида “Қайнотанг ҳам, сен ҳам Европанинг малайисанлар, сен халқ душманисан” деб бақирган.
Ш.Вайсниёзовнинг ваҳшиёна уриши, дўппослаши ва ҳақоратларидан кейин ҳам А.Фармонов ғайриқонуний талаб қилинган хатни ёзишдан бош тортган. Ш.Вайсниёзовнинг кўзи қонга тўлиб, баттар қутуриб, яна дўппослашни бошлаган. У қонунга хилоф руҳий таъсир кўрсатиш мақсадида: “Сенинг ўлиминг менинг қўлимда, сени ўлдириш менга буюрилган, мен шундай қиламан-ки, хотининг ҳам, болаларинг ҳам қамоққа тушади, бу ердан сенинг фақат ўлигинг чиқади, агар тушунтириш хатини ёзиб бермасанг қўлингга наручник тақиб изоляторга олиб бораман ва шипга осиб қўяман, халқ душмани сифатида бир умр қамоқда чирийсан” дея бақирган. Қутурган мулозим олдида А.Фармоновнинг талаб қилинган хатни ёзиб беришдан бошқа варианти бўлмаган ва у ёзиб берган. …

… “Бу ваҳшийликни ким буюрган?” деган саволнинг жавоби Сизга бориб тақалади. ЖИЭББ системасида бу буйруқни Сиздан бошқа мулозим бера олмайди. А.Фармоновни ўлдириш Ш.Вайсниёзовга буюрилган экан, бу буйруқни Сиздан бошқа яна ким бериши мумкин? Мени ва болаларимни қамаш учун Ш.Вайсниёзов нима тадбирлар қилишини балки Сиз биларсиз? …

… Шундай қилиб, менинг турмуш ўртоғимга нисбатан УЯ 64/71 зонасида шафқатсиз, ғайриинсоний, қадр-қимматни камситувчи муомала, ўлдириш, оила аъзоларини қамаш билан қўрқитиш, уриш, дўппослаш, азоб бериш каби жисмоний ва руҳий қийноқлар давом этмоқда. Сизнинг тарбиянгизни олган, Ш.Вайсниёзовга ўхшаганлар айтган гапини амалга оширишига мен ишонаман. …

Ушбу шикоят-аризанинг нусхалари Ўзбекистон Республикаси Бош прокурори Р.Қодировга ҳам, ИИ вазири Б.Матлюбовга ҳам юборилади. Бироқ мен бу лавозимли шахсларга ишонмайман, чунки улар А.Фармонов ва Алишер Караматовларнинг қамалишида ўзларини кўрсатишган.
Юқоридагилардан келиб чиққан ҳолда:
1) 2011 й. 15 августда УЯ 64/71 зонасида сақланаётган сиёсий маҳбус Азам Фармоновга нисбатан шу зона бошлиғи ўринбосари Шавкат Вайсниёзов томонидан содир этилган жиноятлар бўйича жиноий иш қўзғатишни;
2) Мазкур жиноятни яширгани учун шу зона оперходими Ҳабиб Абдуллаевга нисбатан Ўзбекистон Республикаси ЖКнинг 241-моддаси бўйича ж/и қўзғатишни;
3) Маҳбус Азам Фармоновнинг Ўзбекистон Республикаси ЖИКда назарда тутилган барча ҳуқуқларини тиклашни ва унга нисбатан ўтказилаётган тазйиқ ва қийноқларни зудлик билан тўхтатишни СЎРАЙМАН”. (Иқтибос тугади).

Мазкур ариза адресатларга 2011 йил 23 ноябрда жўнатилган, улар хатни олганлари ҳақидаги билдириш (уведомление) ҳужжати Озода Якубовага етиб келган. “Фуқароларнинг мурожаатлари тўғрисида”ги Қонун бўйича давлат мулозими фуқаронинг ҳар қандай ариза, шикоят ёки бошқа мурожаатига 1 (бир) ойдан ошмаган муддат ичида ёзма равишда жавоб бериши ШАРТ. Муҳтарам Абдукарим Шодиев эса бу муддатдан уч (!!!) баравар кўп вақт ўтганига қарамасдан ҳанузгача жавоб берган эмас.

Озода Якубова 2012 йил 24-25 февраль кунлари яна Жасликда бўлганда зона бошлиғи Ботир Кенжаев билан учрашган ва ундан ўзининг шикоятига жавоб ёзмаганлигининг сабабини сўраган. Б.Кенжаев А.Фармонов калтаклангани фактини тамоман рад этган.
Ҳайратланманг. Ўзингиз ўйлаб кўринг. Нима қилсин у, ахир?! Азам Фармоновни вахшийларча калтаклаган Шавкат Вайсниёзов нафақат Шавкат Мирзиёевнинг АДАШИ, балки у билан 1979 йилдан бери апоқ-чапоқ бўлиб кетган Вайсниёзовлар сулоласининг вакили-ку! Ростни рост дейишга Ботир Кенжаевнинг нечта жони ва калласи бор? Бақрайиб туриб у ёлғон гапиришга МАЖБУР!

Бақрайиб туриб ростни ёлғон, ёлғонни рост деб турган одамни халқ оддийгина қилиб ҚАСАМХЎР деб қўяқолади. Биз ҳам Жаслиқдаги УЯ 64/71 зона бошлиғини бундан буён Ботир Кенжаев эмас, Қасамхўр Кенжаев деб ёзаверамиз. Колониясида бўлаётган ишларни ва ўзини ўзи яхши билгани учун у биздан хафа бўлмайди.

Қачонгача Ўзбекистонда ИККИ ШАВКАТга ўхшаганларнинг зулми давом этаркин – башорат қила оладиган одам борми?

http://uz.hrsu.org/archives/3276

Обращение адвоката из Оша

2012-03-06T21:40:00.003+01:00

Уважаемые друзья и коллеги!!!

Идет второй год июньской резне в городе Ош . Но до сих пор, не прекращаются насилия над этническими узбеками. А их правозащитникам двойная угроза со стороны властей, и киргизского сообщества .

С 10 июня 2010 года по сей день они в невыносимых условиях выполняют свою нелегкую и опасную работу. Очень нуждаются в психологической, и моральной поддержке.

Правозащитники титульной нации Азиза Абдурасулова, Толекан Исмаилов и другие с помощью Фронт Лайне, неоднократно прошли психологическую реабилитацию за пределами Киргизии, кроме этого доноры их не обделяют своим вниманием со всех сторон.

А правозащитники не титульной нации не теряя надежду и при поддержке узбекского сообщества выполняют свою работу, ни один из них не прошел реабилитации , и работает под прессингом. В отличии от некоторых киргизских правозащитников которые только и занимаются пиаром.

Из Оша Равшан Гапиров, Садикжан Махмудов, Иззатулла Рахматуллаев, Хусанбой Салиев,Абдуманап Халилов, Алима Шарипова, Мамлакат Патидинова независимая журналистка Нурхан Мирзаабдуллаева..из Базар Кургана, Гулола Ташкенова, из Жалалабада Абдуназар Маматисламов с первого дня конфликта прошли, огонь и воду, унижение и угрозу, не щадя собственной жизни и здоровья. Они участвует в судебных процессах получают тумаки, их семьи постоянно под угрозой , не смотря на это, они очень скромны, никогда для себя ничего ни у кого не просят, либо они не веряьт, что кто-то им протянет руку помощи, либо боятся, что любая их просьба воспримется как сепаратизм со стороны своих коллег титульной нациии и властей Киргизии,

В связи вышеизложенному прошу кто нибудь из Правозащитников проживающих за пределами Киргизии содействовать организации Морально- психологической реабилитации своим коллегам не титульной нации.

С уважением Ойбек Кулдошов частный адвокат.

г.Ош

"БИРДАМЛИК" ҳаракати "Ёшлар гуруҳи" нинг баёноти

2012-03-06T18:14:00.004+01:00

Ҳаракат раҳбарияти менга нисбатан туҳмат қилганлиги ва қилган ишларимни назар-писанд этмай менга бериладиган ёрдам пулини 3 ойга қисқартирганлигини муносабати билан, ҳаракатнинг «Ёшлар гуруҳи», ушбу гуруҳнинг беркилиши ва бу гуруҳ аъзолари ўзаро маслаҳатлашиб ўз фаолиятини тугатади.

Ушбу баёнот орқали «Бирдамлик» ҳаракатидан чиқиб кетишлигини маълум қилади.

Ҳаракатнинг «Ёшлар гуруҳи» раҳбари Зоҳиджон Зокиров.

Таҳририят: Бирдамлик ҳаракатининг "Ёшлар гуруҳи" раҳбари Зоҳиджон Зокиров билан баёнот тафсилотлари юзасидан суҳбатни Замондош радиоси оқшом эшиттиришларида тинлашингиз мумкин.

Журналист Дилмурод Саййид озодлиги учун овоз беринг!

2012-03-06T17:36:00.002+01:00

Ҳақ изладим, ҳақ топмадим, ҳақдан ҳақнинг ё фарқи бор,
Халқ изладим, Халқ топмадим, Халқдан Халқнинг ё фарқи бор,
Бобом Шарқдан – ғурури бор, момом Шарқли – орли эди,
Шарқ изладим, Шарқ топмадим, Шарқдан Шарқнинг фарқи бор?!

Дилмурод САЙЙИД

Hurmatli jurnalistlar, muxolifat vakillari, turli tinchliksevar harakat va fondlar faollari. 2012 yil 29 da Dilmurod Sayyidning tavallud kuni. Jurnalist Dilmurod Sayyid 50 yoshni qutlaydi. Sizlarni Dilmurod Sayyidning tutqunlikdan ozod bo’lishi uchun o’tkazilayotgan norozilklarga qo’shilishingizni so’raymiz!

Уважаемые господа журналисты, члены оппозиционных движений Р.Узбекистан, активисты правозащитных движений и фондов. В 29.04.2012 году журналисту и правозащитнику Дильмуроду Саййиду исполнится 50 лет. Призываем Вас участвовать в акциях на защиту журналиста Дильмурода Саййида!

1- қисм

“32/28417-СОНЛИ ЖИНОЯТ ИШИ”

(ҲУЖЖАТЛИ ПУБЛИЦИСТИКА)

Таниқли журналист Дилмурод Саййид 2009 йилнинг 22 феврал якшанба кунида Департаментнинг “Солиқ ва валютага қарши кураш бўлими” ходимлари томонидан ўз уйидан зўрлик билан, ғайриинсоний куринишда олиб кетилди. Зўравонлар журналистни олиб кетиш ҳақида бирорта ҳам ҳужжат кўрсатишмади.

Энг ачинарлиси, уни 5 ёшли қизчасининг олдида куч билан силтай-силтай машинага судраб, тиқиб олиб кетишгани бўлди. 22 феврал тунги соат бирларда махсус опергуруҳ Д.Саййидни Самарқандга олиб кетиб, Самарқанд вилояти Прокуратураси изоляторхонасига асоссизларча тиқиб қўйишди. Ушбу қўлёзма журналистнинг ноҳақ қамалиши ва бунинг асл сабабларини очиб берувчи далилий-публицистик ҳужжатдир. Бу ҳужжатли публицистик асарда Ўзбекистонлик мустақил журналист қисмати ҳикоя қилинган.
МАЪЛУМОТ УЧУН: Д.Саидов (Саййид) 2004 йил 5 май кунидан Самарқанд вилояти, Жомбой тумани собиқ “Ўзбекистон” ш/х (ҳозирги “Фаровон ҳаёт йўли” ММТП!)дан Даврон, Анорбой, Октам исмли деҳқонлар шикояти бўйича журналист суриштируви олиб борган. 2004 йил “Қишлоқ ҳаёти” газетасида 13 август сонида (5-саҳифада!) “Икки шикоят изидан ёки Жомбой туманидаги таниш-билишчилик, ошна-оғайничилик ҳақида” (журналист А.Каримов ҳаммуаллифлигида!) ва 2004 йил 24 сентябрда (6-саҳифада!) “Мавзуга қайтиб” рукни остида яна “Икки шикоят изидан” танқидий мақолалар (яна журналист А.Каримов ҳаммуаллифлигида!) эълон қилинган. Натижада туман ҳокимининг биринчи ўринбосари Ваҳоб Хўжақулов лавозимидан четлатилган. Хўжалик раиси Сайдулло Боймуродов эса жиноий жавобгарликка тортилган.
2005 йил Жомбой тумани ИИБдаги айрим масъулларнинг ғайриқонуний ҳаракатлари хусусида Д.Саййиднинг “Advokat press” газетаси 2005 йил 10 феврал сонида “Ўн миллионлик сейф” мақоласи эълон қилиниб, ноҳақ айбланаётган фуқарога нисбатан қўзғатилган жиноят иши тўхтатилган, туман ИИБ бошлиғи ишдан четлатилган.
Д.Саидов қонунда белгиланган тартибда, холисона иш юритганлиги боис “Фаровон ҳаёт йўли” ММТП таркибидаги фермер хўжаликлари раҳбарларидан 10 (ўн) нафари 2008 йил 3 августида ўз ҳуқуқларини ҳимоялашни ишониб, Д.Саййидни ўзларига “Ишончли вакил” этиб тайинлаганлар. Ва у мазкур ваколатга кўра ЎзР Фуқаролар мурожаатига оид Қонун асосида фаолият олиб бораётган вақтида уйдирма айблов билан ҳибс этилган.
Ҳозирги кунда собиқ “Ўзбекистон ж/х”нинг С.Боймуродовдан кейинги раиси бўлган, ҳозирда “Чалақўрғон” фермер хўжалиги раҳбари Маъруф Абдуназаров ҳам 30 март 2009 йил Д.Саййид билан юзлаштирилганида терговни чалғитишликка уриниб, ёлғон кўрсатма берди. Чунончи:
М.Абдуназаров ўз кўрсатувида Д.Саййидни 2008 йил июн ойидан танишлигини, ҳеч қандай “Ишончнома”га имзо ва муҳр қўймаганлигини билдирди. Ваҳоланки, М.Абдуназаров Д.Саййид билан 2005 йил бошидан бери таниш ва 2005 йил “Ўзбекистон ширкат хўжалиги” раислиги даврида ҳам Д.Саййидга “Ишончнома” берган. Унинг шикоят аризасига кўра “Advokat press” газетаси 26 май-1июн 2005 йилда (газетанинг 3-саҳифасида!) “Ёнмаган чироққа 68 миллион сўм” сарлавҳали мақола эълон қилинган. Шунингдек, М.Абдуназаров раислик даври – 2005 йил “Ўзбекистон ширкат хўжалиги” ва “Advokat press” газетаси ўртасида ўзаро ҳамкорлик имзоланиб, обуна учун ширкат хўжалиги ҳисобидан таҳририятга 280 000 (икки юз саксон минг) сўм кўчирилган. 2006 йил ҳам “Чалақўрғон фермер хўжалиги” раиси сифатида М.Абдуназаров газета ҳисобига 75 000 (етмиш беш минг) сўм ўтказган. Бундан кўринадики, Д.Саййидга нисбатан туҳмат уюштириш, терговни чалғитишга уриниш ҳолатлари кимларгадир керак ва бу кимсалар буни М.Абдуназаров сингари баъзи иродасиз, имони суст айрим фермер хўжалик раҳбарлари қўли билан турли алдов ва тазйиқлар остида амалга оширишга уринишмоқда.
Хулоса ўрнида шуни айтиш мумкинки, Д.Саййид (Саидов) “Фаровон ҳаёт йўли” ММТП таркибидаги фермерлар ҳуқуқини ҳимоялаш фаолиятини амалга ошириш чоғида нафақат ММТП раиси А.Ўринбоев, “Ҳалвойи Қ.Й.Ф” раиси Х.Ўринбоева, туман ер ресурслари раҳбари Ш.Раҳимовнинг манфаатларига зид ҳолатларни аниқлаган, балки Самарқанд вилоят Прокуратураси ва Департаментнинг вилоят бошқармасидаги қайсидир ваколат эгаларининг ҳам “нозик ери”га тегиб кетган кўринади. Акс ҳолда терговолди ҳаракатлари бунчалар юзаки олиб борилмаган ва вилоят прокурори ўринбосари О.Азимов санкция учун шошилинч тақдимнома киритмаган бўлар эди.

ҲУЖЖАТЛАР НИМА ДЕЙДИ?
(1-МАҚОЛА)
Қуйида “Жиноят иши”га тиқилган ва 2009 йил 16 март куни аризачи А.Ўринбоев, гувоҳ – “Фаровон ҳаёт йўли” ММТП бош муҳандиси Исроил Маҳмудов билан Д.Саидов ўрталарида ўтказилган “Юзлаштириш Баённомаси”даги савол-жавоблардан кўчирмалардир:
А.Ўринбоев ва И.Маҳмудов қарши томон сифатида Д.Саидовнинг ҲИБС этилишидан манфаатдор шахслар эканликларини алоҳида эслатиб ўтамиз.
№1. А.Ўринбоев билан юзлаштириш баённомаси – 16.03.2009 йил.
Д.Э.Саидовнинг жавоби: Қаршимда ўтирган Ўринбоев Аслиддин Шамсиевични 2008 йил 6 ноябрь кунидан буён танийман. Жомбой тумани “Фаровон ҳаёт йўли” ММТП таркибига кирувчи фермер хўжаликларидан 10 нафарини ишончли вакили сифатида ҳамда Жомбой туман ИИБ терговчиси О.Тоҳировнинг ЖПКнинг 36-моддаси асосида чиқарилган қарорига кўра ММТПга қарашли техник воситаларни саноқдан ўтказиш вақтида, яъни 2008 йил 6 ноябрь куни саноқ комиссияси аъзоси сифатида ММТПга бориб танишганман, ўртамизда олдиндан шахсий адоватимиз йўқ, лекин иш фаолияти юзасидан қарама-қаршилик мавжуд. Мен фермерларга ишончли вакил сифатида иш олиб бориш жараёнида ММТПда вужудга келган ноқонуний ҳатти-ҳаракатларга оид ЎзР Фуқароларнинг мурожаатлари тўғрисидаги қонун талабларидан келиб чиқиб, шикоят ва аризалар ва мақола сифатида ёритганман, шу сабабли ўртамизда қарама-қаршилик келиб чиққан.
А.Ўринбоевнинг жавоби: Қаршимда ўтирган Саидов Дилмурод Эгамбердиевични танийман, ҳақиқатдан ҳам мен 2008 йил 6 ноябрь кунидан бери танийман, 2008 йил 6 ноябрь куни мен раислик қилиб келаётган Жомбой тумани “Фаровон ҳаёт йўли” ММТПда ўтказилган саноқ комиссиясида қатнашган вақтларида, Д.Саидов ўзлари билан уч нафар, яъни Эргашев Тўра, Пўлатов Анорбой ва Ёқубов Муртазоларни ҳам олиб келган эди, мен нима сабабдан булар келганлигини сўраганимда, “Мен техникаларга тушунмайман, булар тушунади”, деб айтган эди. Бундан ташқари Д.Саидов саноқ қолиб кетиб, бухгалтерия хонасига кириб, у ерда бўлган ҳужжатларни кўздан кечиришни бошладилар, шунда мен у кишига эътироз билдирганман, келишмовчилик шу вақтда бўлган, бундан кейинги вақтларда келишмовчиликлар бўлмаган, шундан кейин Д.Саидовни 2009 йил 18 февраль куни кўрганман.
№ 2. Д.Саидовга савол: 2009 йил 18 февраль куни “Юлдуз” ресторанида кимлар бор эди ва у ерда нима ҳақида гаплашилди?
Д.Э.Саидовнинг жавоби: 2009 йил 18 февраль куни “Юлдуз” ресторанида учрашиш А.Ўринбоевнинг ташаббуси билан ташкиллаштирилган, мен 2009 йил 18 февраль куни соат 13-14 ларда Тошкентдан тўғри Жомбой туманига тушиб қолдим, у ерда мени Т.Эргашев ва А.Пўлатовлар кутиб олишди ва А.Пўлатовнинг автомашинасида Самарқанд шаҳри “Юлдуз” ресторанига борган эдик. У ерда бизни М.Жўраева, А.Ўринбоев ва И.Маҳмудовлар кутиб олдилар. Ўтириш давомида кичик тушлик қилганимиздан кейин Исроил Маҳмудов менга “Дилмурод ака, энди мақсадга ўтсак, чунки бизларда ҳам иш кўп”, деган мазмунда таклиф киритди. А.Ўринбоев 2008 йил 6 ноябрь куни бўлган тортишувдан узр сўради, кейин А.Ўринбоев шикоятлар оқибатида ҲМҚОларга қатнаб чарчаб кетганлигини, бу нарсаларга барҳам бериш имконияти ҳақида гаплашсак деган мазмунда илтимос қилиб, шикоятларни тўхтатиш учун нима қилишни сўради, шунда мен ишончли вакил сифатида менга ваколат берган фермерларнинг талаби, яъни Аслиддин Ўринбоев ўз лавозимидан кетсин деганликларини юзига айтдим, токи Сиз ишдан кетмасангиз шикоятларга барҳам берилмайди, деб айтдим. А.Ўринбоев менга агарда ишдан кетса, ҳозирда ҲМҚОлар томонидан ўрганилаётган шикоятлар масаласи нима бўлиши ҳақида сўради. Мен унга агар шикоят бўлмаса, уни ҳам текширадиган одам бўлмайди, бунгача ёзилган шикоятларни чуқурроқ холис текширишдан кўра уни тинчитиб олишга Жомбой туман прокуратураси терговчи О.Тоҳиров ҳам тарафдор бўлиб турибди деб жавоб қайтардим ва бу фикримни 2008 йил 4 декабрь куни О.Тоҳиров томонидан чиқарилган жиноят ишини қўзғатишни рад қилиш тўғрисидаги қарори билан изоҳладим. Бу гапларни А.Ўринбоевга айтган вақтимда М.Жўраева эшитган-эшитмаганлигидан хабарим йўқ, мен А.Ўринбоев билан гаплашган вақтда ва унгача ҳам пул ҳақида ҳеч қандай гапни айтган эмасман, ҳаттоки ресторандан чиқиб ташқарида турган вақтимизда А.Ўринбоев билан орамизда пул ҳақида гап бўлган эмас.
А.Ўринбоевга савол: Ҳозир Сиз Д.Э.Саидовнинг кўргазмаларини тингладингиз, ушбу кўргазмаларни тасдиқлайсизми?
А.Ўринбоевнинг жавоби: Мен Д.Саидовнинг кўрсатмаларини эшитдим, мен Д.Саидовнинг кўрсатмаларини қисман тасдиқламайман.
А.Ўринбоевга савол: Айтинг-чи, айнан қайси кўрсатмаларини тасдиқламайсиз?
А.Ўринбоевнинг жавоби: 2009 йил 18 февраль куни соат 14-15 лар атрофида Самарқанд шаҳридаги “Юлдуз” ресторанида ўтирган вақтимизда Саидов Дилмурод менга “Сизнинг қилган қинғир ишларингизга Жомбой туманидан, вилоятдан, Республикадаги айрим раҳбарлар ишдан кетиб, жиноий жавобгарликка тортилиши мумкин”, деб айтди, лекин айнан кимлар ишдан кетиб, жавобгар бўлишини айтмади, шунда мен нима айб қилиб қўйганлигимни сўраганимда, Д.Саидов менга “Сиз тушунмайсиз-да, тушунсангиз кейин биласиз-да”, деди. Шунда мен нима қилиш кераклигини айтганимда у ишдан кетишимни ва бошқа жойга ўтишимни, А.Пўлатов ва бошқа фермерлар менинг айтганимни қилади деб айтди. Мен Д.Саидовга хизматни қилай деб айтганимда, у менга бориб фермерлар билан келишиб жавобини айтамиз деб айтди, ташқарига чиққандан кейин Д.Саидов, А.Пўлатовларни кузатганимдан сўнг М.Жўраевага “Д.Саидов пул ҳақида гапирмади-ку”, деб айтганимда Марғуба: “Д.Саидов Анорбойларнинг олдида ҳар нарса деб айтавермайди. Ҳозир борамизда, ёзувчилар билан йиғилишиб гаплашамиз-да, кейин мен сизга жавобини айтаман”, деб жавоб берди. Тахминан бир соатлардан сўнг М.Жўраева менинг қўл телефонимга қўнғироқ қилиб, менга “Масала ҳал бўлди, ўша 13 000 АҚШ долларини берасиз, буёғини ҳаммасини Дилмурод ака бўйнига олди, ёзувни тўхтатади, ҳозир уйимдан Дилмурод ака чиқиб кетди, шу пулларни ярмини тўғирлаб берсангиз, мен Тошкентга олиб бориб бераман”, деб айтди. Мен М.Жўраева мени устимдан ёзмаслик масаласи 2009 йилнинг февраль ойидан буён бошлаб келмоқда, шу вақтдан буён М.Жўраева менга Д.Саидов билан ўзим келиштириб қўяман, унинг шартига кўниш керак, “тўнни тескари кийиб олса, ёмон бўлади” ва у сўраган пулларни бериш керак деб айтганлиги учун мен рози бўлиб, 2009 йил 22 февраль куни 10 000 АҚШ долларини берганман.
Д.Саидовнинг А.Ўринбоевга саволи: Айтинг-чи, агарда Сизни мен 18.02.2009 йилда “Юлдуз” ресторанида шикоят ёзиш каби фаолият билан қўрқитмоқчи бўлсам ва Сиз билан фақатгина 2008 йил 6 ноябрда кўришган бўлсам ва бунгача 2008 йил 18 февралгача мутлақо учрашмаган бўлсам ва гаплашмаган бўлсам, Сиз нима учун 17 феврал 2009 йилда Ҳуқуқни муҳофаза қилиш органлар (ҲҚМО) ига ёзган аризангизда менинг фамилиямни ҳам кўрсатиб, “ариза ёзиш, қаматиб юбориш ва обрўсизлантириш билан қўрқитиб, бундай ҳаракатларни амалга оширмаслик эвазига мендан 15 000 АҚШ доллари талаб қилаётганлигимни кўрсатиб, қонуний чора кўришликни” сўрагансиз?
А.Ўринбоевнинг Д.Саидов саволига жавоби: 2008 йил 6 ноябрдан кейин то 2009 йил 18 феврал кунига қадар мен Д.Саидов билан учрашиб, у билан пул ҳақида гаплашган эмасман. Д.Саидов томонидан менга фақат 2008 йил 6 ноябр куни дўқ-пўписа қилинган бўлиб, ундан кейин менинг устимдан ариза ёзганлигини инобатга олиб ва М.Жўраеванинг менга Д.Саидовга пулни олиб бориб бериш ҳақидаги гапини инобатга олиб, ариза билан мурожаат қилганман.
№ 3. Ҳимоячи Р.Комиловнинг А.Ўринбоевга саволи: Айтинг-чи, 2009 йил 18 феврал куни “Юлдуз” ресторанида ўтирган вақтларингизда пул ҳақида билган бўлсангиз, нима сабабдан Д.Саидовни ўзига қанча миқдорда имкониятингиз бор-йўқлигини айтмагансиз ёки ўзаро келишмагансиз?
Ҳимоячи Р.Комиловнинг саволига А.Ўринбоевнинг жавоби: Чунки келишганимиз бўйича Д.Саидов билан М.Жўраева келиши керак бўлган, лекин А.Пўлатов ҳам улар билан қўшилиб келди, шу сабабли Д.Саидовга бу ҳақда гапирмаганман. Сабаби М.Жўраеванинг айтиши бўйича, Д.Саидов А.Пўлатов ва бошқаларнинг олдида пул ҳақида гапирмаслигини айтган эди.
Ҳимоячи Р.Комиловнинг А.Ўринбоевга саволи: М.Жўраева пулни кимлар учун тақсимлаш мақсадида олмоқчи бўлганлигини айтган эди?
Ҳимоячи Р.Комиловнинг саволига А.Ўринбоевнинг жавоби: М.Жўраева менга “Сиздан олган пуллар 6 (олти) кишига тақсимланади” деб айтди. Д.Саидов менинг устимдан ёзган аризаларни қайтариб олиш учун терговчи бор, прокурор бор деб айтган эди. Бу гаплар 2009 йил 18 феврал кунидан кейин бўлган эди.
Д.Саидовнинг А.Ўринбоевга саволи: Айтинг-чи, агар чиндан ҳам юқоридаги кўрсатмангиздан келиб чиқадиган бўлсак ва менинг номимдан М.Жўраева Сиз билан учрашиш учун фақат иккимиз келишимизни айтган бўлса, 2009 йил 18 феврал куни Сиз билан учрашувга бошқа фермерлар ҳам биргалашиб келганлиги Сизда “М.Жўраева ёлғон маълумот бераяпти”деган тушунчани уйғотмадими?
А.Ўринбоевнинг Д.Саидов саволига жавоби: Йўқ, сабаби Жомбой туманига келганда, А.Пўлатов ҳам қўшилиб келиши мумкин деб М.Жўраева айтган эди, мен унинг гапига рози бўлдим.
№ 4. И.МАҲМУДОВ БИЛАН ЮЗЛАШТИРИШ БАЁННОМАСИ –
16.02.2009 ЙИЛ
И.Маҳмудовга савол: Айтинг-чи, М.Жўраеванинг А.Ўринбоевдан олган 10 000 АҚШ долларини олганлиги ҳолати юзасидан нималарни билдира оласиз?
И.Маҳмудовнинг жавоби: 2009 йил феврал ойининг бошларида (аниқ эсимда йўқ) бир қишлоқда яшовчи Жўраева Марғубани кўриб қолдим. У мени тўхтатиб, мендан “Фаровон ҳаёт йўли” ММТП раиси А.Ўринбоев билан учраштиришни сўради. Нима сабабдан, деб сўраганимда, у “Отам Жўраев Тоирни аризабозликдан чиқариб олиш учун” деб айтди. Мен раис ишга чиқса, айтиб кўраман, деб айтдим-да, бориб бошқа ишларим билан шуғулландим. Эртаси кунига А.Ўринбоевга М.Жўраева билан гапирган гапларни айтган эдим, у рози бўлгандан сўнг М.Жўраева менинг қўл телефонимга қўнғироқ қилиб, раис билан учраштиришни сўрайвергандан сўнг мен А.Ўринбоевнинг қўл телефонини унга бердим. Эртаси куни М.Жўраева ва А.Ўринбоевлар қаердадир чой ичиб, А.Ўринбоев қайтиб келгандан сўнг М.Жўраева менга қўнғироқ қилиб, “Отамни ҳеч жойга мурожаат қилиб ариза ёзмаслиги раисга 3000 АҚШ доллари бўлишини айтинг” деди. Майли айтиб кўраман, деб жавоб қайтардим, шу вақтда алоқани узгандан сўнг раис келди. Мен М.Жўраева айтган гапларни айтганимда, Аслиддин ака отаси Жўраев Тоир ариза ва шикоятлар ёзмаганлиги билан унинг ҳамтовоқлари Пўлатов Анорбой, Эргашев Тўра, Ёқубов Муртазо ва Дилмурод Саййидлар ариза ва шикоятларни ёзишдан тўхтамаслигини айтганида, М.Жўраева отасининг ҳамтовоқлари Пўлатов Анорбой, Эргашев Тўра, Ёқубов Муртазо ва Дилмурод Саййидларнинг ариза ва шикоятлар ёзмаслиги учун ушбу гуруҳнинг бошлиғи, яъни етакчиси Дилмурод Саййид билан гаплашиб келиш учун Тошкент шаҳрига бориб келиб, ушбу масалани ҳал қилишлигини айтиб, М.Жўраева Тошкент шаҳрига кетди. 2009 йилнинг 12 феврал куни М.Жўраева менинг қўл телефонимга қўнғироқ қилиб, у менга Дилмурод Саййид билан гаплашдим деди ҳамда менинг устимдан ариза ва шикоят ёзмаслиги эвазига 15000 (ўн беш минг) АҚШ доллари беришлигимни талаб қилди. Кейин Аслиддин ака М.Жўраевага 15000 АҚШ доллари миқдорида пул йўқ деб айтганда, у 2000 (икки минг) АҚШ долларидан кечганлигини, 13000 (ўн уч минг) АҚШ доллари берсаларинг бўлади, деди. Аслиддин ака унга “Сенинг гапингга ишонмадим, отангнинг ҳамтовоқларини чақир, бир жойда учрашиб келишайлик” деди. Шунда М.Жўраева отасининг ҳамтовоқларини 2009 йилнинг 18 феврал куни Самарқанд шаҳрига таклиф қилиб, учраштиришини айтди. Шундан сўнг Аслиддин ака ва мен маслаҳатлашиб, 2009 йилнинг 17 феврал куни Департаментнинг Самарқанд вилоят бошқармасига ариза билан мурожаат қилдик. 2009 йилнинг 18 феврал куни Жўраева Марғуба Самарқанд шаҳрида жойлашган “Юлдуз” ресторанига таклиф қилди. Мен ва А.Ўринбоев, улар тушлик қилдик. Тушлик давомида Аслиддин ака Д.Саидов ва А.Пўлатовларга қараб, кечирим сўради ва аризабозликдан чарчаганлигини ва бошқа ариза шикоятлар ёзманглар, бирга ишлайлик, мен ММТПни тартибга солиш учун келганман, мен ишлайми-йўқми, деб айтди, Д.Саидовга қараб нима қилишини сўради. Д.Саидов 10 та фермерларни ишончли вакилиман, улар билан гаплашиб, икки соатда хабарини етказаман деб айтди, лекин аризангизни касаллик туфайли ёзиб, ишдан кетасиз, деб айтди. А.Ўринбоев А.Пўлатовга қараб “Сиз нима дейсиз?” деганди, “Ишдан кетсанг ҳам, қолсанг ҳам ёзаман” деб айтди. Бу гапларни М.Жўраева эшитиб турган эди. Шундан сўнг ҳаммамиз туриб, мен, А.Ўринбоев ва М.Жўраевалар раиснинг автомашинасида, А.Пўлатов, Т.Эргашев ва Дилмурод Саййидлар А.Пўлатовнинг автомашинасига миниб кетдик. Йўлда кетаётганимизда А.Ўринбоев М.Жўраевадан “Нима сабабдан А.Пўлатов ва Д.Саидовлар пул тўғрисида гапирмади?” деб сўраганда, Марғуба “Улар пул ҳақида айтмайди, ўзи шунақа бўлади”, деб айтди.
№ 5. Д.Э.Саидовнинг И.Маҳмудовга саволи: 2008 йил 6 ноябр куни ММТПда бўлиб ўтган саноқ вақтида мен А.Ўринбоев билан тортишиб қолганлигимга гувоҳсиз. Мана шу тортишиб қолишимизни сабаби нимада эди?
И.Маҳмудовнинг Д.Саидовнинг саволига жавоби: 2008 йил 6 ноябр куни ММТПда бўлиб ўтган саноқ вақтида Сиз фақат асосий техник воситалар китоби, аризада кўрсатилган гўнгнинг ҳужжатларини сўрадингиз. Ушбу ҳужжатларни сўраганингиздан сўнг А.Ўринбоев жаҳли чиқиб кетди ва у билан тортишиб қолдингиз, лекин ҳеч қандай ҳақоратли сўз бўлган эмас.
№ 6. .Саидовга нисбатан “Жиноий иш”да диктофон ёзувлари ҳам далил сифатида келтирилган ва “Иш” жилдига қўшилган. Хўш, диктофонда нималар ёзилган ва ундаги овозлар ким ёки кимларга тегишли? Бу савол 23 апрелга қадар жавобсиз эди. Ниҳоят ёзувнинг стенографияси ошкор қилинди. Бироқ овоз эгалари ҳануз номаълум. Биз диктофондаги ёзувнинг стенограммасини тўлиқ эълон қилишни лозим топдик:
32/28417-сонли жиноят иши бўйича магнит тасмасига
ёзиб олинган сўзлашувлар
БАЁННОМАСИ
Самарқанд шаҳри 4 март 2009 йил

№7. Бир аёл киши (А.) ва эркак кишининг (Э.) телефон орқали суҳбатлари:
Э.нинг телефони жиринглади ва А. билан гаплашаяпти.
Э – Алло?
А – Мен ҳам ҳозир уйимга кириб келгандим, олиб кетди ҳозир мени бу ёққа.
Э – Ҳа, нима бўлди?
А – Бўлди, шу, шу гап-да, бояги гап-да, у бирдан ҳа давай, кет, дегани билан, энди кетиб бўлмайди-ку? Шунақа-шунақа деди ҳозир.
Э – Қайси гап, қанча қилиб олиб бориб берайин, и қанча кунда йиғай, буни айтинг-да сиз менга конкретно.
А – 13 (ўн учта) деди, майли “иккита” деди, майли дедим, “иккита”ни анави қилиб ташлайман деди, 13 та деди.
Э – Нима деб қўймадингизми? “Кўк”и дедими?
А – “Кўк”и деди-ёв, “кўк”и деди Асад ака.
Э – Ҳмм, хўш кейин?
А – Ҳозир данный момент қўлингизда қанча бор?
А – 3 минг атрофида бор-да, ҳозир мени қўлимда эмас, бир жойда турибди, ҳозир бориб олиб келишим керак-да. Мени пулимкуя, бировда турибди-да.
А – Ҳай, бўлмаса, давай, тез бизларга ярим соатда етказинг менга.
Э – Ярим соатда бўлмайди.
А – Ҳа?
Э – Бир-икки соат кетади-да, бориб келишим керак, ҳув Самарқанднинг нариги бурчагида, Пастдарғомнинг чегарасида, унга бориб келгунча икки соат кетади.
А – Эх-х-эй, шу ерда яқинроқ жойларда йўқми, айтдим-ку, мен сизга тайёрлаб қўйинг, ҳеч бўлмаса камини… (гапини бўлди)
Э – Йўқ, энди конкретно ишонч бўлмагани учун мен ҳам қўрқдим-да, у нарса сизга ҳазил гап эмас-ку, оғир нарса-да у.
А – Ҳа, ҳа бу ёғини бир, икки кунда ҳал қила оласизми?
Э – Икки кун эмас, уч кун вақт беринг, катта сумма у, мен одамларга бориб тушунтирайин, анави Исроил ҳам бояги гапни тескари эшитиб кетди, энди у қанақа қилиб тушунтиради энди. Билмасам. Энди Исроилга ҳам телефон қилиб айтинг ҳозир.
А – Йўқ, Исроил ака билан яна гаплашдим-ку кейин.
Э – Ҳай гаплашдингизми, бўлдими?
А – Ҳа, мен гаплашдим Исроил ака билан, анави деди, у Исроил тушунди, чунки, ўқиган одам тушунади, ўзи йўли, шу, уни, деди.
Э – Ҳа, мен билмаганман…(гапини бўлди)
А – Давай, бер, бер демайди-ку, деди, йўли шунақа ўзи, деди.
Э – А конкретно бўйнига оладими энди у?
А – Ха, ҳа, ҳа, Исроил аками, ёки Дилмурод акани айтаяпсизми?
Э – Дилмурод?
А – Ҳа, олди-ку, олдингизда ҳам айтаяпти-ку, ўша нарсани? Ўзингизни олдингизда ҳам айтаяпти, шунинг учун мен гапирмай турдим-ку, ўзлари гапирсин, дедим.
Э – Ҳмм. Бўлмасам, мен бундай қиламан, сиз…(гапини бўлди).
А – Ҳозир тез етказинг менга иложи борича.
Э – Сиз қай вақт кетасиз?
А – Мен у киши билан бирга кетаман, ярим соатда деди, тайёр бўлинг деяпти.
Э – Эй, ярим соатда успеть қилмаймиз-да. Қолганини қачон оласизлар, энди конкретно сиз келасиз, ҳа, у келмайди, ҳа бошқа?
А – Йўқ, йўқ келмайди, у бояги нарсани ҳам тўхтатади-ку.
Э – Ҳа, энди қайси кунига, сиз конкретно айтинг, мен шунга қараб ишни қилайин энди?
А – Сиз уч кун деяпсиз, бу менга икки кундан кейин келиб кетасан деяпти яна. Мен ҳам ишимга, вақтимга қараб келаман-да, бу ерга ҳадеб келолмайман мен ҳам, мен ҳам формадаман, Асли ака.
Э – Бўлмаса мен ҳам икки кун ишлайман-да, шу югур-югур қиламан-да бўлмаса.
А – А-ха, сиз ҳозир менга боягини ярмини етказинг, озгинасини.
Э – Марғуба, сиз тўғри тушунинг, мен ҳозир бориб келишим керак у ёққа, ўша одамни агар жойидан тополсам, шиппа оламан-у, қайтаман, бир соат, ярим соат кутиб қолсам-чи, бу ёғи ҳам бор-да.
А – Мен нима қилайин, мен қолиб турайинми, у кишига кетаверинг, мен орқангиздан еткизаман дейинми?
Э – Билмасам, бўлмаса менга бир соатдан кейин телефон қилинг, мен сизга жавобини айтаман, ёки қолинг, ёки кетаверинг дейман-да.
А – Йўқ, у менга айтаяптики, сиз у нарсани олмасдан…(фикрини охиригача тугатмади), сиз менга етказинг деяпти-да ҳозир менга, ҳозир мени олиб борди, ҳозир яна мени уйга ташлаб кетди.
Э – Сиз унга айтинг бўлмаса, Марғуба, айтингки, сен конкретно гапирмаганингга у қўрқиб, уже отказ қилиб ўтирибди, энди мен уни кўндиришим керак, икки кундан кейин ўзим келиб кетаман денг. Бирданига бераман-да энди, бошқа иложим йўқ, ҳозир мен бориб у одамни тополмасам сиз бебурд бўлиб қолмангда бу ерда, сиз ўртага кирдингизку.
А – А шуни айтаяпман-да, у менга бўлмаса бўлмайди деди-да ҳозир, шунақа деди менга энди, мен энди ундай деди, бундай деди, деб айтолмайман-да ҳар бало деб, мана уже машина турибди.
Э – Йўқ, мен ярим соатда ҳозир топиб келолмайман-да, унга бораман, қандай бўлади ҳолатини, уни кўришим керак-да.
А – Ҳай, бир такси пулини бериб юбориш керак эди ҳали бу кишига?
Э – Таксини пулини бердик-ку?
А – Кетдик ҳа, ўзи бизлар 50 минг билан келдик.
Э – Йўғ-эй, бориб келиши 50 минг, 2 кишига, биламиз-ку йўлни, 50 минг бердим-ку.
А – Ҳа.
Э – Бўлмаса шундай, 2 кундан кейин олиб кетасиз-да ҳаммасини, ўзингиз келасиз, энди у келиб ўтирмайди, ҳа?
А – Йўқ, йўқ, ҳозир тўхтанг-да, мен ярим соатдан кейин телефон қиламан.
Э.нинг А. билан суҳбати тугади.
Бироз вақтдан сўнг Э.нинг қўл телефони яна жиринглади. (Суҳбат жараёни бир томонлама)
Э – Ҳа, қанча вақтда етиб келасиз?
…
Э – Хай.
…
Э – …га келгандан кейин менга телефон қил.
…
Э – Ҳай, бўпти.
Ёзув тугади.
________________________________
Эркак киши (Э.) аёл киши (А.) билан телефон орқали суҳбатлашаяпти:
Э – Короче, бизларники 10 минг икки юз, 10 минг уч юз атрофида бўлаяпти-да ҳозирги нахди.
А – А-ҳа.
Э – Кейин қолган мана бу учтасини кейин бир вақти билан келиб олиб кетасиз-да.
А – Ҳа, ха.
Э – Якшанба куни қай вақт келасиз энди, мен шунга қараб конкрет тайёрлаб қўяман.
А – 12-1 ларга етиб бораман.
Э – Дилбар опангиз келмайдими?
А – Йўқ, йўқ у киши келмайди.
Э – Эй, ўшани ҳам иложи борича олиб келиб, анави олган нарсани конкрет қилиб…(фикрини охиригача тугатмади)
А – Яна ўзини олиб борайинми…
Э – Йўқ, энди мен анави, буни берганимдан кейин, контрет бўйнига олсин-да, мана бўлди энди ёзмайман десин-да у.
А – Телефонда айтса бўладими?
Э – Бўлади, телефонда айтадими?
А – Ҳозир мен ўша кунлари олдингизда телефон қиламан, ёнингиздан телефон қиламан, телефонда айттираман.
Э – Ҳа бўпти, ўша бўлди… (гапини бўлди).
А – Рози бўлса, мен шу опа билан битта ака-ука кириштириб қўяман, бошқа вақтлари ҳам керак бўлади.
Э – Шундай қилинг, опажон, мен қийналиб кетдим, опа-ука киришайлик шу билан, эзилиб кетдим-ку.
А – Ҳа, шу опа билан мен сизни ака-ука кириштириб қўяман, айтаман мана шундай-шундай, бир ҳафта келасиз, Тошкентга чақиртираман ўзингизни.
Э – А-ҳа.
А – Келасиз, ўтириб, ҳангома қилиб, у киши билан, жуда яхши, қалин қилиб анави қилиб қўямиз.
Э – Кейин ёзмайдими?
А – Йўқ, ёзмайди, кейин яна…(тушунарсиз).
Э – Йўқ, у менга конкретно энди ёзмайман, бўлди дедими, чунки (гапини бўлди).
А – Ҳа, ҳа, мен сизга нима деяпман ҳозир, мен ака-ука киритиб қўяман деяпман-ку.
Э – Бўпти майли.
А – Ёзмайди, мен шу олдингизда телефон қиламан, боргандан кейин. Кейин…(тушунарсиз) ака-ука кириштириб қўяман, бундан кейин бир вақтингиз бўлса, бир совға олиб борамиз, бир ишларни тинчитиб олиб, Тошкентга чақиртираман, иккалаларингиз ўтириб, ака-ука қалин қилиб киритиб қўяман.
Э – Бўпти, бўпти майли, бўлмаса якшанба куни эрталаб телефонлашамиз, қай вақт келишингизда кутиб оламан, кечагидек Исроил икковимиз кутиб оламиз.
Келишиб хайрлашдилар.

Бу сўзлашув кимларга тегишли ва қачон ёзиб олинган? Овозлар экспертиза қилинганми? Бу каби ечимсиз саволлар қачон ўз ечимини топади?

ҲУЖЖАТЛАР НИМА ДЕЙДИ?
(2-МАҚОЛА)
Дилмурод Саидов (Саййид)нинг 2009 йил январ ойида Давлат Солиқ Қўмитасига киритган шикояти бўйича 2009 йил 17 феврал куни Самарқанд вилоят ДСБдан (Д.Саидов номига!) йўлланган хат (ушбу хат Д.Саййид қамалганидан кейин 25 февралда келган!) да “Фаровон ҳаёт йўли” ММТП хўжалик-молиявий фаолияти юзасидан ИЮН ойига белгиланган тафтиш МАРТ ойига кўчирилган эди.
Қуйида 2009 йил 13 март куни бошланиб, 30 март куни тугалланган тафтиш бўйича тузилган ДАЛОЛАТНОМАдан айрим кўчирмалар келтирилди.
№ 9. “Фаровон ҳаёт йўли ХЧС” масъулияти чекланган машина-трактор паркининг 2006-2008 йиллар ҳисобот даврида Ўзбекистон Республикаси солиқ қонунчилигига риоя қилиниши юзасидан ўтказилган текшириш тўғрисида
ДАЛОЛАТНОМА
2009 йил 30 март Жомбой тумани

№ 10. Текшириш 2009 йил 13 март куни “Фаровон ҳаёт йўли ХЧС” масъулияти чекланган ММТП раҳбари Ўринбоев Аслиддиннинг рухсати билан ҳамда бош ҳисобчиси Қодирова Жамиланинг бевосита иштирокида бошланиб, 2009 йил 30 март куни тугатилди.
“Фаровон ҳаёт йўли ХЧС” масъулияти чекланган МТМП бундан кейинги матнда “корхона” деб юритилади.
№ 11. Корхонанинг маъмурий биносида 2008 йил 19 августда содир бўлган ёнғин ҳақида далолатнома тузилиб, далолатнома Жомбой туман ИИБ ЁХБ нозири И.Халилов, маъмурият вакили Ш.Ҳамидов, холис Ш.Қурбонов ва корхона раҳбари А.Ўринбоев томонидан имзоланган. Ушбу далолатномага асосан ёнғин натижасида бино том устки қопламаси ва учта хонанинг ички қисми, жами 80 м2 ҳажмга 350,0 минг сўм миқдорида қасддан ёқиш сабабли моддий зарар етказилган. Ёнғин натижасида корхонанинг бухгалтерия ҳужжатларига ҳам зиён етказилган. Шу сабабли, текшириш тақдим этилган ҳамда мавжуд ҳужжатларга асосан ўтказилди.
№ 12. Текширилаётган даврда корхонада қуйидаги мансабдор шахслар ишлаган:
Корхона раҳбари лавозимида Р.Рустамов масъулияти чекланган ММТП ташкил топгандан 2007 йил октябр ойига қадар, А.Ўринбоев октябр ойидан ҳозирги кунга қадар ишлаб келмоқда. Бош ҳисобчи лавозимида Р.Эгамбердиев масъулияти чекланган ММТП ташкил топгандан 2008 йил март ойига қадар, 2008 йил март ойидан июл ойига қадар У.Самиев, 2008 йил август ойидан ҳозирги кунга қадар Ж.Қодирова ишлаб келмоқда. (Мансабдор шахсларнинг буйруқларидан кўчирмалар илова қилинади).
№ 13. Ўзбекистон Республикаси Президентининг фармонлари ва
Вазирлар Маҳкамасининг қарорларининг бажарилиши
ЎзР Президентининг 1995 йил 12 майдаги “Халқ хўжалигида ҳисоб-китоблар ўз вақтида ўтказилиши учун корхона ва ташкилотлар раҳбарларининг масъулиятини ошириш борасидаги чора-тадбирлар тўғрисида”ги ПФ-1154-сонли ва 1999 йил 19 июлдаги ПФ-2340-сонли Фармонлари бажарилиши юзасидан текшириш ўтказилганда қуйидагилар аниқланди:
2007 йил 1 январ ҳолатига корхонанинг дебиторлик қарзлари 120304,6 минг сўм, кредиторлик қарзлари 957,9 минг сўм.
2008 йил 1 январ ҳолатига корхонанинг дебиторлик қарзлари 120876,7 минг сўм, кредиторлик қарзлари 935,6 минг сўм.
2009 йил 1 январ ҳолатига корхонанинг дебиторлик қарзлари 160192,7 минг сўм, кредиторлик қарзлари 2019,7 минг сўм.
2009 йил 1 март ҳолатига корхонанинг дебиторлик қарзлари 158655,6 минг сўм, кредиторлик қарзлари 2169,7 минг сўм, шундан дебиторлик қарздорликнинг барчаси муддати ўтган ва муддати ўтган 1952,9 минг сўм кредиторлик қарзлари мавжуд. (Маълумотнома илова қилинади).
№ 14. ЎзР Вазирлар Маҳкамасининг 2002 йил 5 августдаги 280-сонли “Нақд пул маблағларини банкдан ташқари айланмасини қисқартириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги қарори ижроси текширилганда қарор талаблари бузилганлиги, яъни 2006 йилда маҳсулот сотишдан тушган 1879,1 минг сўм ва 2008 йилда 1530,0 минг сўм нақд пул маблағи банк муассасасига топширилмасдан корхона хазинасидан мақсадсиз харажатга чиқарилганлиги аниқланди.
ЎзР Вазирлар Маҳкамасининг “Иш ҳақини ўз вақтида тўланиши учун вазирликлар, идоралар ва хўжалик юритувчи субъектлар раҳбарларининг жавобгарлигини ошириш юзасидан қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида”ги 1999 йил 17 ноябрдаги 504-сонли қарори ижроси бўйича текширилганда, корхонада 2009 йил 1 январ ва 1 март ҳолатига 8131,7 минг сўм миқдорида муддати ўтган иш ҳақи мавжудлиги, жорий йилнинг январ-феврал ойларида корхонанинг ишчи-хизматчиларига иш ҳақи ҳисобланмаганлиги аниқланди.
№ 15. Бундан ташқари, корхонада вилоят Давтехназорати инспекцияси Жомбой туман бўйича давлат бош муҳандис-инспектори Ф.Рустамов томонидан инспекциянинг 2009 йил 9 мартдаги 5-Асонли буйруғига асосан корхонада қишлоқ хўжалик техникаларини ва асбоб-ускуналарининг техникавий ҳолати текширилиб, текшириш натижасида 1 (бир) дона 44280 сўмлик канавокопатель ва 1 (бир) дона 480997 сўмлик нож-грейдер камомади борлиги аниқланган.
№ 16. ЎзР Вазирлар Маҳкамасининг 2004 йил 1 ноябрдаги “Электр энергиясидан фойдаланганлик учун ҳисоб-китоблар механизмини тубдан такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги 511-сонли қарори ижроси бўйича
ЎзР Вазирлар Маҳкамасининг 2004 йил 1 ноябрдаги “Электр энергиясидан фойдаланганлик учун ҳисоб-китоб қилиш механизмини тубдан такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги 511-сонли қарорининг бажарилиши текширилганда, корхона билан текширилган даврда Самарқанд электр тармоқлари ОАЖга қарашли Жомбой ТЭТ корхонаси ўртасида 2006 йил 1 майдаги 0329-сонли, 2007 йил 20 январдаги 0329-сонли, 2008 йил 2 январдаги 0332-сонли электр энергияси таъминоти бўйича шартномалар тузилган. 2006 йилда электр энергияси истеъмоли режаси 25,0 кВт соатни, 2007 йилда 24,0 минг кВт соатни ва 2008 йилда 26,0 минг кВт соатни ташкил этган.
Корхонада СНИИ-Э 704 русумли 032698 рақамли электр энергияси ҳисоблагичи ўрнатилган. 2009 йил 1 март ҳолатига корхонанинг 298,5 минг сўмлик дебитор қарзи мавжуд.
№ 17. 2008 йил учун корхонада даромад солиғига тортиладиган даромад суммаси 22388,0 минг сўмни ташкил этиб, шундан бир фоизли ставкада 221,9 минг сўм жамғариб бориладиган пенсия бадали ҳисобланган.
Текширилган даврда ҳисобланган жамғариб бориладиган пенсия мажбурий бадали Жомбой туман Халқ банкида очилган транзит ҳисоб рақамига кўчириб берилмаган. (Жадвал илова қилинади).
№ 18. Корхонанинг 2006-2008 йиллар якуни билан тақдим этилган ҳисоботлари бўйича молиявий натижалари қуйидагича бўлган:
2006 йил якуни бўйича бажарилган ишлардан соф тушуми 30509,0 минг сўм, бажарилган ишлар таннархи 26804,0 минг сўм, бажарилган ишларнинг ялпи фойдаси 3705,0 минг сўм, давр харажатлари 7603,0 минг сўм, шу жумладан, сотиш харажатлари 3898,0 минг сўм, маъмурий харажатлар 3705,0 минг сўм, асосий фаолиятнинг бошқа даромадлари 4057,0 минг сўм, корхонанинг фойда солиғи тўлагунга қадар олинган молиявий натижаси 159,0 минг сўмни ташкил этиб, корхона ушбу ҳисобот даврини 143,1 минг сўм соф фойда билан якунлаган.
Текшириш натижасида корхонанинг молиявий натижалари қайта шакллантирилганда, бажарилган ишлардан олинган соф тушуми 25471,0 минг сўм, бажарилган ишлар таннархи 26804,0 минг сўм, бажарилган ишларнинг зарари 1333,0 минг сўм, давр харажатлари 18910,7 минг сўм, шу жумладан, сотиш харажатлари 3898,0 минг сўм, маъмурий харажатлар 15012,7 минг сўм, асосий фаолиятнинг бошқа даромадлари 11923,8 минг сўм, корхонанинг фойда солиғи тўлагунга қадар кўрилган зарари 8319,9 минг сўмни ташкил этиб, корхона ушбу ҳисобот даврини 8319,9 минг сўм зарар билан якунлаганлиги аниқланди.
2007 йил якуни бўйича бажарилган ишлардан соф тушуми 23888,0 минг сўм, бажарилган ишлар таннархи 25435,0 минг сўм, бажарилган ишлардан кўрилган зарар 1547,0 минг сўм, давр харажатлари 10000,0 минг сўм, шу жумладан, сотиш харажатлари 2185,0 минг сўм, маъмурий харажатлар 5800,0 минг сўм, бошқа операцион харажатлар 2015,0 минг сўм, асосий фаолиятдан кўрилган зарари 11547,0 минг сўм, корхонанинг фойда солиғи тўлагунга қадар кўрилган зарари 11547, минг сўмни ташкил этиб, корхона ушбу ҳисобот даврини 11547,0 минг сўм зарар билан якунлаган.
Текшириш натижасида корхонанинг молиявий натижалари қайта шакллантирилганда, бажарилган ишлардан олинган соф тушуми 19252,0 минг сўм, бажарилган ишлар таннархи 25435,0 минг сўм, бажарилган ишларнинг зарари 6183,0 минг сўм, давр харажатлари 22490,7 минг сўм, шу жумладан, сотиш харажатлари 2185,0 минг сўм, маъмурий харажатлар 18290,7 минг сўм, бошқа операцион харажатлар 2015,0 минг сўм, асосий фаолиятнинг бошқа даромадлари 2282,3 минг сўм (асосий воситаларни сотишдан олинган даромадга аниқлик киритиш имкони йўқлиги сабабли қўшилмаган), корхонанинг фойда солиғи тўлагунга қадар кўрилган зарари 26391,4 минг сўмни ташкил этиб, корхона ушбу ҳисобот даврини 26391,4 минг сўм зарар билан якунлаганлиги аниқланди.
2008 йил якуни бўйича бажарилган ишлардан соф тушуми 68423,0 минг сўм, бажарилган ишлар таннархи 42823,0 минг сўм, бажарилган ишларнинг ялпи фойдаси 25600,0 минг сўм, давр харажатлари 61163,0 минг сўм, шу жумладан, сотиш харажатлари 2022,0 минг сўм, маъмурий харажатлар 16932,0 минг сўм, бошқа операцион харажатлар 42209,0 минг сўм, асосий фаолиятдан кўрилган зарари 35563,0 минг сўм, корхонанинг фойда солиғи тўлагунга қадар кўрилган зарари 35563,0 минг сўмни ташкил этиб, корхона ушбу ҳисобот даврини 35563,0 минг сўм зарар билан якунлаган.
Текшириш натижасида корхонанинг молиявий натижалари қайта шакллантирилганда, бажарилган ишлардан олинган соф тушуми 68423,0 минг сўм, бажарилган ишлар таннархи 42823,0 минг сўм, бажарилган ишларнинг ялпи фойдаси 25600,0 минг сўм, давр харажатлари 37364,6 минг сўм, шу жумладан, сотиш харажатлари 2022,0 минг сўм, маъмурий харажатлар 16932,0 минг сўм, бошқа операцион харажатлар 18410,6 минг сўм, асосий фаолиятдан кўрилган зарари 11764,6 минг сўм, корхонанинг фойда солиғи тўлагунга қадар кўрилган зарари 11764,6 минг сўмни ташкил этиб, корхона ушбу ҳисобот даврини 11764,6 минг сўм зарар билан якунлаганлиги аниқланди.
Жомбой туман Давлат солиқ инспекциясидан олинган солиштирма далолатномага кўра корхонанинг:
2007 йилнинг 1 январ ҳолатига бюджет ва бюджетдан ташқари жамғармалардан боқиманда қарзлари 2980,0 минг сўм, устамаси 313,4 минг сўмни;
2008 йилнинг 1 январ ҳолатига бюджет ва бюджетдан ташқари жамғармалардан боқиманда қарзлари 21539,1 минг сўм, устамаси 796,0 минг сўмни;
2009 йилнинг 1 январ ҳолатига бюджет ва бюджетдан ташқари жамғармалардан боқиманда қарзлари 59377,2 минг сўм, устамаси 5168,1 минг сўмни;
2009 йилнинг 18 март ҳолатига бюджет ва бюджетдан ташқари жамғармалардан боқиманда қарзлари 68641,0 минг сўм, устамаси 6677,1 минг сўмни ташкил этади. (Солиштирма далолатнома ва ШХВ нусхалари илова қилинади).
№ 19. Текшириш натижасида 2007 йил ҳисобот даврида харид қилинган хом ашё, материаллар, бутловчи буюмлар, ёқилғи, иш, хизматлар қийматидан ҳисобга олинадиган ҚҚС суммаси 51,4 минг сўмни, ушбу даврда корхона томонидан кўрсатилган хизматлар қиймати 19252,0 минг сўмни ташкил этган, шундан белгаланган 20 фоизли солиқ ставкасида 3850,4 минг сўм қўшилган қиймат солиғи ҳисобланиб, бюджетга ҳисобланган қўшилган қиймат солиғи суммаси 3799,0 минг сўмлиги аниқланиб, 641,8 минг сўм миқдорида қўшимча солиқ суммаси ҳисобланди. Лекин, 2007 йил давомида корхона томонидан сотилган асосий воситалар бўйича бирламчи бухгалтерия ҳужжатлари йўқлиги ва уларнинг сотувидан олинган даромадни ҳисоблаш имкони йўқлиги сабабли ушбу солиқ тўғри ҳисобланганлигини аниқлаш имконияти бўлмади.
№ 20. ФОЙДА СОЛИҒИ.
ЎзР Адлия Вазирлигида 2002 йил 13 мартда 1109-сон билан рўйхатга олинган “Юридик шахсларнинг даромади (фойдаси) га солинадиган солиқни ҳисоблаб чиқариш ва бюджетга тўлаш тартиби тўғрисида”ги Йўриқномага асосан корхона 2006-2008 йилларда фойда солиғи тўловчиси ҳисобланади.
2006 йил учун корхона томонидан ДСИга ҳисобот тақдим этилмаганлиги аниқланди. Корхонанинг “Молиявий натижалар тўғрисида”ги ҳисоботи қайта тузилганда, ҳисоботга асосан корхона 2006 йилни зарар билан якунлаганлиги ва фойда солиғига тортиладиган база йўқлиги сабабли фойда солиғи ҳисобланмади.
2007 йил учун корхона томонидан ДСИга ҳисобот тақдим этилмаганлиги аниқланди. Корхонанинг “Молиявий натижалар тўғрисида”ги ҳисоботи қайта тузилганда, ҳисоботга асосан корхона 2007 йилни зарар билан якунлаганлиги ва фойда солиғига тортиладиган база йўқлиги сабабли фойда солиғи ҳисобланмади.
2008 йил учун корхона томонидан ДСИга ҳисобот тақдим этилмаганлиги аниқланди. Корхонанинг “Молиявий натижалар тўғрисида”ги ҳисоботи қайта тузилганда, ҳисоботга асосан корхона 2008 йилни зарар билан якунлаганлиги ва фойда солиғига тортиладиган база йўқлиги сабабли фойда солиғи ҳисобланмади.
№ 21. Мол-мулк солиғи. Корхона томонидан 2006-2007 йиллар бўйича туман ДСИга мол-мулк солиғи ҳисоботи тақдим этилмаган. Ушбу йилларнинг ҳисоботи 2008 йилнинг 22 августида тақдим этилган.
Текшириш натижасида корхона томонидан балансида мавжуд асосий воситалар қайта баҳоланмаганлиги аниқланди. ЎзР Вазирлар Маҳкамасининг 2001 йил 31 декабрдаги “ЎзРнинг 2002 йилги асосий макроиқтисодий кўрсаткичлари прогнози ва Давлат бюджети параметрлари тўғрисида”ги 490-сон қарорининг 12-бандига мувофиқ корхона балансида мавжуд асосий воситалар қайта баҳоланиб, мол-мулк солиғи ҳисобланганда, асосий воситаларнинг йиллик ўртача қолдиқ қиймати 145451,0 минг сўмни, 3,5 фоизли солиқ ставкаси қўлланилиб, 8590,8 минг сўм мол-мулк солиғи ҳисобланди ва натижада 694,1 минг сўм қўшимча солиқ суммаси аниқланди.
№ 22. Текшириш натижасида корхона томонидан балансида мавжуд асосий воситалар қайта баҳоланмаганлиги аниқланди. ЎзР Вазирлар Маҳкамасининг 2001 йил 31 декабрдаги “ЎзРнинг 2002 йилги асосий макроиқтисодий кўрсаткичлари прогнози ва Давлат бюджети параметрлари тўғрисида”ги 490-сон қарорининг 12-бандига мувофиқ корхона балансида мавжуд асосий воситалар қайта баҳоланиб, мол-мулк солиғи ҳисобланганда, асосий воситаларнинг йиллик ўртача қолдиқ қиймати 261396,2 минг сўмни, 3,5 фоизли солиқ ставкаси қўлланилиб, 9148,9 минг сўм мол-мулк солиғи ҳисобланди ва натижада 1642,3 минг сўм қўшимча солиқ суммаси аниқланди.
Ушбу қўшимча солиқни ҳисобланишига корхона томонидан асосий воситалар қайта баҳоланмаганлиги натижасида юзага келди.
Корхона текширилган 2006-2008 йилларни зарар билан якунлаганлиги сабабли дивидент солиғи тўлов манбаида ушлаб қолинмаган ва бу бўйича ДСИга ҳисоб-китоблар тақдим этилмаган.
Корхона текширилган 2006-2008 йилларни зарар билан якунлаганлиги сабабли инфратузилмани ривожлантириш солиғи ҳисобланмаган ва бу бўйича ДСИга ҳисоб-китоблар тақдим этилмаган.
№ 23. Самарқанд вилоят Прокуратурасининг 2009 йил 27 мартдаги 21/27-09 сонли хатига илова қилинган аризаларда кўрсатилган ҳолатлар ўрганилганда, қуйидагилар аниқланди:
Корхонада волият Давтехназорати инспекцияси Жомбой туман бўйича давлат бош муҳандис-инспектори Ф.Рустамов томонидан инспекциянинг 2009 йил 9 мартдаги 5-А-сонли буйруғига асосан корхонада қишлоқ хўжалик техникаларини ва асбоб-ускуналарининг техникавий ҳолати текширилиб, текшириш натижасида 1 (бир) дона 44280 сўмлик канавокопатель ва 1 (бир) дона 480997 сўмлик нож-грейдер камомади борлиги аниқланган ҳамда қишлоқ хўжалик техникаларини ва асбоб-ускуналарининг техникавий ҳолатига баҳо берилди.
Корхона балансида турган 4 (тўрт)та автомашинадан, яъни “ГАЗ-3110”, “УАЗ-3151”, “КАМАЗ”, “ГАЗ-52”, русумли автомашиналардан “ГАЗ-3110” русумли автомашина корхона саройида мавжудлиги, қолган 3 (уч) русумдаги автомашиналар корхона саройида йўқлиги, ушбу автомобиллар корхона аъзоларининг уйларида сақланаётганлиги, корхона давлат рўйхатидан ўтган кундан текшириш ўтказиш кунига қадар “УАЗ-3151”, “КАМАЗ”, “ГАЗ-52” русумли автомашиналар корхонадан йўл варақаси олмаганлиги ҳамда ишламаганлиги аниқланди. Ушбу ҳолат юзасидан корхонанинг собиқ раҳбари Р.Рустамовдан, корхонанинг бош муҳандиси И.Маҳмудовдан тушунтириш хатлари олинди.
“Ўзбекистон” ширкат хўжалиги тугатилиб, негизида “Фаровон ҳаёт йўли” МЧ ММТП ташкил этилгандан сўнг, ширкат хўжалигининг балансида турган 308,5 млн. сўм қийматидаги мулки МТПнинг балансига ўтказилган. Лекин, текшириш давомида ушбу мулкни топшириш-қабул қилиш далолатномаси корхонада йўқлиги аниқланди. Шу сабабли, корхона ташкил бўлган вақтда балансида мавжуд мулкни ҳамда текширилган даврда унинг ҳақиқий ҳаракатини аниқлаш имкони бўлмади.
Ариза бўйича 2008 йил ғалла йиғимида барча фермер хўжаликларининг ерларидаги сомонини йиғиштириб олишда корхона транспорт воситаларидан фойдаланганлик учун А.Ўринбоевга нақд пул тўланган бўлса-да, лекин А.Ўринбоев ушбу пулларни ММТПнинг хазинасига кирим қилмасдан талон-тарож қилганлиги кўрсатилган. Текширишда корхонанинг хазинасига кирим қилинган нақд пуллар ҳисоби кўрилганда, хазинага транспорт хизмати учун нақд пул топширилмаганлиги аниқланди. Корхона раҳбари А.Ўринбоевдан тушунтириш хати олинганда, 2008 йил ғалла йиғимида барча фермер хўжаликларининг ерларидаги сомонини йиғиштириб олишда корхона транспорт воситаларидан фойдаланиш учун техника ажратилмаганлигини билдирди.
№ 24. КАССА ОПЕРАЦИЯЛАРИ.
ЎзР Марказий банки томонидан 1998 йил 24 январда 376-сон билан тасдиқланган ва ЎзР Адлия Вазирлигида 1998 йил 17 декабрда 565-сон билан рўйхатга олинган “Юридик шахслар томонидан касса операцияларини юритиш қоидалари”ни бажарилиши бўйича текшириш ўтказилганда қуйидагилар аниқланди:
Текширилган давр бўйича юритилган касса китоблари ёнғин вақтида ёниб кетганлиги важ қилиниб, текширишга касса китоби тақдим этилмади. Аммо корхона бухгалтериясида хазина ҳисоботи тузилган ва ҳисоботга бухгалтерия ёзувлари киритилган.
Корхона томонидан 2006 йилда жами бўлиб хазинага 17494,1 минг сўм нақд пуллар кирим қилинган. Шу жумладан, иш ҳақи учун 6405,0 минг сўм, ижара тўлови учун 1566,1 минг сўм, асосий воситаларни сотишдан 9513,0 минг сўм кирим қилинган. Кирим қилинган нақд пул маблағларидан 5757,8 минг сўми иш ҳақига, 9200,0 минг сўми банк муассасасига топширилган, техникага эҳтиёт қисм сотиб олиш учун 1974,5 минг сўми ва моддий ёрдамга 551,8 минг сўми харажат қилиниб, 2086,3 минг сўм миқдоридаги нақд пул маблағи мақсадсиз ишлатилган.
Корхона томонидан 2007 йилда жами бўлиб хазинага 15751,3 минг сўм нақд пуллар кирим қилинган. Шу жумладан, иш ҳақи учун 6111,2 минг сўм, асосий воситаларни сотилишидан 9640,1 минг сўм кирим қилинган. Кирим қилинган нақд пул маблағларидан 5740,7 минг сўми иш ҳақига, 9640,1 минг сўми банк муассасасига топширилган ва моддий ёрдамга 370,4 минг сўми харажат қилиниб, 370,4 минг сўм миқдоридаги нақд пул маблағи мақсадсиз ишлатилган.
Корхона томонидан 2008 йилда жами бўлиб хазинага 8754,0 минг сўм нақд пуллар кирим қилинган. Шу жумладан, иш ҳақи учун 7224,0 минг сўм ва сотилган асосий воситалардан 1530,0 минг сўм кирим қилинган. Кирим қилинган нақд пул маблағлари белгиланган мақсадлар учун ишлатилиши текширилганда, асосий воситаларни сотилишидан кирим қилинган 1530,0 минг сўм нақд пул банк муассасасига топширилмасдан, 1430,0 минг сўми иш ҳақига ва 100,0 минг сўми моддий ёрдамга мақсадсиз ишлатилган.
Корхона бухгалтериясида мавжуд хазина ҳисоботлари танланма равишда текширилганда, 2008 йил 1-чорак иш ҳақи тарқатиш ведомости бўйича 1024,0 минг сўм нақд пул тарқатилди деб ҳисобдан чиқарилган. Аммо ведомость бўйича тарқатилган нақд пул жами 974,0 минг сўмни ташкил этиб, 50,0 минг сўм миқдорида камомад аниқланди (Хазиначи Самиев Улаш).
2008 йил 2-чорак иш ҳақи тарқатиш ведомости бўйича А.Ўринбоевнинг 110,0 минг сўм нақд пулни олганлиги тўғрисидаги имзоси ва Ш.Ҳамидовни 70,0 минг сўмни олганлиги тўғрисида ведомостда имзоси бўлмаса-да, хазиначи У.Самиев томонидан 900,0 минг сўмга ведомость ёпилиб, бухгалтерия ёзуви берилган ва натижада 180,0 минг сўм камомадга йўл қўйилган.
2008 йил 3-чорак иш ҳақи тарқатиш ведомости бўйича Холиқулов Қўзи (41617 сўм) ва Хўжақулов Бахтиёр (41617 сўм) иш ҳақи суммалари олдига 1 (бир) рақами қўйилган ва 166468 сўмлик ведомость 366468 сўмга ўзгартирилиб, 200,0 минг сўм миқдоридаги нақд пул маблағини асоссиз равишда ортиқча сарфланишига йўл қўйилган (Хазиначи Ҳамидов Шерзод).
№ 25. Текшириш якуни бўйича жами 5207,9 минг сўм қўшимча солиқ ва ажратмалар ҳисобланди. Иш ҳақидан ушланган 402,2 минг сўмлик бадал ўз вақтида Халқ банкига кўчирилмаганлиги аниқланди.
Бундан ташқари, корхонада муддати ўтган 158655,6 минг сўм дебитор ва 1952,9 минг сўм кредитор, 8131,7 минг сўм миқдорида муддати ўтган иш ҳақи мавжуд. Банк муассасасига топширилган нақд пул 3409,1 минг сўм, хазинадан мақсадсиз ишлатилган нақд пул 3986,7 минг сўм, хазина ҳужжатларига нотўғри ёзувлар киритилиши сабабли хазинадаги камомад 430,0 минг сўм ҳамда асбоб-ускуналар бўйича 525,3 минг сўмлик камомад борлиги аниқланди.
№ 26. Далолатномада нима учундир 68 гектар боғдан олинган ижара-даромад маблағининг кирими хусусида маълумот берилмаган. Шунингдек, 2008 йил 6 ноябр куни ўтказилган саноқ вақтида аниқланган камчиликлар, фотолавҳалардаги далиллар ва ўша куни тузилган “Билдирги”даги қайдларга алоҳида, батафсил изоҳ берилган эмас. Бу борада балки Самарқанд вилоят Прокуратураси масъуллари алоҳида ҳуқуқий баҳо беришар? Шунингдек, мазкур уйдирма “Жиноий иш” бўйича холис эксперт-мутахассислар фикр билдиришларини истар эдик!

ЁЛҒОН ГУВОҲЛИКЛАР ЁКИ ЯНА БИР АСОССИЗ АРИЗА
2009 йилнинг 22 феврал куни Тошкент шаҳри, С.Раҳимов тумани, Қора-қамиш 2/5, 11-уй, 62-хонадонда яшовчи Саидов Дилмурод Эгамбердиевич кундуз тахминан соат 17лар орасида «Солиқ ва валютага қарши кураш Департаменти» ходимлари (идораси Лабзакда!) ҳеч бир ҳужжатсиз, яъни қамоққа олиш ҳақидаги ордерсиз, ўта қўполлик ва зўравонлик билан ҳибсга олинди. Ноҳақ айблов билан ҳибс этилиб, ҳозирда Каттақўрғон шаҳридаги 7-сонли ТҲда сақланаётган Дилмурод Саидов (Саййид) ўзига нисбатан бўлаётган бу “ўйинлар”ни Самарқанд вилояти ва Жомбой туманидаги айрим ваколат эгаларининг иши, деб ҳисобламоқда. Вилоятдагилар эса, бу иш “Юқоридан кўрсатма” эканига ишонтиришмоқчи бўлаяптилар. Ҳатто Д.Саидовга “Ишончнома” берган жомбойлик фермер Тўрабой Эргашевни шу йил 4 апрел куни ҳибсга олишга фатво ёзган вилоят Прокуратурасидаги масъул – катта терговчи СУҲРОБ МАЖИДОВ ҳам “Бу юқорининг кўрсатмаси”, деб айтган. Наҳот, ЮҚОРИНИНГ КЎРСАТМАСИ ШУНЧАЛАР ОШКОР АЙТИЛСА?..
Т.Эргашев ҳибсга олинишидан икки кун олдин аризачилар А.Ўринбоев ва С.Боймуродовни туҳматчиликлари учун кўпчиликнинг олдида койиб, изза қилганди… Энди савол туғилади: “А.Ўринбоев ва С.Боймуродовнинг ЮҚОРИга қандай алоқалари бор? Умуман, вилоятдагилар “ЮҚОРИ” деганда КИМ ёки ҚАЕРни назарда тутмоқдалар?” Шу ўринда аниқ бир эътироф: “Самарқанд вилоятидаги ваколат эгаларининг мазкур ноҳақ айблов бўйича “Иш” юритишда мамлакат қонунчилигига қўшиб давлатнинг қишлоқ тараққиёти ва фаровонлиги борасидаги бугунги сиёсатини ҳам бунчалар оёқости қилишларига балки Ўзбекистон Президенти Девони ва Бош Прокуратурасидаги масъуллар холис муносабат билдиришар!”
I ҚИСМ: Ғараз ва фирибгарлик
Саидов Дилмурод Эгамбердиевич (Дилмурод Саййид) 1962 йил Тошкент шаҳрида туғилган. 27 йилдан бери журналистлик фаолияти билан машғул. Асосан тарихий, ижтимоий-ҳуқуқий мавзулардаги мингдан ортиқ мақоласи, 2та рисоласи, бадиий-публицистик китоби нашр қилинган. 2009 йил 22 феврал куни Тошкент шаҳрида ҳибс этилиб, Самарқандга олиб кетилган. 24 февралда ЎзР ЖК 165-моддаси (“Товламачилик”) 2-қисми “в”, 3-қисми “а” бандлари билан айб эълон қилинган. Айб эълон қилинишида терговолди ҳаракатлари тўлиғича ЎзР ЖПК 11-, 22-, 23-моддалари талабларига хилоф равишда олиб борилган. Чунончи:
1. Фуқаро М.Жўраева қўлга олинган вақт – 22.02.09 йил соат 1400 да спиртли ичимлик истеъмол қилган ҳолатда бўлган. Бироқ унинг мастлик даражаси қонунда белгиланган тартибда аниқланмай, гумонланувчи сифатида сўроқ қилинган. Ва шу сўроқда М.Жўраеванинг ҳеч бир асоссиз Д.Саидовни айблашга қаратилган кўрсатувига суянилган.
2. М.Жўраева 23.02.09.й. Д.Саидов билан юзлаштирилганида илк кўрсатувини тўлиқ рад этган бўлса-да, суриштирувчи И.Шеров “Д.Саидовни қамоққа олиш тўғрисида” судга киритган “Илтимоснома”да бу жиҳатни яшириб, М.Жўраеванинг айбланувчи сифатида эмас, балки гумонланувчи тарзида берган илк кўрсатувини келтирган.
3. Д.Саидовга қўйилган айбловни рад этувчи ҳужжатлар 33 варақда тақдим қилинган бўлса-да, И.Шеров айбловни орттириб кўрсатишлик ва санкция олишлик мақсадида адвокат Р.Комилов томонидан тақдим этилган ҳужжатларни “Иш” жилдига қўшмаган.
4. Санкция бериш жараёнида Д.Саидовнинг адвокатларидан Ҳ.Маҳбубов таклиф қилиниб, адвокат Р.Комиловга санкция вақти маълум қилинмаган.
5. Д.Саййидга руҳий таъсир кўрсатиш мақсадида тезкор вакиллар 24 феврал куни Тошкентга бориб, 5 ёшли қизчасини сўроқ қилишга уринганлар.
6. Адвокат Р.Комилов ва Д.Саидовларнинг Қамоққа олиш ҳақидаги санкцияга норозилик билдириб ёзган аризалари 28 феврал куни ЖИБ Самарқанд вилоят судида судья Т.Тошев бошчилигида ёлланган қонуний адвокатлар (Р.Комилов, Ҳ.Маҳбубов!) га хабар берилмай, ҳатто Д.Саййидни олиб келмай, ноқонуний равишда суд ўтказиб юборилган.
Юқоридаги эътирофларнинг ҳақлигига тергов ҳаракатлари давомида аниқланган ҳолатларда ҳам кўриш мумкин:
1. Аризачи А.Ўринбоев билан Д.Саидов ўртасида 2009 й., 16 март куни ўтказилган юзлаштириш вақтида ариза тўлиғича туҳмат, ғаразли мақсадларда ва ҳуқуқни муҳофаза қилувчи орган (ҲМҚО) ларни чалғитишлик учун ёзилганлиги маълум бўлди. Чунончи:
1. А.Ўринбоев ўз кўрсатувида 2009 йил февраль ойи бошларидаёқ фуқаро М.Жўраева билан бир неча қайта учрашганлигини; бу учрашувлар вақтида М.Жўраева отаси Т.Жўраев томонидан ёзилаётган шикоятларни тўхтаттириш эвазига А.Ўринбоевдан 3000 (уч минг) АҚШ доллари талаб қилганлигини; А.Ўринбоев бошқа шикоятларни ҳам тўхтаттиришда М.Жўраевадан воситачилик қилишни сўраганлигини; М.Жўраева розилик билдириб, орадан икки-уч кун ўтгач, Д.Саидов номидан А.Ўринбоевга 15 000 АҚШ доллари бериш талабини қўйганлигини; М.Жўраева томонидан талаб қилинаётган пул миқдорини озайтиришлик учун М.Жўраева билан А.Ўринбоев савдолашганлигини; Д.Саидовнинг мутлақо пул талаб қилмаганлигини ва Д.Саидов билан ўрталарида пул ёки бирор моддий манфаат юзасидан гап ҳам, келишув ҳам бўлмаганлигини билдирган.
2. Гувоҳ И.Маҳмудов ҳам Д.Саидов билан юзлаштирилганида, А.Ўринбоевнинг 2009 йил 16 мартдаги кўрсатувларини тасдиқлаш билан бирга “Д.Саидов ҳеч маҳал пул сўрамаган, балки Д.Саидовга пул бериш орқали шикоятларни тўхтатиш таклифи А.Ўринбоевдан чиққан”лигини кўрсатган.
3. А.Ўринбоев ҳам, И.Маҳмудов ҳам фуқаро М.Жўраева талаб қилган 15 000 АҚШ доллари олти киши ўртасида тақсимланиши ва булардан бири – ПРОКУРОР, иккинчси – ТЕРГОВЧИ эканлигини уқтирганини кўрсатдилар.
4. М.Жўраеванинг А.Ўринбоев ва И.Маҳмудов кўрсатувларидаги ҳаракатларидан: “М.Жўраева ўз отаси Т.Жўраев, фуқаролар А.Пўлатов, Д.Саидов, шахси номаълум прокурор ва тергвчи номидан ёлғон гапириб, А.Ўринбоевдан 15 000 АҚШ долларини алдов йўли билан олмоқчи бўлган”, деган тушунча келиб чиқади.
Фуқаро М.Жўраеванинг ҳаракатларидан ўз ғаразли мақсади ва ҲМҚОни чалғитиш учун фойдаланган А.Ўринбоев “2009 йил, 17 февраль куни Департаментнинг Самарқанд вилояти бошқармасига ариза билан мурожаат қилиб, ундан фуқаролар А.Пўлатов, М.Ёқубов, Т.Эргашев, Д.Саидов ва М.Жўраевалар турли ташкилотларга ариза ёзиш, қаматиб юбориш ва обрўсизлантириш билан қўрқитиб, ушбу ҳаракатларни амалга оширмаслик эвазига товламачилик йўли билан 15 000 АҚШ долларини талаб қилаётганлигини, уларга нисбатан чора кўриш”ни сўраган…
А.Ўринбоев томонидан ариза берилган сана 2009 йил 17 феврал эканининг ўзиёқ мазкур ариза ғаразли мақсадларда ва ҲМҚОни чалғитишлик учун ёзилганлигини кўрсатади. Чунки Д.Саидов аризачи А.Ўринбоевбилан фақат бир марта – 2008 йил 6 ноябрь куни “Фаровон ҳаёт йўли” ММТП (Муқобил машина трактор парки) га қарашли бўлган техник воситаларни (ЎзР ЖПК 36-моддасига биноан Жомбой ТИИБ, ТБ катта терговчиси О.Тоҳиров қарорига кўра!) саноқдан ўтказиш вақтида саноқ комиссияси аъзоси сифатида учрашган. Саноқ чоғида аниқланган барча ғайриқонуний жиҳатлар бўйича “Билдирги” тузилиб, тасдиқловчи фотолавҳалар ҳам О.Тоҳировга топширилган.
Д.Саидов аризачи А.Ўринбоев билан 2008 йил 6 ноябрдан кейин 2009 йил 17 феврал санасини ҳам қўшиб ҳисоблаганда мутлақо учрашган ҳам, сўзлашган ҳам эмас. Буни 2009 йил 16 март куни ўтказилган юзлаштириш вақтида А.Ўринбоевнинг ўзи ҳам тўлиқ тасдиқлаган.
А.Ўринбоев аризасидаги: “…турли ташкилотларга ариза ёзиш, қаматиб юбориш ва обрўсизлантириш билан қўрқитиш” дейилган иддао ҳам тўлиғича туҳмат. Чунки “Фаровон ҳаёт йўли”ММТПдаги ҳамда унинг раиси А.Ўринбоев фаолиятидаги жиҳатлар хусусида Д.Саидов 2008 йил 3 сентябардан 2009 йил 17 февралга қадар Жомбой туман ва Самарқанд вилоят ҳокимликларидан бошлаб, Республика миқёсидаги маъмурий-ҳуқуқий ташкилотларга; “Постда”, “Солиқ ва дунё”, “Куч – адолатда!” газеталари таҳририятларига шикоят, ариза, мақола шаклидаги матнлар (фотолавҳалар ва тегишли ҳужжатларни иловалаган ҳолда!) киритган. Бунинг исботи сифатида киритилган шикоятлар юзасидан Д.Саидов номига ЎзР Вазирлар Маҳкамаси, Давлат Солиқ Қўмитаси. Самарқанд вилоят ва Жомбой туман прокуратуралари, вилоят ДСБдан келган жавоб-хабарномаларни келтириш мумкин А.Ўринбоев иши юзасидан юборилган энг охирги хатлар Д.Саидов қамалганидан сўнг 24-25 феврал кунларида келган. Шунингдек, номлари юқорида кўрсатилган таҳририятларда рўйхатга олинган мақола шаклидаги матнлар топширилган саналарни эътироф этиш ҳам кифоя! Шу ўринда аниқ воқеликни маълумот тарзида келтирсак:
Д.Саидов томонидан 2009 йил январь ойида ЎзР Давлат Солиқ Қўмитасига киритилган шикоят асосида Самарқанд вилоят ДСБ бошлиқ ўринбосари Л.Баракаев 2009 йил 17 феврал санаси билан Д.Саидов номига юборилган жавоб хатида “Фаровон ҳаёт йўли” ММТПнинг хўжалик-молиявий фаолияти юзасидан 2009 йил ИЮН ойига белгиланган текширув 2009 йил МАРТ ойига кўчирилганлиги кўрсатилган. Шу жиҳатдан ҳам Д.Саидовга нисбатан А.Ўринбоев томонидан 2009 йил 17 февраль куни ёзилган ариза ҳамда шу ариза асосида сохта айблов билан Д.Саидовни ҲИБС эттириш ҳолати аниқ ғаразли мақсадларни кўзлаб, ҲМҚОни чалғитишлик учун қилинганлигига яна бир тўлиқ далил бўла олади. Д.Саидов, А.Пўлатов ва М.Жўраева фақатгина 2009 йил 18 феврал куни аризачи А.Ўринбоев билан унинг илтимосига кўра учрашганлар. Учрашув жуда қисқа, таклиф ва талаб аниқ бўлган. Яъни Д.Саидов ўзига “Ишончнома” берган фермерлар номидан, фуқаро А.Пўлатов эса ўз номидан А.Ўринбоевга ишдан кетиш талабини қўйганлар. Бу учрашувгача ҳам, учрашув чоғида ҳам пул ёки бирор моддий манфаат хусусида умуман гап ҳам, мунозара ҳам бўлган эмас! 2009 йил 16 март куни Д.Саидов билан юзлаштирилган А.Ўринбоев ҳам, гувоҳ И.Маҳмудов ҳам буни тўлиқ тасдиқлаш билан бирга, ҳатто учрашувдан кейин М.Жўраева билан алоҳида қолганларида А.Ўринбоев пул ҳақида гап бўлмаганлиги учун М.Жўраевадан норози бўлганлигини эътироф этиб, кўрсатув берганлар.
Юқоридагиларга кўра, Д.Саидовга нисбатан қўйилаётган айбловни ва унинг ҳибс этилишини Ўзбекистоннинг амалдаги қонунларига тўлиғича зиддир. Чунончи:
1. Қўйилаётган айблов асоссиз бўлишлиги билан бирга ғаразли мақсадларни кўзлаб, орттирма даражада малакалантирилган.
2. М.Жўраеванинг Д.Саидовга мутлақо номаълум ҳаракатлари оқибатида 2009 йил 22 феврал куни қўлга олиниши ҳамда ўша куниёқ спиртли ичимлик таъсирида берган ва эртаси куни инкор этган илк кўрсатувидаги “Д.Саидов топшириғи билан А.Ўринбоевдан пул талаб қилганлиги” ҳолати Д.Саидовга айблов қўйилиб, ҳибс этилиши учун асос бўла олмайди. Чунки аризачи А.Ўринбоев билан Д.Саидов ўрталарида пул, моддий манфаат масаласида мутлақо гап ҳам, бирор келишув ҳам бўлмаганлигини А.Ўринбоев ҳам, гувоҳ И.Маҳмудов ҳам 2009 йил 16 март куни берган кўрсатувларида аниқ билдирганлар.
3. 2009 йил 16 март куни Д.Саидов билан юзлаштирилган А.Ўринбоев ва И.Маҳмудов берган кўрсатувларнинг ўзиёқ фуқаро М.Жўраева билан айнан А.Ўринбоевнинг ўзи (ғаразли мақсадларда!) ўзаро тил бириктирганлигини тўлиқ исботлай олади, деб ҳисоблаймиз. Бу эса ўз ўрнида М.Жўраева ҳеч маҳал Д.Саидов топшириғи билан ҳаракат юритмаганлигини кўрсатади.
II ҚИСМ: Ёлғон гувоҳликлар ва туҳматли ариза
ортидаги манфаат
Д.Саидовга нисбатан ноҳақ, ғаразли мақсадларда асоссиз иддао қилиш давом этмоқда. Чунончи:
1. Жомбой туманида яшовчи фуқаро Сайдулло Боймуродов 2009 йил 18 март куни Прокуратурага ариза билан мурожаат қилган. Унинг кўрсатишича, гўёки Д.Саидов С.Боймуродовдан 2004 йили май ойида (санаси номаълум!) 5та “кўк”ида пора сўраган эмиш. Бироқ аслида бўлмаган воқеани қарийб беш йил ўтиб эслаб қолиш сабабини С.Боймуродов аниқ изоҳлаб бера олмади. С.Ш.Боймуродовнинг ўзи ким ва Д.Саидовга нисбатан қандай хусумати бор? С.Боймуродовнинг айни чоғда Д.Саидовга нисбатан туҳматдан иборат ариза билан мурожаат қилишида ХУСУМАТдан ташқари ўз вақтида содир этилган маълум бир қилмишни яширишга уринишлик мавжуд.
Аввало хусумат ҳақида:
С.Ш.Боймуродов Жомбой туман собиқ “Ўзбекистон ширкат хўжалиги”нинг 2003-2004 йилларда бошқарув раиси бўлган. (Ҳозирги “Фаровон ҳаёт йўли” ММТП айнан шу хўжалик негизида ташкил этилган!) С.Боймуродовнинг раислик даврида содир этган қилмишлари юзасидан фуқаролар О.Аноров, А.Пўлатов, Д.Алимов шикоятлари асосида Д.Саидов 2004 йил май ойида Самарқанд вилояти ва Жомбой туман ҳокимликлари вакиллари иштирокида журналистлик суриштируви ўтказган. Тўпланган далиллар асосида “Адолат” газетасида битта, “Қишлоқ ҳаёти” газетасида иккита танқидий-таҳлилий мақоласи чоп қилинган. “Қишлоқ ҳаёти”даги мақола газетанинг ҳуқуқ бўлими мудири А.Каримов билан ҳаммуаллифликда берилган. Бу мақолалар маъмурий-ҳуқуқий ташкилотлар томонидан ўрганилиб, Жомбой туман ҳокимининг ўша вақтдаги биринчи ўринбосари В.Хўжақулов лавозимидан кетган. Раис С.Боймуродов ЎзР ЖК 205-моддаси билан жавобгарликка тортилиб, вазифасидан бўшатилган. Бу ҳақда тегишли тартибда жавоб хати олинган.
Энди маълум бир қилмишни яширишга уриниш ҳақида:
Д.Саидов 2008 йил сентябр – 2009 йил феврал ичи “Фаровон ҳаёт йўли” ММТПдаги ғайриқонуний ҳолатларни ўрганиш давомида “Ҳалвойи Қ.Й.Ф.” (Раиси Хурсаной Ўринбоева!) қарори билан 2002 йилдан буён қонунга зид ҳолда уй-жой қуриш учун берилган ер бўлакларига оид ҳужжатлардан ҳам кўчирмаларни қўлга киритган. 2009 йил 12 феврал куни бу кўчирмаларни Жомбой туман ҳокимлигидан ҳам қиёсий суриштириб чиққан. Бундай ғайриқонуний тарзда ер бўлаклари тарқатиш С.Боймуродов раислиги даврида собиқ “Ўзбекистон ш/х”га қарашли ҳосилдор жойлардан ҳам амалга оширилган. Юқоридаги икки жиҳат: хусумат ва маълум бир қилмишни яширишга уриниш иллатлари бирлашиб, С.Боймуродовни Д.Саидовга нисбатан туҳматдан иборат ариза ёзишига сабаб бўлган.
Жомбой туман собиқ “Ўзбекистон ш/х”нинг С.Боймуродовдан кейинги раиси, ҳозирда “Чалақўрғон ф/х” раҳбари М.Абдуназаров ҳам 2009 йил 30 март куни Д.Саидов билан юзлаштирилганида терговни чалғитишга уриниб, ёлғон кўрсатув берган. Чунончи:
М.Абдуназаров ўз кўрсатувида Д.Саидовни фақат 2008 йил июнидан танишини, ҳеч қандай “Ишончнома”га имзо ва муҳр қўймаганлигини билдирган. Аслида-чи? Д.Саидов ва М.Абдуназаров 2005 йил бошидан бери таниш бўлиб, бунгача, яъни, 2005 йили “Ўзбекистон ш/х”га раислигида ҳам Д.Саидовга хўжалик бошқаруви номидан “Ишончнома” берган. М.Абдуназаровнинг аризасига кўра, “Адвокат пресс” газетасида 2005 йил Д.Саидовнинг “Ёнмаган чироққа 68 миллион сўм” сарлавҳали мақоласи берилган. Шунингдек, М.Абдуназаров раислик даври – 2005 йил “Ўзбекистон ш/х” ва Д.Саййид (Саидов) махсус мухбир бўлган “Адвокат пресс” таҳририяти ўртасида ўзаро шартнома имзоланиб, ш/х ҳисобидан обуна учун таҳририятга 280 минг сўм ўтказилган. 2006 йили ҳам “Чалақўрғон ф/х” раҳбари сифатида М.Абдуназаров газета ҳисобига 75 минг сўм ўтказган. 2008 йил 24 август куни Д.Саидов номига берилган “Ишончнома”ни М.Абдуназаров шахсан ўқиб чиқиб, имзо ва муҳр қўйган.
2009 йил 30 март куни Д.Саидов билан юзлаштирилган “Боғи флестра келажаги” раҳбари А.Раҳмонов ҳам бўш қоғозга имзо ва муҳр қўйганлигини, 2008 йил ёзидан кейин Д.Саидовни кўрмаганлигини билдириб, ЁЛҒОН кўрсатув берган. Аслида-чи? “Фаровон ҳаёт йўли” ММТПга оид терговолди ҳаракатларини олиб борган Жомбой ТИИБ ТБ катта терговчиси О.Тоҳиров 2008 йил ноябрь ойида А.Раҳмоновни гувоҳ сифатида сўроқ қилганида, Д.Саидов сўроқ жараёнида А.Раҳмоновнинг ишончли вакили бўлиб қатнашган. Ўшанда А.Раҳмонов 2008 йил 24 август куни Д.Саидовга “Ишончнома” берганлигини тасдиқлаб, сўроқ жараёнида Д.Саидов иштирокига розилик берган.
III қисм: Хулоса ўрнида
Юқоридагилардан, яъни Д.Саидовга нисбатан туҳмат орқали сохта айблов уюштирилишидан, терговни чалғитишга уринишдан аниқ кўзланган ғаразли мақсад мавжудлиги кўринади. Ва бу ҳаракатлар ортида нафақат туман, балки вилоят миқёсидаги айрим ваколат эгаларининг ҳам шахсий манфаатлари борлигига шубҳа қолмаяпти… Шунингдек, Д.Саидов, А.Пўлатов, Т.Эргашевга нисбатан уюштирилган мазкур ҳолатларнинг нафақат ғайриқонунийлиги, балки Ўзбекистон Президенти ва Ҳукуматининг Қишлоқ тараққиёти ва фаровонлиги борасидаги бугунги давлатчилик сиёсатига ҳам тўлиғича зид эканлигини алоҳида таъкидлаб ўтиш зарур. Бундан кўринадики, Самарқанд вилоят Прокуратурасидаги, Департаментнинг Самарқанд вилоят бошқармасидаги айрим ваколат эгалари нафақат Д.Саидов, А.Пўлатов, Т.Эргашевларнинг ғайриқонуний ҳибс этилишидан, ҳатто вилоятда қишлоқ тараққиёти ва фаровонлиги учун тўсиқлар яратишдан ҳам манфаатдордирлар. Буни Д.Саидов билан бирга ҳибс этилган жомбойлик собиқ фермер Анорбой Пўлатовга нисбатан сохта айблов қўйилиши мисолида кўриш мумкин. Яъни:
А.Пўлатов кўп йиллардан бери тумандаги ноҳақлик, талон-тарожлик, қонунбузарликларга қарши курашиб келади. Оддий одамлар орасида обрўси баланд.
А.Пўлатов 2009 йил феврал ойи бошларида туман прокурори Э.Рўзиев, туман ҳокими вазифасини бажарувчи Ф.Мажидов, вилоят ер ресурслари идораси масъулларидан иборат мутасаддиларга фақатгина “Ҳалвойи Қ.Й.Ф” (раиси Хурсаной Ўринбоева – А.Ўринбоевнинг туғишган опаси!) қарори билан 2002 йилдан бери ғайриқонуний тарқатилган ер бўлакларини жойма-жой кўрсатиб, КИМ томонидан, КИМГА ҚАНЧА нархда сотилганлигигача аниқ кўрсатиб берган. Орадан икки ҳафта ўтар-ўтмас, Д.Саидовнинг шериги сифатида ҳибсга олинган. Бу ўринда ортиқча изоҳга ҳожат бўлмаса керак!
Агар Самарқанд вилояти ва Жомбой туманидаги айрим ваколат эгалари ўз шахсий мафаатларини давлатчилик сиёсати ва Қонунлардан юқори санамаганларида эди, яқиндагина Олий минбардан туриб айтилган қуйидаги таъкиддан хулоса қилиб, иш юритардилар:
“Юртимизнинг янада обод, халқимиз ҳаётининг янада фаровон бўлиши… ҳеч шубҳасиз, қишлоқларимизнинг тақдири ва келажаги билан боғлиқ…Қишлоқ тараққий топса, юртимиз обод, ҳаётимиз янада фаровон бўлади!”
Бироқ Жомбой туманида техник воситаларнинг талон-тарож қилиниши; ҳосилдор ерлар ва тутзорлар ҳисобидан уй-жой қуриш учун ер бўлаклари ҳаттоки, “Ҳалвойи Қ.Й.Ф” қарори билан ҳам тарқатилиши; 40-ихтисослашган мактаб стадиони чегирилиб, шахсий уй-жойларга пойдевор қўйилганлиги; фермерлар ҳисоб рақамидан “Пахта заводи”га пул кўчиртирилиб, “турли хизматлар учун” деган сохта ҳужжат ёрдамида ўзлаштирилиши; давлат томонидан паррандачиликни ривожлантириш мақсадида берилган қарийб 25 миллион сўмлик ссуда “Фаровон ҳаёт йўли” ММТП раиси бошчилигида ўзлаштирилиши; 68 гектар боғдан олинадиган ижара даромади давлат ғазнасига кирим қилинмай, ўзлаштирилиши каби ғайриқонуний ҳолатларни нафақат қонунбузарлик, балки қишлоқ тараққиёти ва фаровонлигига ҳам очиқдан-очиқ тўсқинлик, деб кўрсатиш мумкин.
Бундай ғайриқонуний ҳолатларни кенг оммага ва маъмурий-ҳуқуқий ташкилотларга ЎзР Фуқаролар мурожаатига оид Қонун асосида маълум қилаётган шахслар (Д.Саидов ва А.Пўлатов!) ни сохта айблов уюштирилиб, ҳибсга олдиришлик эса, мамлакат равнағи учун жон куйдирувчи оддий фуқароларга нисбатан ЗЎРАВОНЛИК ва очиқча ТАҲДИДдир!
Юқоридагиларга кўра:
1. Д.Саидовга нисбатан уюштирилган тарзда қўйилаётган сохта айбловнинг юзага келиш жиҳатларига ҲУҚУҚИЙ БАҲО берилишини;
2. Терговолди ҳаракатларига ҳуқуқий баҳо берилишини;
3. А.Ўринбоев ҳамда И.Маҳмудовнинг 2009 йил 16 март куни Д.Саидов билан ўтказилган юзлаштириш жараёнидаги кўрсатувларига ҳуқуқий баҳо берилишини;
4. 2009 йил 30 март куни Д.Саидов билан юзлаштирилган аризачи С.Ш.Боймуродов, гувоҳлар М.Абдуназаров ва А.Раҳмонов кўрсатувлари юзасидан суриштирув тайинланишини;
5. Д.Саидовга қўйилаётган айблов бекор қилинишини мақсадга мувофиқ, деб ҳисоблаймиз.
Хулоса ўрнида эса, ноҳақ ҳибс этилган Д.Саидов, А.Пўлатов, Т.Эргашевга қўйилган сохта айбловнинг бекор қилиниши нафақат АДОЛАТнинг тикланиши, балки ҚОНУН устуворлигининг ҳам амалий кўриниши бўлишини алоҳида таъкидлашни истар эдик. Қолаверса, бу борада Адолат қарор топиши мамлакатда қишлоқ тараққиёти ва фаровонлиги борасида эътибор мавжудлигига одамлар ўртасида ишончни мустаҳкамлаган бўлар эди.

СОХТА АЙБЛОВ БЎЙИЧА СУД БОШЛАНДИ…
Ўзбекистон жиноят кодекси 165-моддаси (“Товламачилик”) 3-қисми; 228-моддаси (“Ҳужжат сохтакорлиги”) 2-,3-қисмлари билан айбланаётган таниқли журналист Дилмурод Саидов (Саййид), жомбойлик фермерлар Анорбой Пўлатов, Тўрабой Эргашев, фуқаро Марғуба Жўраевларага нисбатан суд жараёни бошланди. Айбловлар сохта, “Жиноят иши” материаллари уйдирмадан иборат эканлиги ҳақида батафсил маълумотлар жаҳон жамоатчилигига яхши маълум. Биз қуйида янада аниқ ва янги маълумотларни эълон қилишни маъқул топдик.
Ҳозирда жабрланувчи ҳисобланаётган Аслиддин Ўринбоев, Сайдулло Боймуродов ҳақиқатда ғаразли мақсад ва паст ниятларда “жабрланувчи” қиёфасига кириб олганлар. Ва бунда уларнинг Жомбой тумани ҳамда Самарқанд вилояти миқёсидаги лавозимли ҳамтовоқлари қўллаганликларига шубҳа йўқ. Ҳақиқатга тик қаралса-чи?
Шу ўринда айрим аниқ маълумотларни келтириш жоиз:
1. “Фаровон ҳаёт йўли” ММТПга қарашли 68 (олтмиш саккиз) гектар боғлардан олинаётган даромад пуллари ҳатто 13 мартдан 30 мартгача ўтказилган текширувда ҳам эътибордан четда қолдирилган.
2. ММТП таркибидаги “Тўлқин Шодиёров фермер хўжалиги” ҳудудида жойлашган ва ММТП балансида бўлган 300 тупдан зиёд 10 (ўн) йиллик иморатбоп дарахтлар 2009 йил бошида кесилиб, ўзлаштириб юборилганлиги ҳам Прокуратурани қизиқтирмади.
3. “Нарзиқул Рустамов фермер хўжалиги” экин майдонларидан ўнга яқин ер бўлаклари опа-ука, ака-сингил Ўринбоевлар томонидан уй-жой қуриш учун эгаллаб олиниб, бетон пойдеворлар қайси қонун асосида қўйилганлиги Департаментнинг Самарқанд вилоят бошқармаси ва Прокуратурадаги масъуллар тарафидан ёпиб келинмоқда.
4. “Чалақўрғон карвони фермер хўжалиги”га қарашли ғалла, пахта майдонидан ўндан ортиқ ер бўлаги;
5. Собиқ “Бобобек Холмуродов фермер хўжалиги” ҳудудидан учта ер бўлаги;
6. “Ҳалвойи Қ.Й.Ф” ҳудудидан битта ер бўлаги шахсий уй-жой қуриш учун ғайриқонуний тарзда опа-ука – Хурсаной ва Аслиддин Ўринбоевлар ва уларнинг туман, вилоятдаги “ҳимоячи”лари томонидан тарқатиб юборилган.
Бундай мисол-ҳолатлар юздан ортиқ. А.Пўлатов бу борада тегишли тартибда мурожаат қилиб, масъулларга жойма-жой олиб бориб кўрсатган.
Талон-тарож қилинган техник воситалар бўйича берилган аниқ маълумотлар эса, Жомбой туман ИИБ ТБ катта терговчиси О.Тоҳиров томонидан “бости-бости” қилинган. Ва бунинг ортида ҳам вилоят Департаменти ва Прокуратурасидаги айрим масъуллар турганлигига сира шубҳа йўқ.
Талон-тарож қилинган техник воситалар, ўзлаштирилишлар, ғайриқонуний тарқатилган ер бўлаклари хусусидаги маълумотлар Д.Саидов томонидан 2008 йил 3 сентябрдан бошлаб тегишли маъмурий-ҳуқуқий ташкилотларга шикоятланиб, асословчи фотосуратлар, ҳужжатлардан кўчирмалар, тракторчиларнинг тушунтириш хатлари иловаланган ҳолда тақдим этилган.
Анорбой Пўлатов эса, 2009 йил феврал ойи бошида ғайриқонуний тарқатилган ер бўлакларини Жомбой туман прокурори Э.Рўзиев, туман ҳокими вазифасини бажарувчи Ф.Мажидов (эндиликда собиқ!), туман агропроми раҳбари Ш.Раҳимов (эндиликда марҳум!), ИИБ бошлиғи, вилоят вакилларидан иборат масъулларга жойма-жой олиб бориб кўрсатган. 22 феврал куни эса Д.Саидов ва А.Пўлатов сохта айблов билан ҳибс этилганлар. Шикоятларни ўрганиш юзакилаштирилиб, Жомбой ТИИБ ТБ катта терговчи О.Тоҳиров юритувидаги ММТПга оид “Иш” тўхтатилган.
Терговолди ҳаракатларини олиб борган Департаментнинг Самарқанд вилоят бошқармаси суриштирув бўлими бошлиғи И.Шеров қонунни очиқчасига оёқости қилган. У асосий мақсадни Д.Саидов ва А.Пўлатовни қаматишгагина қаратган. Бу ҳақда етарли маълумотлар берилди. Бунга қуйидаги жиҳатни яна бир янги маълумот сифатида келтирсак:
23 феврал куни Д.Саидов ва М.Жўраева юзлаштирилганида, суриштирувчи И.Шеров айбланувчи М.Жўраевага шундай савол берган:
“Савол: Сиз олдинги кўргазмангизда Саидов Дилмурод ака 13 000 АҚШ доллари берсин, деб айтганлигини билдиргансиз, нима учун ҳозир Саидов Дилмурод ака билан пул тўғрисида гаплашганим йўқ, деб айтаяпсиз? Нима учун икки хил кўргазма бераяпсиз?”
И.Шеров бу саволга М.Жўраева берган жавобни ёзмаган. Ваҳоланки, М.Жўраева ўз жавобида илк кўрсатмасини қўрқув, ичкилик таъсирида ҳамда таҳдид остида берганлигини билдирган. М.Жўраеванинг кўрсатишича, у қўлга олингач, Департаментга олиб келгунларича унга тазйиқ ва таҳдид қилиниб, Д.Саидовга қарши кўрсатма бериши уқтирилган.
Д.Саидовга 2008 йил 24 август куни “Ишончнома” бериб, муҳр ва имзо қўйган фермерлар ҳам ёлғон кўрсатув бераётганликлари ҳақида маълум қилган эдик. Яна маълум бўлишича, фермерлардан Р.Рустамов “Фаровон ҳаёт йўли” ММТПга 2006 йил 13 январидан 2007 йил октябргача раислик қилган. Ва техник воситаларнинг бир қисми унинг раислик даврида еб юборилган. М.Абдуназаров эса, собиқ “Ўзбекистон ширкат хўжалиги”га раислик даврида “Ҳалвойи Қ.Й.Ф” раиси Х.Ўринбоева билан шерикликда ер бўлаклари тарқатган.
Хуллас, ҳар бири қандайдир қилмишга алоқадорлиги Департамент ва вилоят Прокуратурасидаги айрим масъуллар тарафидан огоҳлантирилганлиги боис, шўрлик фермерлар ёлғон кўрсатув беришган.
В.Хўжақулов 2003 йилгача собиқ “Ўзбекистон ширкат хўжалиги”га раис, 2003 йилдан 2004 йил ёзигача (Д.Саидов томонидан “Қишлоқ ҳаёти” газетасида танқид қилингунча!) Жомбой туман ҳокими биринчи ўринбосари бўлиб ишлаган ва ер бўлаклари ғайриқонуний тарқатилишида жуда кўп “тер тўккан”, “Ўзбекистон ширкат хўжалиги”ни чўктирган раҳбарлардан ҳисобланади.
С.Боймуродов ҳам 2003-2004 йилларда собиқ “Ўзбекистон ширкат хўжалиги”га раислик даврида онаси, иккита акаси, укаси (милиция ходими!), поччасига боғ олиб берган. Ўзига эса, иккита ердан қарийб уч гектарлик боғларни олган. Раислик даврида олинган бу ижара боғлардан хусусий мулкдек текин фойдаланиб келмоқда.
Бундан ташқари боғлар ўрнидаги дарахтларни кесиб, ўзлаштириб юборган. Ҳозирда А.Ўринбоев паноҳи остида ММТПга тегишли клуб биносидан фойдаланиб, ундаги пол, саҳна ёғочлари, дереза ромларни бузиб, ўзлаштириб юборган. Клуб биносини тўй-маърака, маросимга мослаштириб, ижара пулларининг асосий қисмини ўзлаштириб келмоқда. Клубда мавжуд бўлган бир неча юз инвентар ҳам еб юборилган.
ММТП ёки Қ.Й.Ф раҳбарияти ва С.Боймуродов фақатгина ижрочи-қўғирчоқлар эканликлари эндиликда тўлиқ аён бўлиб қолди. Ўнлаб техникалар йўқолиб, ер бўлаклари ғайриқонуний тарқатилиши туман ҳокимлиги, Прокуратураси хабардорлигида вилоятдаги маълум раҳбарлар хоҳиши билан амалга оширилганлигига бугун заррача шубҳа йўқ. Бу борада вилоят Прокуратураси, Департаментнинг Самарқанд вилоят бошқармасидаги катта лавозимли шахслар бошчилигидаги жуда яхши уюшган гуруҳ иш олиб борганлиги ҳам аниқ. Бунинг оддий исботи кўра-била туриб, асоссиз айблов билан тўлдирилган уйдирма материаллардан иборат 32/28417-сонли “Жиноят иш” жилди ҳам аниқ бир мисолдир.
32/28417-сонли “Жиноят иш” жилди асосида Самарқанд вилоят Прокуратураси катта терговчиси С.Мажидов томонидан тузилган ва 30 апрел куни вилоят прокурори биринчи ўринбосари О.Азимов тасдиқлаган “Айблов хулосаси”дан бир кўчирмани қисқартириб келтирамиз: “…Жумладан, Саидов Дилмурод… журналист сифатида жамиятда тутган мавқеидан ғараз мақсадларда фойдаланиб, …2003 йилга қадар… собиқ “Ўзбекистон ширкат хўжалиги” раиси лавозимида ишлаган Хўжақулов Ваҳобнинг устидан аризалар уюштириб, …2004 йил май ойида ширкат хўжалиги раиси вазифасида ишлаб келаётган Боймуродов Сайдулло Шокировичга… В.Хўжақуловдан… 5000 АҚШ доллари олиб беришликни, олиб бермаган тақдирда уни ҳам устидан шикоят, ариза уюштириш билан қўрқитиб, …айтилган суммани бера олмаганидан сўнг “Адвокат пресс” газетасида обрўсига путур етказилган мақолалар чоп этган”.
Аввало, “Адвокат пресс” газетасида на В.Хўжақулов, на С.Боймуродов ҳақида умуман мақола чоп қилинмаган. Чунки “Адвокат пресс” газетаси 2004 йил август ойи охирида ташкил қилинган. Д.Саидов эса, фақатгина 2005 йил январ ойидан “Адвокат пресс”да ишлай бошлаган. Бу вақтда Жомбой туман ҳокимининнг биринчи ўринбосари В.Хўжақулов ҳам, С.Боймуродов ҳам лавозимларидан кетиб бўлгандилар.
Шунингдек, 2004 йил май ойида Д.Саидов томонидан журналистлик суриштируви “Қишлоқ ҳаёти” таҳририятида расман рўйхатга олинган шикоят бўйича, Жомбой туман ва Самарқанд вилоят ҳокимликлари вакиллари И.Ниёзов, А.Нуриллаев иштирокларида, ЎзР ОАВ, журналистик фаолиятни ҳимоя қилиш, ахборот тўплаш ва тарқатиш тўғрисидаги қонунларга асосан олиб борилган. Акс ҳолда туман ва вилоят ҳокимликлари раҳбарияти (З.Мирзаев, П.Ўсаров) ўз вакиллари иштирокини таъминламаган бўлар эдилар. Шу баробарида Д.Саидов 2004 йил май ойида маълум ваколат эгаси сифатида Жомбойга расман келиб, тегишли тартибда ҳокимликлар вакиллари иштирокида журналистик суриштируви олиб борган бўлса, суриштирув давомида тўпланган аниқ маълумотлар асосида таҳлилий-танқидий мақолалар эълон қилган бўлса, мақолалар ўрганилиб, В.Хўжақулов вазифасидан бўшаган, С.Боймуродов жавобгарликка тортилиб, ишдан кетган бўлса, 2004 йил май ойигача ўзи мутлақо танимаган одам – фуқаро А.Пўлатов билан жиноий тил бириктириши ҳеч қайси мантиқ ва қонунга тўғри келмайдиган ҳолатдир!
Шу ўринда бир эътироф:
Собиқ “Ўзбекистон ширкат хўжалиги”нинг 2003-2004 йиллардаги бошқарув раиси бўлган Сайдулло Боймуродов нафақат Дилмурод Саидов ва Анорбой Пўлатовга нисбатан туҳматли ариза ёзиб, талвасага тушган. Унинг талвасаси олдинроқ бошланган, яъни “Ҳалвойи Қ.Й.Ф” раиси Х.Ўринбоева билан тил бириктириб, ўз раислик даврида ер бўлакларининг ғайриқонуний тарқатилишига шерик бўлган Сайдулло Боймуродов Самарқанд вилоят ҳокимлиги нашри “Зарафшон” газетасига ҳам ёлғон интервью берган. Унинг Х.Ўринбоевани мақтаб, адолат истаган аризачи Тоир Жўраевни эса, асоссиз қоралаб берган интервьюси 2009 йил 15 январ куни “Зарафшон” газетасида “Ҳалвойида нима гап?” сарлавҳали мақолада эълон қилинган. Шундан сўнг аризачи Т.Жўраев журналист Дилмурод Саидовдан маслаҳат сўраб, мурожаат қилган. 2009 йил феврал ойи бошларида Д.Саидов бу масалада “Зарафшон” газетаси бош муҳаррир ўринбосари Ғолиб Ҳасанов билан телефонда гаплашган. Кўп ўтмай, “Ҳалвойида нима гап?” мақоласига раддия ёзиш ва вилоят Прокуратурасига ёзма арз қилиш масаласида фуқаро Тоир Жўраевга холисона амалий кўмак берган. Ўзбекистон қонунчилиги фуқароларнинг ўзаро бир-бирига қонун доирасида кўмаклашувини таъқиқламайди. Бир сўз билан айтганда, Ўринбоевлар гуруҳи ўз қилмишларини яшириш учун матбуотни ҳам чалғитиб, ёлғон маълумотлар эълон қилишдан ҳам тоймаганлар.
Шу ўринда яна бир эътиборли жиҳатни келтириш жоиз. Яъни терговолди ва тергов ҳаракатлари давомида сохта айбловни тасдиқлаш учун И.Шеров ва С.Мажидов деган “валломат юрист”лар қуйидаги жумлани қайта-қайта келтирганлар: “…жабрланувчи учун сир сақланиши лозим бўлган маълумотларни ошкор қилиш билан қўрқитиб…” Энди конкрет савол туғилиши табиий: “Сир сақланиши лозим бўлган маълумотлар нималардан иборат бўлади?”
Агар Самарқанд вилоят Прокуратураси ва Департаментнинг Самарқанд вилоят бошқармасидаги “аҳли дониш” юристлар нуқтаи назарига суянсак, ғайриқонуний (ер бўлакларини қонунга зид тарқатиш, ижара даромадларни ўзлаштириш, техник воситаларни талон-тарож қилиш ва ҳоказо) ҳолатлар ҳам сир сақланиши шарт экан! Бу амалдаги қонунлар, ҳуқуқий давлатчилик, қишлоқ тараққиёти ва фаровонлиги борасидаги ички сиёсат талабларига қанчалар мувофиқ ёки номувофиқлигига Президент Девони Хавфсизлик Хизмати, Миллий Хавфсизлик Хизмати, Бош Прокуратурадаги мутасаддилар баҳо беришлари зарур, деб биламиз.

МАНҚУРТЛИКНИНГ АЧИМТИР МЕВАСИ ЁКИ
СУДЛАНУВЧИ “ЖИНОЯТ ИШИ” МАТЕРИАЛЛАРИ ҲАҚИДА
Айни кунларда таниқли журналист, Ўзбекистон Инсон ҳуқуқлари “Эзгулик” жамияти фаоли Дилмурод Саййид (Саидов) ҳамда жомбойлик фермерлар Анор Пўлатов, Тўра Эргашевга нисбатан уюштирилган сохта айблов асосида тўпланган уйдирма “Жиноят иши” Самарқанд вилояти ЖИБ Тайлоқ туман судида кўрилмоқда. 28.06.09 йилгача фақат уч нафар “зўраки жабрланувчи” сўроқ қилиниб бўлди. Суд жараёнлари хусусида маълумотлар бериб борилмоқда. Биз судда кўрилаётган “Жиноят иши” жилдидаги материаллар хусусида судланувчи Дилмурод Саидов (Саййид) мулоҳазаларини келтирамиз.
Д.Саййид:
- “Жиноят иши” жилдлари оддий қилиб айтганда, ўта юзаки, фақат уйдирмалардан иборат ғализ қоғозлар мажмуасидан бошқа нарса эмас. Бундай иш жилди тўплашдан кўзланган мақсад битта: қандай бўлмасин айблов ёпиштириш! Асосий зарба менга, аниқроғи, менинг фаолиятимга қаратилган. Буни терговолди ҳаракатларидан бошлаб, суд муҳокамасининг бугунги аҳволида ҳам яққол кўриш мумкин. Масалан, “Иш” очилганидан тергов охиригача мен етти нафар (битта айбланувчи, иккита жабрланувчи, тўртта гувоҳ) шахс билан юзлаштирилдим. Шундан тўрттаси видеотасвирга олинди. Мен билан бир хил айблов қўйилган А.Пўлатов ҳеч ким билан юзлаштирилган эмас. Ваҳоланки, қонун талаби бўйича ҳеч бўлмаса, жабрланувчилар билан юзлаштирилиши шарт эди. Айбловнинг биринчи қисмига негадир мутлақо алоқаси йўқ “Адвокат пресс” газетасидаги фаолиятим асос қилиб олинган. Мен томонимдан келтирилган, ҳатто ҳужжатли важлар текшириб кўрилган эмас. Бироқ “жабрланувчи”ларнинг асоссиз, ёлғон кўрсатувлари тўғридан-тўғри айбловга асос сифатида қабул қилинган.
“Иш” жилдида жабрланувчи А.Ўринбоевга махсус идорадан 18.02.09й.да “Диктофонни олиш ва топшириш” баённомалари бор, лекин Диктофон ёзуви ҳам, ёзув матни ҳам йўқ. Ишонч билан айтаманки, 18.02.09 йилдаги диктофон ёзуви атайин “Иш” жилдига қўшилмаган. Сабаби, 18 февралдаги учрашувда бўлиб ўтган суҳбат матни “Иш” жилдига киритилганида, “Жиноят иши” очилмай қолиши, яъни қўзғатилмаслиги аниқ эди.
Яна бир эътиборли жиҳат: саккиз нафар фермер “Иш” бўйича гувоҳ тариқасида ўтаяпти. Мантиқан олиб қаралса, улар ЖАБРЛАНУВЧИ бўлишлари керак эди. Хуллас, Самарқанд вилояти Прокуратураси тергов гуруҳи 32/28417 сонли “Жиноят иши” грифи остида “қовурмоч – бўтқа пиширган”.
Суд муҳокамасида ҳам сўралган жабрланувчилардан икки нафари (С.Боймуродов, В.Хўжақулов) ўз кўрсатмаларини ўзгартириб, менга қарши асоссиз иддаоларини кучайтирдилар. Мен ҳам бошқа нарса кутмагандим. Айниқса, С.Боймуродов ўз кўрсатувида “МХХдан 2004 йил 3-4 нафар ходим келиб, диктофон бермоқчи бўлдилар”, деган ёлғонни икки қайта такрорлаганида, суд бу жиҳатни текшириб кўришни очиқчасига рад этганлиги мени жуда ажаблантирди.
В.Хўжақуловнинг кўрсатувлари ҳам асосан, уйдирмадан иборат. А.Ўринбоевнинг кўрсатувлари, таъбир жоиз бўлса, пойма-пой калишни эслатди. Мен нафақат жабрланувчилар, гувоҳлар, балки суриштирувчи И.Шеров, терговчи С.Мажидов “ихтиро”лари бўйича ҳам алоҳида-алоҳида муносабат билдираман. Судга тақдим этиш учун асосли ҳужжатларим ҳам етарли. Бундан ташқари, Жомбой ТИИБ ТБ катта терговчиси О.Тоҳиров, шу туман Прокуратураси масъулларига ҳам аталган аниқ эътирофларим бор. Фақат сўз навбати етишини кутиб турибман, холос.
Хулоса ўрнида айтганда, 22 феврал куни бизга нисбатан қўзғатилган ва ҳозирда судда кўрилаётган “Жиноят иши” жилдларини нафақат бизнинг руҳиятимизга, балки мамлакатда Қонун устуворлиги тамойилига, Ўзбекистоннинг Халқаро Ҳамжамиятда тутган ҳуқуқий йўналишдаги нуфузига ҳам фақат салбий таъсир кўрсатадиган воқеликлардан бири, деб эътироф этиш жоиз.
Демоқчиманки, мамлакат ичида юрган кичик ва ўрта лавозимли айрим ҳуқуқшунослар қонундан кўра ўз ваколатини юқори қўйиб, ҳатто Конституция (Асосий қонун) таъкидларидан кўра маълум бир манфаатни устун санаб, иш юритишлари боисидан Инсон ҳақлари ҳимояси соҳасида турли муаммолар юзага келиб қолиши исбот талаб қилмайдиган ҳақиқат! “Бирники – мингга, мингники – туманга!” деган нақл бор. Саноқлигина терговчининг нохолислиги ҳатто бир неча юз инсон ҳуқуқи бузилишига сабаб бўлади. “Бир неча юз” деганимиз эса кичик рақам эмас!
Конституция (Асосий Қонун)да белгиланган инсон шаъни олий қадрият саналишини, қонун барчага баробар эканлигини тушуниб етишни истамаган ҳар қандай ҳуқуқшунос мамлакат ва миллатнинг душманидир! Токи бундай ғараз фаолиятли суриштирувчи, терговчи ва прокурорга нисбатан амалий кескин чоралар кўрилмас экан, улар ўз фаолиятлари билан мамлакатнинг жаҳон жамоатчилиги ўртасидаги мавқеига оз-оздан, лекин узлуксиз путур етказиб бораверадилар. Бундайларни Чингиз оға Айтматов таъбири билан айтганда, МАНҚУРТ дейдилар!
Шу ўринда бизнинг “Иш”имизга боғлиқ қисқача конкрет мисоллар келтирсам: Қўлимда Самарқанд вилоят ер ресурслари ва кадастри бошқармаси бошлиғи И.Ҳамроев 2009 йил 12 январда имзолаган №2/1-сонли хат. Унда жумладан шундай дейилган: “…Ўрганиш натижасида… ноқонуний равишда фуқаролар йиғини қарори билан туман ҳокимининг қарорисиз аҳолига уй-жой қуриш учун ер майдонлари тарқатилганлиги ҳамда …ер майдонларини ўзбошимчалик билан эгаллаб олиш ҳолатлари аниқланди. …ўрганиш жараёнида тўпланган маълумотлар Жомбой туман Прокуратурасига ўтказилган”.
Юқоридаги жавоб хатида гап Самарқанд вилояти, Жомбой туман “Ҳалвойи ҚФЙ” (раиси Хурсаной Ўринбоева!) нинг ноқонуний қарорлари хусусида кетмоқда. Тўпланган ва 2009 йил бошидаёқ Жомбой туман Прокуратураси (Э.Рўзиев!)га ўтказилган маълумотлар “ўтказилган”лигича турибди.
Қуйидаги кўчирма ҳам эътиборга молик: “…қишлоқ фуқаролар йиғини биноси ёнидан ва бинонинг бир қисмини савдо дўкони учун бериш тўғрисида туман ҳокимлиги томонидан рухсат берилмаганлигини маълум қиламиз”,-деб ёзган Жомбой туман ҳокимининг биринчи ўринбосари Э.Қўзиев (эндиликда собиқ!) 2008 йил 18 декабрдаги №910-сонли жавобида. Бунда ҳам гап “Ҳалвойи ҚФЙ” биноси ҳақида гап борган, бироқ қонуний чора кўрилмаган.
Яна бир конкрет мисол: “…Саноқ далолатномаси бухгалтерия ҳужжатлари билан солиштирилганида, беш дона 7 102617 (етти миллион бир юз икки минг олти юз-у ўн етти!) сўмлик техника воситалари камомадига йўл қўйилганлиги аниқланиб, тўпланган ҳужжатлар… туман ИИБ ТБ тергов бўлимига тақдим қилинган. …ММТП ва фермер хўжаликлари ўртасидаги низо хўжалик низолари бўлиб, ушбу низо суд орқали ҳал қилиниши лозимлигини инобатга олиб, жиноят иши қўзғатилиши рад этилган”,-дейилади Самарқанд вилоят ДСБ бошлиғи Б.Нодирхоновнинг 2009 йил 12 январ, 09/1-0175-сонли жавоб хатида. Бунда гап Жомбой туман “Фаровон ҳаёт йўли” ММТП (раиси А.Ўринбоев!)га тегишли техника воситалари ҳақида борган. Энди мантиққа эътибор қилинг: “Камомад бор, лекин хўжаликка оид низо!” Камомад аслида нима ўзи: ҚИЛМИШми ёки НИЗО? Жомбой туман ИИБ ТБ катта терговчиси О.Тоҳиров буни Низо ҳисоблаб, иш қўзғатишликни рад этган. Биз эса, А.Ўринбоевнинг тўлиқ уйдирма аризаси асосида ҳибс этилдик! Бу ўринда изоҳга ҳожат бўлмаса керак!
Бундай бўлишига сабаб, юқорида таъкидлаганимдек, қонунчилигимиз нуфузига оз-оздан, лекин узлуксиз путур етказиб бораётган МАНҚУРТлик фаолияти! Бизга нисбатан уюштирилиб, қўйилган сохта айблов ҳам, шу асосда тўпланган уйдирма “Жиноят иши” ҳам бор бўйи билан МАНҚУРТЛИКнинг ачимтир мевасидир!

Дилмурод САЙЙИД

НАВБАТ ГУВОҲЛАРГА!
Самарқанд вилояти, ЖИБ Тайлоқ туман судида Д.Саидов (Дилмурод Саййид), А.Пўлатов, Т.Эргашев ва М.Жўраевага нисбатан олиб борилаётган суд маҳкамасида ГУВОҲларни сўроқ қилиш бошланди.
“Иш” бўйича асосий гувоҳ – “Фаровон ҳаёт йўли” ММТП бош муҳандиси Исроил Маҳмудов ўз кўрсатуви билан жабрланувчи А.Ўринбоевнинг асоссиз иддаолари, ғараз мақсаддаги ҳаракатларини яна бир карра очиб ташлади. Чунончи:
1. 2009 йил март ойи охирларида А.Ўринбоев 17 нафар фермер олдида ўз оғзи билан Тўра Эргашевга: “Мендан ҳеч ким пул сўраган эмас, мен ҳаммангни чув тушириш учун шундай қилганман”,-деганлигини тасдиқлади.
2. ММТПга қарашли техник воситалар бўйича камомадлар мавжудлигини тан олди.
3. М.Жўраева воситасида Д.Саидовга пул бериш орқали шикоятларни тўхтатиш таклифи айнан А.Ўринбоевдан чиққанлигини, лекин Д.Саидов ҳеч ким билан пул ҳақида гаплашмаганлигини ҳам тасдиқлади.
4. А.Ўринбоевнинг “Д.Саидов менга 2008 йил 6 ноябр куни дўқ-пўписа қилди” деган даъвосини И.Маҳмудов инкор этиб: “Д.Саидовга А.Ўринбоев 2008 йил 6 ноябр куни қўполлик қилган, Д.Саидов ҳеч кимни ҳақоратлагани йўқ, аксинча, индамай чиқиб кетди”,-деб кўрсатди.
5. Пул масаласида эса, судланувчилар А.Пўлатов, Д.Саидов, Т.Эргашев ҳеч маҳал гаплашмаганликларини билдирди.
Гапнинг очиғи, жабрланувчи А.Ўринбоев учун ўзига тобе лавозимдаги, доимо айтганига бўйсинувчан бош инженери – гувоҳ И.Маҳмудов кўрсатувлари кутилмаган воқелик бўлди. Шунга бўлса керак, суд танаффус эълон қилгач, А.Ўринбоев ва унинг яқинлари И.Маҳмудовни суд биноси олдида ўртача олиб, ҳар томондан турткиладилар.
Кейинги гувоҳ Тоир Жўраев ва адвокат А.Яҳёев келтирган фактлар ҳам кўпчиликка янгилик бўлди. Чунончи, А.Ўринбоевнинг опаси “Ҳалвойи ҚФЙ” раиси Х.Ўринбоева томонидан ноқонуний тарқатилган жойлардан бири – ҚФЙга қарашли бинодан ажратилган хона ва ер бўлаги жабрланувчилардан В.Хўжақуловнинг қудаси А.Ортиқовга “тортиқ” қилинган экан.
Гувоҳ Муртазо Ёқубов эса, Дилмурод Саидов номига 2008 йил 24 август куни берилган “Ишончнома” ҳақиқий эканини, ўзи иккинчи бўлиб муҳр ва имзо қўйганлигини тасдиқлади.
-Мен муҳр ва имзо қўйгач, қоғоз остида анча оқ жой бўш эди,- деб кўрсатди гувоҳ М.Ёқубов. Бундан кўринадики, суриштирувчи И.Шеров “қоғознинг юқори томони оқ бўлган”лигини ёзиб, М.Ёқубовга имзо қўйдирган экан. Бу жиҳатга изоҳ берган адвокат Х.Маҳбубов шундай деди:
-М.Ёқубов сўроқ учун чақирилган вақтда мен унинг адвокати эдим. Ордер топширган вақтимда менинг иштирокимсиз сўроқ ўтказмаслик ҳақида И.Шеровни огоҳлантирганман. Бизни бир неча кун овора қилиб, И.Шеров сўроқни кечиктирди. Менинг йўқлигимда ҳимоямда бўлган М.Ёқубовни сўроққа чақириб, гувоҳ тариқасида сўроқ қилган.
-Мен адвокатсиз сўроқ қилмасликларини айтдим,-деди М.Ёқубов,-лекин барибир И.Шеров қоғоз тўлдириб, сўроқ ўтказди.
Бу ўринда изоҳга ҳожат ҳозирча бўлмаса керак!

ЖАВОБИ ТОПИЛМАЁТГАН САВОЛ!
Судланувчилар Д.Саидов, А.Пўлатов, Т.Эргашев ва М.Жўраевага нисбатан айб эълон қилишда ҳам, тергов ҳаракатлари якуни ҳисобланган “Айблов хулосаси”да ҳам шундай таъкид қайта-қайта урғуланган:
“Жабрланувчи учун сир сақланиши лозим бўлган маълумотларни ошкор қилиш билан қўрқитиб…”
“Сир сақланиши лозим бўлган маълумотлар”га эса, ҳалигача ҳатто умумий таъриф келтиришнинг иложи бўлмаяпти.
Суд муҳокамасида адвокат А.Яҳёев жабрланувчи А.Ўринбоевдан:
-Айтинг-чи, сизга нисбатан Марғуба Жўраева томонидан бирорта таҳдид бўлдими?-деб сўради.
Жабрланувчи А.Ўринбоевнинг жавоби:
-Марғуба Жўраева томонидан менга ҳеч қандай таҳдид бўлмаган!
Энди савол туғилади: “М.Жўраева томонидан ҳеч қандай таҳдид бўлмаган бўлса, Д.Саидов билан 2008 йил 6 ноябрдан кейин (17 феврални ҳам қўшиб ҳисобланганда) умуман учрашмаган бўлса, Т.Эргашев билан бир йилдан бери мутлақо гаплашмаганлигини тан олса, А.Пўлатов билан ҳам юзма-юз сўзлашмаган бўлса, судланувчилар А.Ўринбоевни қандай қилиб қўрқитдилар-у, жабрланувчи А.Ўринбоев нимага асосланиб 17 феврал куни ёзган аризасида: “Ҳозирги кунда М.Ёқубов, А.Пўлатов ва Т.Эргашевлар бир гуруҳ бўлиб, Дилмурод Саййид бошчилигида…мени…қўрқитиб, фуқаро Марғуба Жўраева орқали мендан 15.000 АҚШ доллари…талаб қилмоқдалар”,-деган таъкидни келтирган. Қолаверса, аризада номи кўрсатилган фермер М.Ёқубов ҳаракатларида жиноят аломатлари йўқлиги тўғрисида қарор мавжуд!
Бундай саволу эътирозли жиҳатлар “Иш” материалларида ўнлаб топилади. Елимласа-да, ёпишмайдиган ҳолатлар эса, бундан-да сероб, лекин терговчи ип билан “Иш” жилдига тикиб юбораверган! “ҚЎРҚИТИБ” ёки “ҚЎРҚИТИШ БИЛАН” деган таснифни қўллашдан мақсад битта бўлган, яъни ЖК 165-моддасига мувофиқлаштириш ва ҳибс этиш учун санкция олиш! Бир сўз билан айтганда, Дилмурод Саидов (Саййид) ва Анор Пўлатовни қандай бўлмасин, ҳибсда ушлаб туриш!
“Жиноят иши” материаллари юзасидан тергов ҳаракатларини олиб борган И.ШЕРОВ ҳам, С.МАЖИДОВ ҳам қўшимча гувоҳ тариқасида суд муҳокамасига чақирилишлари керак бизнингча! Ажабмаски, “ҚЎРҚИТИБ” ёки “ҚЎРҚИТИШ БИЛАН” ҳаракатлари аслида КИМ тарафидан бўлганлиги очилиб қолса?..

Суд залидан
ГУВОҲЛАР НИМА ДЕЙДИ? ЁКИ ЁЛҒОН
ОЛДИДАН “ЮЗ ГРАММ…”
Жиноят ишлари бўйича (ЖИБ) Тайлоқ туман судида муҳокама давом этмоқда. 2 июл куни тўрт нафар фермер гувоҳ тариқасида сўралди Қуйидаги кўчирма гувоҳ Аннақул Раҳмоновнинг гувоҳ тариқасида 2009 йил 18 март куни сўроқ қилинган “Баённома”дан олинди:
Савол: Айтинг-чи, …Саидов Дилмуродни танийсизми?.. Қачондан бери, қаерда танишгансиз..?
А.Раҳмоновнинг жавоби: Мен… Саидов Дилмурод…ни танийман. Бир марта, яъни 2008 йил қиш ойларида мени уйимга Эргашев Тўра ва Ёқубов Муртазолар билан бирга яна бир киши келди… Муртазо билан Тўра менга бир дона мендан олдин 3-4 киши қўл қўйган, лекин бирор ёзуви йўқ оқ қоғозни тақдим этди. Мен ҳам ушбу қоғозга имзо қўйиб, фермер хўжалигининг муҳрини босиб бердим. Шундан кейин Эргашев Тўра ва Ёқубов Муртазолар билан келган кишини кўрганим йўқ… у киши… ишончли вакилим эмас.
Жомбой туман “Боғи фелестра келажаги ф/х” раҳбари, гувоҳ Аннақул Раҳмонов тергов даврида Дилмурод Саййид (Саидов) билан 30 март куни юзлаштирилганида қатъий қилиб: “Мен …Саидов Дилмуродни танийман, бир марта, яъни 2008 йил баҳор ойларида кўчада кетаётганимда Эргашев Тўра билан яна бир киши келди ва бизлар билан учрашиб қолдик… Тўра менга бир дона мендан олдин 7-8 киши қўл қўйган, лекин бирор бир ёзуви йўқ оқ қоғозни тақдим этди, мен ҳам ушбу қоғозга имзо қўйиб, …фермер хўжалигимни муҳрини босиб бердим. Шундан кейин Эргашев Тўра билан келган кишини кўрган эмасман. Саидов Дилмурод… ишончли вакилим эмас”, – деб кўрсатув берган.
2 июл куни гувоҳ тариқасида сўралган А.Раҳмонов “оқ қоғозга имзо ва муҳр қўйганлиги”ни кўрсатиш билан бирга 2008 йил ноябр ойида “Фаровон ҳаёт йўли” ММТПга оид аризалар юзасидан Жомбой ИИБ ТБ катта терговчиси О.Тоҳиров томонидан ҳам гувоҳ тариқасида сўроқ қилинганида Дилмурод Саййид унинг ишончли вакили бўлиб қатнашганлигини, “Ишончнома” берганини ҳам тасдиқлади. ММТП раиси А.Ўринбоев кўрсатмаси билан бош инженер И.Маҳмудов томонидан олиб кетилган бир тонна буғдой учун Д.Саидов аралашувидан кейингина 500 минг сўм олишга муваффақ бўлганлигини ҳам тан олди. Бироқ яна “оқ қоғозга имзо ва муҳр қўйганлиги”ни инкор этмай тураверди. А.Раҳмоновнинг уч хил кўрсатув бериш сабабига суд ҳуқуқий баҳо бериб қолар, деган умиддамиз!
Кейинги гувоҳ Маъруф Абдуназаров суд муҳокамасида 10-15 дақиқа ўзини довдирсифат қилиб кўрсатди. Ўзини саволларни англамаётганга олди. Бу гувоҳ терговда гувоҳ тариқасида сўралганида (18.03.09й.) ҳам, 30 март куни Д.Саидов билан юзлаштирилганида ҳам: “Мен Саидов Дилмуродни танимайман, уни бир марта, яъни 2008 йил ёз ойларида кўрганман. Оқ қоғозга муҳр ва имзо қўйиб берганман. У менинг ишончли вакилим эмас”,-деган кўрсатмани берган. Суд жараёнида ҳам шунга яқин кўрсатув берди. Бироқ Д.Саидовнинг ҳужжатлар асосидаги саволларидан кейин, М.Абдуназаров олдин (2005 йил!) ҳам Д.Саидовга “ИШОНЧНОМА” берганлигини, Д.Саидов орқали “Адвокат пресс” газетасига 2005 ва 2006 йиллари обуна пуллари ўтказиб берганлигини тан олди. Собиқ “Ўзбекистон ш/х”га раис бўлган 2005 йили хўжаликнинг электр энергеясидан ноқонуний фойдаланиб, 68 миллион сўмлик зарар бўйича ноҳақ жавобгар бўлишдан Д.Саидов аралашуви билан қутулиб қолганлигини, ҳақиқий айбдорлар жиноий жавобгарликка тортилганликларини ҳам тан олди. 2008 йили эса, “Дилмурод Саййидни топайлик, бизга ҳуқуқий ёрдами керак”, – деб Анорбой Пўлатовга илтимос қилганлигини ҳам тасдиқлади. Шу ўринда тергов ҳаракатлари вақтида гувоҳ тариқасида А.Раҳмонов ва М.Абдуназаровнинг берган сўзма-сўз эгизак кўрсатувидан кўчирма келтирсак:
“Савол: …Саидов Дилмуродга …”Ишончнома” берганмисиз?
Жавоб: Мен …Саидов Дилмуродга “Ишончнома” бермаганман, улар мени алдаб, оқ қоғозга имзо ва муҳр қўйдиришиб олган экан. Шу сабабли сиз кўрсатаётган “Ишончнома”даги имзо ва муҳрни мен қўйганман, лекин тушунмасдан имзо ва муҳр қўйганман”.
(Бу кўчирма И.Шеров томонидан 18 март куни (2009 й.) сўроқ қилинган гувоҳлар А.Раҳмоновнинг (соат 1630-1720) ва ва М.Абдуназаровнинг (соат 1030-1120) кўрсатмаларидан олинди!).
Юқоридаги маълумотларни қиёслаб, ушбу кўчирма юзасидан тегишли хулосани чиқариб оларсиз. Бу фақат ушбу воқеликдан фикр қилиб, халқимиз ва юртимиз яқин ўтмишини эсга олдик. Яъни, ўз вақтида Мунаввар қори, Абдулла Қодирий, Чўлпон-у Фитрат каби юзлаб илғор қарашли зиёлиларимизнинг асоссиз қамалиб кетишларига бугунги А.Раҳмонов ва М.Абдуназаровга ўхшаш кимсаларнинг икки жумла ёлғон кўрсатмалари кифоя қилганди. Буни тарихнинг “оқ доғлари” сифатида тўлиқ англаб етганмиз. Бироқ ҳали-ҳануз англаб етмаганлар – тергов йўналишларида ҳам, гувоҳлик бериш борасида ҳам, асоссиз ариза билан уйдирма айблов қўйдириш бўйича ҳам бор эканлар!
Гувоҳлардан Шокир Ўроқов ва Раим Эгамбердиев ҳам мантиқсиз кўрсатувлар билан судлов ҳайъати ва иштирокчиларни чалғитишга уриндилар.
Шу ўринда гувоҳ Шокир Ўроқовнинг 18 март куни И.Шеров томонидан гувоҳ тариқасида сўроқ қилинган “Баённома”дан кичик кўчирма келтириш зарур кўринди:
Савол: Айтинг-чи, Сиз … Саидов Дилмурод… ни танийсизми? Агар танисангиз, қачондан буён, қаерда танишгансиз..?
Гувоҳ Ш.Ўроқовнинг жавоби: Мен … Саидов Дилмуродни танимайман. Бир марта, яъни 2008 йилнинг ёз ойларида ММТПнинг гаражидан чиқиб келаётган вақтимда, ММТП идораси олдида бир неча фермер хўжаликлари билан бирга турган экан, шунинг устига мен келиб қолдим. Шу одамларни ичида бир одам “Мен адвокатман, ҳамма ишларингизга қонуний томондан ёрдам бераман, мана бу қоғозни имзолаб, муҳр қўйиб берсангиз, кейин сизларга ёрдам қиламан”,-деб айтди. Кейин у киши менга бир дона мендан олдин бир неча киши қўл қўйиб, муҳр босган, лекин бирор бир ёзуви йўқ оқ қоғозни тақдим этди. Мен ҳам ушбу қоғозга имзолаб, ёнимда бўлган фермер хўжалигини муҳрини қўйиб бердим. Кейинчалик билсам, ўша киши Саидов Дилмурод деган киши экан, лекин у кишини кейин умуман кўрганим йўқ…”
Бу кўрсатувни олий маълумотли – инженер, ўз вақтида моддий масъул лавозимларда (Масалан, “Жомбой Пахта заводи”да директор муовини бўлиб ва ҳоказо) ишлаган шахс бермоқда. Хулосани ўзингиз чиқариб олаверинг.
Департаментнинг Самарқанд вилоят бошқармаси суриштирув бўлими бошлиғи, 1-класс юрист (!) Ислом Шеров томонидан 18 март куни гувоҳ тариқасида сўроқ қилинган САККИЗ нафар фермердан икки нафари (Р.Рустамов, Э.Турсунов) ўз имзоси ва муҳрини тан олмаган.
Қолганлари “бир кишини ё кўчада кўриб қолган”, ёки уйларига олиб борилган. Бу хилма-хил, бир-бирини инкор этадиган кўрсатувлар мазмуни И.Шеровни қизиқтирмагани аниқ! Ҳеч бўлмаса, М.Ёқубов билан А.Раҳмонов кўрсатувларини қиёслаб кўрганида эди…
Бу гувоҳлардан беш нафари олий маълумотли, шундан уч нафари олий иқтисодчи, бухгалтер маълумотларига эга, ўз соҳасида масъул лавозимларда ишлаган шахслар! Бундай касб эгаларининг “ўзи танимаган бир киши берган оқ қоғозга муҳр ва имзо қўйишлари”га терговчилар ишонибди, суд ҳам ишонармикан ёки йўқ, буни вақт кўрсатади…
Энг эътиборлиси, М.Абдуназаров ва Р.Эгамбердиев суд жараёнига маст ҳолда келишгани бўлди. Билишимизча, ёлғон кўрсатувлари боис судланувчиларга ҳушёр куринишдан уялганга ўхшайдилар, яна худо билади…
Суд муҳокамасида яна бир жиҳатга тўхталинди. Яъни, гувоҳлик берган фермерлар Аннақул Раҳмонов 2008 йили ғалла йиғимида сомон йиғиштиришда ММТПга қарашли техникадан фойдаланганлигини, тракторчига нақд пул берганлигини кўрсатди. Буни ММТП раиси А.Ўринбоев инкор эта олмади. Ваҳоланки, Д.Саидов аризасидаги талаб асосида “Фаровон ҳаёт йўли” ММТПда шу йил 13-30 март кунлари ўтказилган текширув “Далолатномаси”да: “Текширишда корхонанинг хазинасига кирим қилинган нақд пуллар ҳисоби кўрилганда, хазинага транспорт хизмати учун нақд пул топширилмаганлиги аниқланди….А.Ўринбоевдан тушунтириш хати олинганда, 2008 йил …фермер хўжаликларининг ерларидаги сомонини йиғиштириб олишда корхона транспорт воситаларидан фойдаланиш учун техника ажратилмаганлигини билдирди”,-деган таъкид мавжуд. Бу ва ММТПдаги бошқа ноқонуний ҳолатлар юзасидан яқин кунларда А.Ўринбоев фаолиятига оид савол-жавобларда алоҳида тўхталамиз.

СЎЗ СУДЛАНУВЧИГА!
Самарқанд вилояти ЖИБ Тайлоқ туман суди судьяси Н.Мирмуҳамедов раислигида, Ўзбекистон жиноят кодекси 165-моддаси (“Товламачилик”) қилмишлари билан айбланаётган таниқли журналист Дилмурод Саидов (Саййид), жомбойлик фермерлар Анорбой Пўлатов, Тўра Эргашев ва фуқаро Марғуба Жўраевага нисбатан суд жараёнлари шу йилнинг 1 июн кунидан бери давом этмоқда.
Жабрланувчилар С.Ш.Боймуродов, В.Хўжақулов ва А.Ўринбоев суд муҳокамасида сўроқ қилиб бўлиндилар. Биз суд жараёнлари хусусида муносабат билдиришдан ҳозирча йироқмиз. Фақат жараён иштирокчиларининг у ёки бу масалада шахсий мулоҳазасини билиб бориш билан кифояланамиз.
Судланувчилар ва уларнинг яқинлари фикрича, қўйилаётган айбловлар уйдирма ва уюштирилган. Шунингдек, бу уюштириш асосан судланувчилардан Дилмурод Саидов (Саййид)га, унинг журналистлик ва инсон ҳуқуқлари йўналишидаги дадил фаолиятига қаратилган.
-Сабаби,-дейди судланувчиларнинг яқинлари,-“Айблов хулосаси”да ҳам, кўрсатувларда ҳам “Адвокат пресс” газетаси номи ва “Дилмурод Саййид” тахаллуси бот-бот эслатилиб ўтилган. Шу жиҳатнинг ўзиёқ “лойқа сув ўзани қаердан бошланиб, унинг оқим кучи қайси денгизга йўналтирилганлиги”ни аниқ кўрсатиб турибди.
-Жабрланувчи тариқасида сўралган уч нафар фуқаро ўз иддаоларини айтиб бўлдилар,-дейди суд муҳокамасини кузатиб бораётган иштирокчилар,-энди навбат гувоҳларга, кейин сўз навбати судланувчиларга келади. Муносабат қандай бўлар экан, олдиндан бир нима дейиш қийин!
Биз билан қисқагина мулоқотда судланувчилардан Дилмурод Саййид шундай деди:
-Бу темир панжаралар ҳозирча фақат вужудимни тутиб тура олади холос, аммо фикрларимни қамаб бўлмайди. “Жиноят иши” жилдидаги уйдирма матераллардан тортиб, ўзини жабрланувчи ҳисоблаётган уч шахснинг асоссиз иддаоларигача бирма-бир таҳлил қилиб беришга менда асослар ҳам, далиллар ҳам жуда етарли. Қолаверса, А.Пўлатов ҳам кўплаб эътиборли маълумотларга эга. М.Жўраеванинг ҳам ўз айтадиганлари борлигига шубҳам йўқ. Тўра Эргашевнинг адвокати А.Полвонов ҳам дадил ҳимоячилардан. Ўзимда мавжуд маълумотларнинг бир қисмини олдиндан баён қилиб турсам ҳам зиёни йўқ. Энг асосийларини эса, суддаги кўрсатувларимда келтираман. Шу нақтаи назардан ҳам шахс ва сўз эркинлиги принципларига суянган ҳолда жабрланувчи томонларнинг иддаоларига нисбатан муносабатларимдан айрим қисмларини олдиндан баён этишликни маълум ҳисобладим. Ҳозирда менга нисбатан ҳеч бир асоссиз “товламачилик” айблови қўйилган. Аслини олиб қаралса, бу ҳаракат, яъни товламачилик менинг шахсимга, ижодий фаолиятимга нисбатан қилинмоқда.
Яна мен “Ҳужжат сохтакорлиги”да айбланаяпман. Ҳақиқатга тик қаралса-чи, сохта айблов уюштирилиб, уйдирма қоғозу иддаолар билан тўлдирилган “Жиноят иши” жилдларини семиртирганлар эмасми ҳужжат сохтакорлигининг асл “ижодкор”лари? Булар нафақат сохта, балки ҳақоратлар ҳам аралаштирилган “Айблов” жилдини яратганлар. Агар “Жиноят иши”ни варақласангиз, бизларга нисбатан “Ҳамтовоқлар гуруҳи”, “Ёзувчилар гуруҳи” деган иборалар қайта-қайта ишлатилганлигини кўрасиз. Одамнинг жиноятчи ё жиноятчи эмаслигидан қатъи назар, уни ҳақоратлаш мутлақо мумкин эмас!
Бу “Жиноят иши”ни ўзимга нисбатан, фаолиятимга нисбатан атайлаб, ғайриқонуний тарзда уюштирилганлигига заррача шубҳам йўқ! Шу нуқтаи назардан ҳам менинг индамай туришим мумкин эмас! Мен ҳар бир имкониятдан фойдаланиб, ўзимнинг асосли фикрларимни айтиб олишим шарт! Бунинг боиси, мазкур айбловлар ортида нафақат менинг ҳуқуқларим, балки шаъним, қадр-қимматим, обрў-эътиборим ҳам турибди. Бу жиҳатлар нафақат ўзим учун, балки яна бир асрдан кейин туғиладиган авлодим учун ҳам аҳамият касб этадиган хусусият!
Шундай қилиб, “СЎЗ-СУДЛАНУВЧИГА!” рукнидаги “Биринчи сўз”ни ҳавола этамиз.
1-СЎЗ: Судланувчи Саидов Дилмуроднинг жабрланувчи Сайдулло Боймуродов иддаолари юзасидан муносабатлари
Жабрланувчи тариқасида сўроқ қилинган Боймуродов Сайдулло Шокировичнинг менга нисбатан 2009 йил 18 март куни Прокуратурага ёзган асоссиз аризасини ҳам, 30 март куни тергов даврида ўтказилган ва видеотасвирга олинган юзлаштириш вақтидаги кўрсатувини ҳам, суд муҳокамасида берган кўрсатмаларини ҳам очиқдан-очиқ ғараз мақсад ва паст ниятлардаги ҳамда ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органларни чалғитишга қаратилган уйдирма, деб ҳисоблайман. Чунончи:
1. С.Ш.Боймуродов 2004 йил май ойида ундан беш минг АҚШ доллари сўраганлигимни кўрсатади. Бироқ бу ҳаракат хусусида тегишли органларга хабар бермай, БЕШ ЙИЛ давомида яшириб келганлиги ва нима учундир айнан 2009 йил 18 март куни Прокуратурага ёзма мурожаат қилганлиги сабабини мутлақо далиллай олмайди.
2. С.Ш.Боймуродов мен томонимдан унинг обрўсига путур етказувчи мақолалар “Адолат”, “Қишлоқ ҳаёти”, “Адвокат пресс” газеталарида эълон қилинганлигини кўрсатади. Бироқ мақолалар матнини тақдим эта олмайди. Шу баробарида эълон қилинган қайси мақолада унинг обрўсига қай даражада путур етганлигини тасдиқловчи тегишли экспертиза хулосаси ҳам мутлақо мавжуд эмас.
3. С.Ш.Боймуродов ўз кўрсатувида: “Мақолалар фақат Дилмурод Саййид томонидан эълон қилинган”лигини билдиради. Бу билан менга нисбатан ўз ғараз ва хусуматини янада аниқроқ кўрсатади, холос. Ваҳоланки, мақола бир менинг имзоим билан эълон қилинган эмас! Шу баробарида 2004 йил март ойида “Адвокат пресс” номли нашрнинг ўзи бўлмаган.
Юқоридаги уч жиҳатнинг ўзиёқ С.Ш.Боймуродов томонидан менга ғараз мақсадда, асоссиз иддао қилинаётганлигини тасдиқлаб турибди. С.Ш.Боймуродовнинг, шунингдек, В.Хўжақуловнинг ҳам менга нисбатан асоссиз аризалар ёзиб, далилсиз кўрсатувлар беришларида ИККИТА аниқ ғараз мақсад мавжуд, деб ҳисоблайман.
Биринчиси – ШАХСИЙ ХУСУМАТ!
Иккинчиси – МАЪЛУМ БИР ҚИЛМИШНИ ЯШИРИШГА УРИНИШ!
Бу ҳолат 2004 йил май-сентябр ойларидаги вақтлар билан боғлиқ. Яъни, 2004 йил май ойи бошларида, аниқроғи, 5-7 май кунлари мен Жомбой туман собиқ “Ўзбекистон ш/х”да яшовчи фуқаролар Д.Алимов, А.Аноров, А.Пўлатов томонларидан тушган шикоят бўйича журналистик суриштируви олиб борганман. Бу шикоят ҳукумат нашрларидан ҳисобланган “Қишлоқ ҳаёти” газетаси таҳририятида расман рўйхатдан ўтказилган бўлиб, Самарқанд вилоят ҳокимининг ўша вақтдаги ўринбосари П.Ўсаров, Жомбой туманининг ўша пайтдаги ҳокими З.Мирзаев тўлиқ хабардорлигида, вилоят ва туман ҳокимликлари вакиллари А.Нуриллаев ва И.Ниёзовнинг бевосита иштирокчиликларида, Ўзбекистон Республикасининг оммавий-ахборот воситалари тўғрисидаги; журналистик фаолиятни ҳимоя қилиш тўғрисидаги; Ахборот олиш, тўплаш ва тарқатишга оид Қоунунлари асосида олиб борилган. Акс ҳолда вилоят ва туман ҳокимликларидаги раҳбарлар ўз вакиллари иштирокини таъминламаган бўлардилар. Шу баробарида, Жомбой туман, “Ҳалвойи ҚФЙ” идорасида ўтказилган йиғин айнан вилоят ҳокими ўринбосари П.Ўсаров кўмагида, туман ҳокими З.Мирзаевнинг оғзаки кўрсатмасига асосан ташкиллаштирилган. Бироқ С.Ш.Боймуродов бу йиғинни гўёки ўзи ташкиллаштирганлигини кўрсатиб, мантиқсиз иддао қилган. Ўзингиз ўйланг, қайси раҳбар ўзи хусусида салбий муносабатлар билдириладиган йиғинни ўзи ташкил этади-ю, яна туман ва вилоят ҳокимликларидан вакилларни ҳам таклиф қилади?! Бунақаси Ганс Христан Андерсен эртакларида ҳам бўлмаса керак!
Хуллас, йиғиннинг кириш қисмида вакиллар мени одамларга таништиришди. Мен мазкур шикоятбозлик қарийб УЧ ЙИЛдан бери давом этаётганлигига урғу бериб, наҳотки аризачилар билан бир тўхтамга келиш имконияти топилмаётганлигини айтиб, ҳар икки тарафни ярашувга чақирдим. Ҳаммалари бир жойнинг одами эканликларини, тўй-маъракалари бир эканлигини, аксарият оғайни, қуда-анда эканини айтиб, иложи бўлса, ярашинглар ва камчиликларни биргалашиб бартараф қилинглар, дедим. Газетада мақола чиққани билан ўртадаги низо йўқолмай, ҳеч қандай ижобий ўзгариш бўлмаслигини қисқа тушунтириб ўтдим. Ҳатто раис ўз қишлоқдошларинг экан, билмаганини ўргатиб, ёрдамлашинглар, деб айтдим. Бироқ кўнишмади!
Хуллас, келиша олмагач, кейинги босқичга ўтдим. Яъни, кўпнинг олдида: “Агар шикоятда келтирилган важлардан лоақал иккитаси тасдиқланса ҳам, тегишли масъулларга чора кўрилишини, агар шикоят тасдиқланмаса, аризачиларга нисбатан туман прокурори номига тақдимнома шаклидаги матн киритишим”ни айтдим. Ҳар икки томон рози бўлгач, йиғин иштирокчиларидан рухсат сўраб, “Sony” русумли диктофонни ёқиб қўйдим. Барча тафсилотлар аудиоёзув қилинди. Йиғиндан кейин раис С.Ш.Боймуродов мени ўз хонасига таклиф қилгани рост. Аммо чақирдим, дегани мантиқсиз, мени ўз хонасига таклиф қилди. Лекин кўрсатувнинг қолган қисми ёлғон! Раис мени ўз хонасига таклиф қилганида, менинг ёнимда ҳокимият вакиллари бор эди. Хона эшиги очиқ ҳолда қолди, мен ичкарига кирдим. Раис С.Ш.Боймуродов иш столи устидан қандайдир қоғозни олиб, менга узатди ва танишиб чиқишимни илтимос қилди. Кўз югуртирсам, қоғозда аризачилардан Актам Аноров оилавий фойдаланаётган 80 сотихлик боғнинг ижара ҳақи тўланмаганлиги ва боғни фойдаланувчи ижарагирдан олиб қўйиш ҳақида ёзилган экан. Мен раис С.Ш.Боймуродовдан “Боғни тортиб олиш ваколатига эгамисиз?”-деб сўрадим. У “Йўқ” -деди. Шунда мен унга ўз ваколатига доир фаолият олиб боришни, шунингдек, бу масаланинг ҳозирча менга ҳам тегишли жиҳати йўқлигини қисқача тушунтирдим. Орамизда бошқа гап-сўз бўлгани йўқ! Шунингдек, мен С.Ш.Боймуродовга ҳеч қандай аризадан ҳам, матндан ҳам нусха берган эмасман. Қолаверса, йиғин тугамасдан туриб, матн тайёрлаш мутлақо мумкин эмас!
С.Ш.Боймуродов ўз асоссиз иддаосини далиллашга уриниб, “факт” сифатида терговга топширган аризачилар аризаси нусхаси йиғинда ҳам ўқиб эшиттирилган. Матн нусхалари 2004 йил 8 май куни туман ва вилоят ҳокимликларига бошқа тегишли ҳужжатлар билан биргаликда топширилган. Шунингдек, йиғилиш баённомасининг асл нусхаси Жомбой туман ҳокимлигига топширилиши йиғин охирида ҳокимлик вакили томонидан алоҳида эслатилган. Чунки йиғин туман ҳокимлиги ташаббуси билан ўтказилган. Матндан нусхани ўша вақтда туман ҳокимининг биринчи ўринбосари бўлган В.Хўжақулов менга номаълум сабабга кўра, С.Ш.Боймуродовга олиб берган, деб ҳисоблайман.
Тегишли ҳужжатлар сифатида матн нусхаси ҳам ҳокимликларга қолдирилганлиги мақолада алоҳида эслатилган:
“Май ойининг илк кунларида келган шикоят юзасидан журналист суриштируви ўтказиш учун Самарқанд вилоятига боргандик. Аввало, қишлоқ хўжалиги масалалари бўйича вилоят ҳокими муовини П.Ўсаровга учрашиб, сўнгра Жомбой туман ҳокими З.Мирзаев билан кўришдик. Ҳар икки ҳокимлик вакиллари (А.Нуриллаев, И.Ниёзов) билан “Ўзбекистон ш/х”га бориб, раис С.Боймуродов иштирокида йиғин ўтказилганди. Гапнинг очиғи, шикоятбозлик уч йилдан бери давом этиб келар экан, ўнлаб текширувлар ўтказилган. Лекин амалий чора кўрилмаган. Бу ҳақда вакилларга ҳам, туман ҳокимига ҳам холис мулоҳазалар билдирилди. Ўзимиздаги мавжуд барча ҳужжатлардан нусха қолдириб, вилоят ҳокими номига билдириш хати ёзиб, матбуот ишлари бўйича мутасадди С.Хаитовга қолдирдик”.
(“Қишлоқ ҳаёти” газетаси, 2004 йил, 13 август сони)
Тегишли ҳужжатлар, умуман шикоятга алоқадор барча ёзувлардан нусха қолдиришга сабаб, мамлакат Конституцияси (Асосий Қонун) 100-, 101-моддалари (агар янглишмасам!) таъкидига кўра, маҳаллий ҳокимлар ўзларига тегишли ҳудудларга оид масалаларни ҳал этишликлари белгиланган. Шунинг учун ўша вақтдаги раҳбарлар ва уларнинг вакиллари оғзаки сўровига кўра вилоятнинг, туманнинг обрўси, нуфузи билан боғлиқ масала бўлгани боис барча тегишли ҳужжатлардан нусхалар ҳокимликларга қолдирилган. Буни Қонун таъқиқламайди. Лекин, афсуски, бизни ишонтирган ҳокимликлардаги масъуллар ишончни оқламадилар, балки мутасаддиларни С.Ш.Боймуродов билан В.Хўжақулов лақиллатгандирлар. Шу боисдан шикоятдаги тасдиқланган важлар юзасидан амалий чора кўриш ўрнига шикоятчилардан айримлари таъқибга олинган. Бу орада Жомбой туман собиқ “Дўстлик ш/х”да яшовчи Салима опадан ҳам шикоят келди. Шундан сўнг биз ҳар икки шикоятни биргаликда ўрганиш учун янгидан журналистик суриштируви ўтказдик. Ҳокимликларга эътирозларимизни айтдик, вилоят Прокуратураси билан боғландик. Шундан сўнггина С.Ш.Боймуродовга нисбатан 2004 йил 7 апрелда қўзғатилган “Жиноят иши” янада чуқурроқ ўрганила бошланди.
Биз 2004 йил 13 август куни “Қишлоқ ҳаёти” газетасида “Икки шикоят изидан” сарлавҳали танқидий-таҳлилий мақола эълон қилдик. Биз деганим, таҳририят ҳуқуқ бўлими мудири, журналист А.Каримов ва мен! Кўп ўтмай, таниш-билишчилик орқасидан мансабга ўтирган айрим шахслар бошқа вазифаларга ўтказилдилар, В.Хўжақулов лавозимидан кетди. С.Ш.Боймуродов жиноий жавобгарликка тортилиб, катта миқдорда жарима тўлади. Агар янглишмасам, В.Хўжақуловнинг қудаси, собиқ “Дўстлик ш/х” раиси И.Суюнов ҳам вазифасидан кетганди. Мақола вилоят ва туман ҳокимликлари ҳамда Прокуратураларида ўрганилди. Туман ҳокимлиги таҳририятга эътирозли хат берди. Биз туман ҳокими талаби билан қўшимча тарзда журналистик суриштируви ўтказдик. Ҳокимлик эътирозлари тасдиқланмади, аксинча, янги фактлар очилди. 2004 йил 24 сентябр куни мавзуга қайтиб, яна мақола эълон қилдик. Орадан қарийб беш йил ўтган бўлса-да, лекин шу кунгача на мақола юзасидан, на биз ўтказган журналистлик суриштируви бўйича ҳеч ким “ўз обрўсига путур етгани, журанлист тарафидан қўрқитилганлиги” ҳақида на ёзма, на оғзаки маълумот ёки ариза берган эмас!
С.Ш.Боймуродов СТВда чиқиш қилганлигини билдирди. Бу холис чиқиш эмас, балки талвасага ўхшаш бир нарса бўлган, холос. Чунки СТВ мухбири мутлақо бошқа масалада келган. Қолаверса, С.Ш.Боймуродов ўша чиқишининг эртаси куни айнан эрталаб лавозимидан кетган. Бироқ негадир жаноб собиқ раис ўз кўрсатувида бу жиҳатларни эсламайди.
Шу ўринда СТВ масаласига қисқача изоҳ келтираман. Жаноб С.Боймуродовнинг СТВда чиққанлигини мен кўрмадим, фақат эшитдим. Аниқлик киритиш ва ноўрин чиқиш қилинган бўлса, раддия бериш мақсадида СТВга бордим, кўрсатув раҳбарлари вазиятни тушунтириб, узр сўрашди, муросага келдик. Чунки журналист бўла туриб ўз ҳамкасбимга нисбатан даъво киритишни ўзимга муносиб кўрмадим. Яна бир жиҳати. С.Ш.Боймуродов чиқишини ёритган мухбир аёл киши бўлиб, ёш болалари бор экан. Агар даъво киритсам, шу аёлга жабр бўлиши мумкин эди.
Юқоридагилар С.Ш.Боймуродовнинг менга нисбатан ХУСУМАТига далилдир.
Бундан ташқари маълум бир қилмишни яширишга уриниш ҳам бор, деб биламан. Яъни С.Ш.Боймуродов собиқ “Ўзбекистон ш/х”га раислик даврида яқинларига (онаси, акалари, укаси, поччасига!) боғлар олиб берган. Ўзига эса иккита боғ олган. Ўтган вақт мобайнида бу боғлардан хусусий мулкдек фойдаланаётгани, ижара-даромадларнинг асосий қисми давлат ғазнасига кирим қилинмаётганлиги, ўзлаштирилаётганлиги ҳақида маълумотлар бор. Биз томонимиздан шикоятланган жиҳатлардан бирида ММТПга қарашли 68 гектарлик боғлар даромади яширилаётганлиги кўрсатилган. Ҳатто бу жиҳат шу йил 13-30 март кунлари ўтказилган текширувда ҳам номаълум сабабга кўра ўрганилмаган.
Табиийки, боғлардан олинаётган даромадлар холис ва қонуний текширилса, Боймуродов ва унинг яқинлари фойдаланаётган боғлар бўйича ҳам суриштирув бўлиши аниқ. Бу ҳол менинг ҳибс эитилишимдан С.Ш.Боймуродов тўлиқ манфаатдор эканлигини кўрсатади.
С.Ш.Боймуродов шахсининг холислик билан боғлиқ жиҳатлари даражаси ҳақида қисқача маълумот келтириш зарур. С.Ш.Боймуродов ҳеч бир асоссиз иддао қилишдан, ҳатто одамларга туҳмат қилишдан қайтмайдиган шахс эканлигига бир нечта аниқ мисоллар келтириш имконига эга бўлсам-да, фақат битта далил билан чекланаман.
Шу йил 15 январ куни Самарқанд вилоят ҳокимлиги нашри бўлган “Зарафшон” газетасида “Ҳалвойида нима гап?” сарлавҳали мақола берилган. Бу мақолада С.Ш.Боймуродов ўз ҳамқишлоғи Тойир Жўраевга нисбатан очиқдан-очиқ туҳмат қилиб, шундай деган: “Сайдулло Боймуродов 1997-2003 йилларда Т.Жўраев ёзган бешта аризани кўрсатди… Хўжалик рисиига ўринбосарлигимда ҳоли-жонимга қўймади. Бирорта хати тасдиқланган эмас!”
С.Боймуродовнинг туҳмат қилаётганлиги эътироф этилгач, ўз қўли билан қуйидаги маълумотномани ёзиб берган: “Мен Боймуродов С. 15 январ 2009 йил “Зарафшон” газетасида босилиб чиққан “Ҳалвойида нима гап?” мақоласида менга тегишли бўлган гаплар ёлғон. Мен мухбирни танимайман, кўрганим йўқ”.
С.Ш.Боймуродов ўз сўзлари билан ёзган бу маълумотни Т.Жўраев “Зарафшон” газетасига олиб борган. У ерда эса, 2008 йил 23 ноябр куни С.Ш.Боймуродов томонидан “Зарафшон” газетаси редактори Фармон Тошевга ёзилган “МАЪЛУМОТНОМА”ни кўрсатишган. Бу маълумотномада С.Ш.Боймуродов шундай ёзади: “Саричашма қишлоғида яшовчи Тойир Жўраев ва бир нечта ҳамтовоқлари (яъни, унинг хотини Жўраева Марҳамат, Пўлатов Анор)лар… мунтазам раҳбарлар устидан, ҳатто оддий фуқаролар устидан туҳмат, бўҳтонлар билан аризалар ёзиб келади. 1997-2003 йиллар… В.Хўжақулов устидан 10 марталаб ёзган хатлари менда сақланмоқда… Худди шундай мени устимдан ҳам 10 марталаб натижасиз, ҳатто туҳмат хатлари ёзиб… текширтиришга сабаб бўлган…” ва ҳоказо. Энг эътиборлиси, на Т.Жўраев, на унинг рафиқаси Марҳамат опа ҳеч маҳал С.Боймуродовнинг қинғирликлари ҳақида ҳеч ерга арз қилмаганлар. Шунинг учун ҳам “Зарафшон” газетаси таҳририятининг тили қисилиб, 15 январдаги мақолага “РАДДИЯ” эълон қилишга мажбур бўлди. Раддия матни мен томонимдан тайёрлаб берилган. Шунингдек, 2009 йил 16 феврал куни вилоят прокурори номига ҳам ариза берилган. Бироқ орадан қарийб беш ой ўтса-да, бу борада тегишли тартибда чора кўрилмаган.
Юқоридаги эътироф С.Ш.Боймуродовнинг асоссиз иддао қилишига аниқ мисол бўлиши билан бирга яна судда кўрилаётган “Иш”га ҳам бевосита тааллуқли жиҳати бор. Яъни, 2009 йил 15 январ куни “Зарафшон” газетасида эълон қилинган мақола “Ҳалвойи ҚФЙ” раиси Х.Ўринбоева шахсини ҳимоялаб, улуғлашга қаратилган. Бундай “сабаб”га шерик бўлишни истаган С.Ш.Боймуродов ҳеч бир асоссиз қишлоқдоши Т.Жўраевга туҳмат қилган. Т.Жўраев ҳозирда судланувчи М.Жўраеванинг отаси эканини, Х.Ўринбоева эса жабрланувчи А.Ўринбоевнинг туғишган опаси эканини эътиборга олсак, С.Ш.Боймуродовнинг шу йил 18 март куни асоссиз иддао билан Прокуратурага ариза ёзиб, сохта жабрланувчи бўлиб ўтирганлиги сабаби ойдинлашади. Шу борабарида С.Ш.Боймуродов ҳар жиҳатдан Ўринбоевлардан тўлиқ манфаатдор шахс эканлигига шубҳам йўқ!
С.Ш.Боймуродов менга нисбатан асосиз даъволари юзасидан мен келтирган важларни қиёслаб, суриштирув тайинланишини, 2004 йил эълон қилинган мақолалар тегишли тартибда экспертиза қилиниб, бунуги кунда КИМнинг обрўсига путур етказилаётганлилига ҳуқуқий баҳо берилишини сўрайман. Чунки С.Ш.Боймуродов ҳам, В.Хўжақулов ҳам ўзларининг асоссиз иддаолари, мантиқсиз ариза ва кўрсатувлари орқали нафақат мени, балки мен ҳамкорлик қилган нуфузли матбуот нашрлари ҳамда бу нашрлар таҳририятларида ҳам ҳалол ижод қилаётган таниқли ҳамкасбларимни, ҳукуматимизнинг обрўли нашрлари фаолиятини ҳам шубҳа остига қўйишга уринмоқдалар, деб ҳисоблайман. Бу икки шахс – С.Боймуродов ва В.Хўжақуловнинг ғараз мақсаддаги ҳаракатлари ҚИЛМИШ деб топилиб, ҳуқуқий баҳо берилиши зарур!
Шу ўринда яна бир жиҳатнинг ўз шахсим, шаъним, ҳуқуқларимга бевосита алоқадорлиги сабабли муносабат билдириб ўтмоқчиман. Яъни С.Ш.Боймуродовнинг асоссиз аризаси ва уйдирма кўрсатувлари тергов ҳаракатлари вақтида процессуал қонунчилик меъёрларига, Олий Суд Пленумининг “Далиллар мақбуллигига оид” Қарори талабларига хилоф равишда “Иш” жилдига қўшилиб, айнан шу ҳолат бўйича “Айблов хулосаси”да шундай таснифланган:
“…жумладан, Саидов Дилмурод Эгамбердиевич… журналистик фаолият билан шуғулланиб келиб, журналист сифатида жамиятда тутган мавқеидан ғараз мақсадларда фойдаланиб, …жабрланувчи учун сир сақланиши лозим бўлган маълумотларни ошкор қилиш билан қўрқитиб, 2004 йил май ойида ширкат хўжалиги бошқаруви раиси вазифасида ишлаб келаётган Сайдулло Шокирович Боймуродовга собиқ ширкат хўжалиги раиси В.Хўжақуловдан кўп миқдордаги 5000 АҚШ доллари олиб беришни, бермаган тақдирда уни ҳам устидан шикоят, аризалар уюштириш билан қўрқитиб, ўзгадан мулкий йўсиндаги ҳаракатлар содир этишни талаб қилган, лекин С.Боймуродов бундай миқдордаги пул маблағи бўлмаганлиги учун айтилган суммани бера олмаганидан сўнг “Адвокат пресс” газетасига обрўсига путур етказилган мақолалар чоп этган. Шундай қилиб, Саидов Дилмурод… ЖКнинг 165-моддаси 2-қисми “А, Б, В” бандида кўрсатилган жиноятларни қасддан содир этган”.
Юқоридаги кўчирма бўйича холислик, одиллик ёки руҳан соғломлик хусусида гапириб ўтирмайман. Ўзини ҳурмат қилган терговчи ҳеч маҳал бу тахлитда тасниф ёзмасди. Ўзини, ўзи ишлаётган соҳани ҳурмат қилишни билмаган терговчи учун қонун ҳам, инсон тақдири ҳам уч пул!
Эътибор қилинг:
А) “Жумладан, Саидов Дилмурод… журналистик фаолият билан шуғулланиб келиб, журналист сифатида жамиятда тутган мавқеидан ғараз мақсадларда фойдаланиб, фуқароларга нисбатан таъмагирчилик қилиш йўли билан ғайриқонуний шикоятлар ташкил этиш билан шуғулланиб, фуқаро Пўлатов Анор билан ўзаро жиноий тил бириктириб…” деб айблаяпти терговчи мени. Бироқ бу айбловни тасдиқловчи бирор далил келтиролган эмас;
Б) “…Жабрланувчи учун сир сақланиши лозим бўлган маълумотларни ошкор қилиш билан қўрқитиб…” деб асоссиз айбловни “кучайтириш”га терговчи уринган. Лекин қандай маълумотлар эканини нафақат терговчи, ҳатто жабрланувчи С.Ш.Боймуродов ҳам, В.Хўжақулов ҳам изоҳлай олмаганлар;
В) “…бермаган тақдирда унинг ҳам устидан шикоят, аризалар уюштириш билан қўрқитиб…” деб ўз нохолислигини терговчи яна кўрсатган. Ахир, фуқаролардан тушган ариза-шикоят қўлимда бўла туриб, мен яна қандай шикоят уюштиришим мумкинлиги ҳақида фикр юритишга ярамаган терговчининг холислигига ишониб бўлмайди;
Г) “…айтилган суммани бера олмаганидан сўнг “Адвокат пресс” газетасига обрўсига путур етказилган мақолалар чоп этган”, деб хулосалаш билан терговчи ўз обрўсига ўзи путур етказади. Амалдаги қонунларимизда далиллаш, ҳақиқатни аниқлаш каби принциплар ҳам борлигини; қонун жабрланувчи учун ҳам, айбланувчи учун ҳам, терговчи учун ҳам баробар эканлиги ҳақида терговчининг сабоқ олмаганлиги яққол билиниб турибди. Акс ҳолда, аввало, айбловга асос сифатида кўрсатилаётган “Адвокат пресс”да чоп этилган мақолаларни талаб қилиб оларди. Агар терговчи холис позицияни танлаб, шундай йўл тутганида, 2004 йил май ойида Ўзбекистон матбуот нашрлари орасида “Адвокат пресс” номли газета ҳам, журнал ҳам бўлмаганлигини аниқларди. Лоақал 30 март куни ўтказилган юзлаштириш видеотасвирини эътиборга оларди. Терговчининг бундай тарзда айблов “ёпиштириш”га уриниши саводсизлик ёки малакасизлик эмас, балки қонуннинг юзига очиқчасига тупуриб, инсон тақдирини оёқости қилишдир, деб ҳисоблайман. Мен яқин вақтлар ичида Самарқанд вилоят Прокуратураси раҳбарияти ҳамда унинг тергов йўналишидаги айрим масъулларнинг, аввало, мамлакат Конституцияси (Асосий Қонун) 13-, 118-моддалари таъкидларига беписанд, ўз ваколатларини қонундан устун қўйиб иш юритиши; Ўзбекистон Республикасининг ҳуқуқий давлатчилик, инсон ҳуқуқлари ҳимояси борасидаги жаҳон жамоатчилиги назарида тутган нуфузига путур етказишга қаратилган ҳаракатлари хусусида 32/28417-сонли “Жиноят иши” мисолида аниқ далиллар билан жаҳон жамоатчилигига БАЁНОТ беришимни алоҳида таъкидлайман.
Шу баробарида, мазкур “Иш” юритувига бирёқлама ёндашиб, айтиш мумкинки, тергов органлари учун шармандаликка тенг ҳолатларнинг юзага келиб, бу ҳолатлар жаҳон жамоатчилиги эътиборини тортишига сабаб бўлаётган, менинг ЖУРНАЛИСТЛИК касбий фаолиятимга асоссиз қора чаплаб, ҳатто ҳақорат билдиришгача борган, шу баробарида мени ХАВФЛИ РЕЦЕДИВИСТ, деб шахсимга асоссиз тасниф ёзган Самарқанд вилояти Прокуратураси катта терговчиси, 2-класс юрист Суҳроб МАЖИДОВ ўзининг бу номақбул ҳаракатларига изоҳ бериши учун суд муҳокамасига қўшимча гувоҳ тариқасида чақирилиши зарур, деб ҳисоблайман
Дилмурод САЙЙИД (САИДОВ)

2-СЎЗ: Судланувчи Саидов Дилмуроднинг жабрланувчи Ваҳоб Хўжақуловнинг кўрсатувлари бўйича муносабати
Жабрланувчи тариқасида сўралган В.Хўжақуловнинг мазкур “Иш” бўйича менга нисбатан кўрсатувларини асоссиз ва 2004 йил май-сентябр ойларидаги воқеалар билан боғлиқ ХУСУМАТ, деб ҳисоблайман. Чунончи:
1. В.Хўжақулов ўз кўрсатувларида ҳеч бир асоссиз 1998-1999 йиллар давомида менинг В.Хўжақулов шахси ҳақида 50 тага яқин бўҳтон мақолалар ёритганлигимни билдирди. Бироқ шундай мавзуда 1998-1999 йилларда менинг имзоим билан чоп этилган бирорта мақолани нафақат далил сифатида, ҳатто мисол тариқасида ҳам судга тақдим эта олмади. Чунки В.Хўжақулов кўрсатган вақт – 1998-1999 йиллар мен УЯ-64/18-сон муассасада даволанишда бўлганман!
2. В.Хўжақулов менинг ҳар бир мақоламдан кейин лавозими кўтарилганлигини таъкидлаб, ўта мантиқсиз ва асоссиз кўрсатма берди. Ваҳоланки, мен В.Хўжақуловнинг қинғир ишлари танқид қилинган мақолани 2004 йил ёз фаслида эълон қилганман. Бу вақтда В.Хўжақулов Жомбой туман ҳокимининг 1-ўринбосари лавозимида эди. Мақола эълон қилиниб, тафтишлар бошлангач, В.Хўжақулов лавозимидан кетган. Бу ҳақда “Қишлоқ ҳаёти” газетасининг 2004 йил 24 сентябр сонида эълон қилинган “ИККИ ШИКОЯТ ИЗИДАН” сарлавҳали иккинчи мақолада шундай маълумот берилган:
“…Биз мақолада эслатган И.Хўжақулов “Ўзбекистон ш/х”нинг собиқ раиси ва туман ҳокимининг собиқ муовини В.Хўжақуловнинг укаси эканини, 30 гектар ер майдонини (аризачилар кўрсатган ҳолатда!) акаси раҳбарлик лавозимида пайти олганлигини… ҳужжатлардан билиш мумкин-ку!”
Бундан кўринадики, биринчи мақола эълон қилинган вақт – 2004 йил 13 августда В.Хўжақулов ҳали лавозимда бўлган. Бироқ иккинчи мақола чоп этилгунича лавозимини сақлаб қололмаган. Ва бизнинг мақоладан кейин бирор мансабга минганлиги, бирор лавозимни эғаллаганлиги бизга номаълум!
3. В.Хўжақуловнинг ўзи хусусидаги асосли, танқидий мақолалар “Фақат Дилмурод Саййид имзоси билан эълон қилинган”лиги ҳақидаги кўрсатуви ҳам ёлғон.
4. В.Хўжақуловнинг Сайдулло Боймуродов билан мен ҳақимда учрашиб гаплашганлиги ҳақидаги кўрсатмаси ҳам ҳақиқатдан йироқ. Чунки айнан шу жиҳатни С.Боймуродов ўз кўрсатувида “В.Хўжақуловнинг кабинетига бориб айтганлиги”ни билдирса, В.Хўжақулов “Сайдулло Боймуродовнинг иш жойига келиб гаплашганлиги”ни кўрсатди.
5. В.Хўжақулов ўз кўрсатувида шикоятларни фақат Даврон Алимов исмли шахс ёзганлигини билдиради. Мен биргина Д.Алимов имзоси қўйиб ёзилган бирорта шикоят билан мутлақо шуғулланган ҳам эмасман, биргина Д.Алимов шикоятига таяниб, мақола ҳам эълон қилмаганман. Бу жиҳатни мавжуд ҳужжатлардан аниқ кўриш мумкин.
6. В.Хўжақулов 2004 йил биз томонимиздан чоп этилган мақолалардаги ўзига нисбатан билдирилган мулоҳазаларни фақатгина орадан беш йил ўтиб, “обрўсига путур етказилган мақолалар”, деб ариза билан мурожаат қилмоқда. Бироқ бу ҳаракатни нима учун 2004 йил амалга оширмаганлигини, мақолага раддия бермаганлигини, муаллифлар ва таҳририятга нисбатан судга даъво киритмаганлигини мутлақо тушунтириб беролмади.
7. В.Хўжақулов ўз кўрсатувида мен билан учрашишни лозим топмаганини, мақолалар юзакилигини айтди. Бу – асоссиз, қуруқ гап! Қолаверса, ўз шахсига ўзи томонидан ҳурматсизлик. Мен билан учрашмаганлигининг асосий сабаби, “Д.Саййидни сотиб олиш мумкин эмас”лигини югурдаклари етказишган. Мақолаларга эътироз қилолмаганлигига сабаб эса, қайта суриштирув ўтказилишидан чўчиган.
В.Хўжақуловнинг кўрсатувларини ғараз мақсад, паст ниятда, ХУСУМАТ сабабли ҳамда ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органларни чалғитишда Сайдулло Боймуродов билан ўзаро тил бириктириб уюштирилган уйдирмалар, деб ҳисоблайман.
Дилмурод САЙЙИД (САИДОВ)

3-СЎЗ: Судланувчи Саидов Дилмуроднинг жабрланувчи Аслиддин Ўринбоев иддаоларига муносабати
Мен, Д.Э.Саидов, жабрланувчи тариқасида сўралган А.Ш.Ўринбоевнинг ўзимга нисбатан 17.02.09й. Департаментнинг Самарқанд вилояти бошқармасига ёзган аризасини ҳам, тергов ҳаракатларидаги кўрсатмаларини ҳам, суд муҳокамасида берган кўрсатувини ҳам асоссиз, ғараз мақсад, паст ниятда ва ҲМҚОни чалғитишлик учун олдиндан тайёрланган уйдирма, деб ҳисоблайман. Ва бу уйдирма менга нисбатан айнан Прокуратура ва Департаментдаги айрим шахслар билан келишилган ҳолатда уюштирилганига шубҳам йўқ..
Чунончи:
I. А.Ўринбоевнинг 17.02.09 йил ёзган асоссиз аризаси бўйича:
а) “Тошкент шаҳрида Дилмурод Саййид исмли “ёзувчи” бўлиб, М.Ёқубов, А.Пўлатов, Т.Эргашевлар билан биргаликда Жомбой туманида одамларни устидан туҳмат гапларни ёзиб, уларни қўрқитиб, пулини олиш билан шуғулланувчи гуруҳ ташкил қилган”, – деб кўрсатади А.Ш.Ўринбоев ўз аризасида. Бироқ кимдан, қачон ва қанча пул олганим хусусида аниқ исбот, далил келтира олмайди. Аризадаги бу асоссиз иддаога на терговолди, на тергов ҳаракатлари даврида исбот топилмаган. Суд муҳокомасида айнан шу жиҳат юзасидан адвокатим Р.Комилов ва мен томонимиздан берилган аниқ саволлар жабрланувчи А.Ш.Ўринбоев тарафидан жавобсиз қолдирилди.
б) “Ҳозирги кунда М.Ёқубов, А.Пўлатов ва Т.Эргашевлар бир гуруҳ бўлиб, Дилмурод Саид бошчилигида турли ташкилотларга менга нисбатан ариза ёзиш, мени қаматиб юбориш ва мени обрўсизлантириш билан қўрқитиб, фуқаро Марғуба Жўраева орқали мендан 15 000 АҚШ доллари миқдорида пул мукофоти талаб қилмоқдалар”,- деб кўрсатган 17.02.09 йилда ёзган аризасида жабрланувчи А.Ўринбоев. Энди шу ўринда мен билан А.Ўринбоев ўртасида шу йил 16 март куни ўтказилган юзлаштириш ҳаракатида берган кўрсатувини келтирсам:
А.Ш.Ўринбоевни Д.Саидов саволига жавоби :
-“2008 йил 6 ноябрдан кейин то 2009 йил 18 феврал кунига қадар мен Д.Саидов билан учрашиб, у билан пул ҳақида гаплпшган эмасман. Д.Саидов томонидан мени фақат 2008 йил 6 ноябр куни дўқ-пўписа қилинган бўлиб, ундан кейин менинг устимдан ариза ёзганлигини инобатга олиб ва М.Жўраеванинг менга Д.Саидовга пулни олиб бериш ҳақидаги гапини инобатга олиб, ариза билан мурожаат қилганман”
Аризадаги таъкид билан А.Ш.Ўринбоев кўрсатувидаги важ бир-бирини инкор этади. Худди пойма-пой кийилган калишга ўхшайди. Негаки, А.Ш.Ўринбоев мен билан 2008 йил 6 ноябр куни ММТПга қарашли техник воситаларни саноқдан ўтказиш вақтида учрашганлигини, бундан кейин фақат 2009 йил 18 феврал куни кўришганлигини тўлиқ тасдиқлаяпти. Бироқ ариза 17 феврал куни менга нисбатан тўғридан-тўғри, лекин асоссиз айблов кўрсатилиб ёзилганлиги сабабини тушунтириб бера олмаяпти. Билишимча, А.Ўринбоевнинг 17 феврал куни ёзган аризаси матни кимдир томонидан диктовка қилиб турилган. Ва бу диктовкачи мен билан А.Ўринбоевнинг қачон кўришган ё кўришмаганлигимиздан мутлақо бехабар бўлган, ҳатто бу ҳақда суриштириб ҳам кўрмаган. Шу ўринда жабрланувчи А.Ўринбоевнинг 25 июн куни суд муҳокамасида қуйидаги икки кўрсатувини келтириш зарур:
1. Адвокат А.Яҳёев саволига А.Ўринбоевнинг жавоби:
-Мен Марғубага “Сен ҳаммасини ёп, дедим, хизматингизни қиламан дедим”
2) Судланучи Д.Саидовнинг саволи:
-Д.Саидовга, яъни менга Марғуба Жўраева орқали пул бериб, шикоятларни тўхтаттириш таклифи кимдан чиққанди?
А.Ш.Ўринбоев жавоби:
-Бу таклиф мендан чиққан”
Юқоридаги икки конкрет мисол, яъни жабрланувчи А.Ўринбоевнинг кўрсатувлари унинг ўзи томонидан 17.02.09 йил Департаментнинг Самарқанд вилоят бошқармасига ёзилган ариза ғараз мақсад ва паст ниятда берилганлигини тўлиқ исботлаб турибди.Энди А.Ш.Ўринбоевнинг “2008 йил 6 ноябр куни Д.Саидов менга дўқ-пўписа қилди”,-деган иддаосига тўхталсак. 2008 йил 6 ноябр куни ММТП бош инженери, гувоҳ И.Маҳмудов саноқ охиригача биз билан бирга эди. Мен кетганимда ҳам И.Махмудов билан қолган. Гувоҳ И.Маҳмудовнинг 16март куни мен билан юзлаштиришда берган кўрсатувини келтираман:
И.Маҳмудовнинг Д.Саидовни саволига жавоби:
-2008 йил 6 ноябр куни ММТПда бўлиб ўтган саноқ вақтида сиз фақат асосий техник воситалар китоби, аризада кўрсатилган гўнгни ҳужжатини сўрадингиз, ушбу ҳужжатларни сўраганингиздан сўнг А.Ўринбоевнинг жаҳли чиқиб кетди, …тортишиб қолдингиз, лекин ҳеч қандай ҳақоратли сўз бўлган эмас ”.
Мен ҳеч маҳал А.Ш.Ўринбоевга дўқ-пўписа қилган эмасман, унинг “Кекирдагингни суғуриб оламан, деди Д.Саидов”,- деган гаплари бозорчи хотиннинг аййюҳанносига ўхшаш ёлғон иддао, холос. А.Ўринбоевнинг менга нисбатан ўз аризасида: “… турли ташкилотларга ариза ёзиш … билан қўрқитиб, фуқаро Марғуба Жўраева орқали… 15000 АҚШ доллари… талаб қилмоқдалар”, деган таъкидига келсак:
Аввалига мен томонимдан аризалар 2008 йил 3 сентябрдан бошлаб, 2009 йил 17 февралгача ҳам ёзилганлигини тасдиқловчи ҳужжатлар бор ва улардан нусхалар 23 феврал куни 33 варақда Департаментнинг Самарқанд вилоят бошқармаси, суриштурув бўлими бошлиғи И.Шеровга, Самарқанд вилоят Прокуратурасига адвокатим Р.Комилов томонидан тақдим этилган.
Қолаверса, фуқаро Марғуба Жўраева орқали менга пул бериб, шикоятларни тўхтатиш таклифи А.Ўринбоевнинг ўзидан чиққанлигини, менинг эса, пул ҳақида умуман гапирмаганлигимни 25 июн куни суд муҳокамасида жабрланувчи А.Ўринбоев ўз оғзи билан тасдиқлаб кўрсатма берганлиги юқорида эслатилди.
Юқоридаги жиҳатларнинг ўзиёқ А.Ўринбоевнинг 17.02.09 йилда Департаментнинг Самарқанд вилоят бошқармасига ёзган аризаси нафақат асоссиз, балки ғараз мақсад ва паст ниятда берилганлигини тасдиқлайди. Шунга кўра, А.Ўринбоевнинг бу ҳаракатига ҳуқуқий баҳо берилишини шарт, деб ҳисоблайман.
Энди А.Ўринбоевнинг фуқаро М.Жўраева орқали учрашувга чақириб, 18 феврал куни “Юлдуз рестарани”да бўлган учрашув тафсилотига келсак, ким билан қаерда, қандай масалада бўлмасин кўришиш менинг шахсий ишим ва бу Конституция (Асосий Қонун)да шахс эркинлиги сифатида белгилаб қўйилган.
А.Ўринбоевнинг М.Жўраева орқали қилган таклифига кўра, мен А.Пўлатов иштирокида А.Ўринбоев, унинг тарафдори И.Маҳмудов ва таклифни етказувчиси М.Жўраева билан 2009 йил 18 феврал куни Самарқанддаги “Юлдуз ресторани”да учрашдим. Кичкина тушлик қилдик. Тушлик пули А.Пўлатов ва М.Жўраева томонидан тўланди. Шундан сўнг, И.Маҳмудов менга қараб: “Дилмурод ака, тушунасиз, дехқончилик, иш кўп, шунга мақсадга ўтсак”,-деди. Мен: “Биз меҳмон, бундан ташқари, мақсад сизларда, негаки, учрашиш таклифи сизлардан бўлди”,-дедим.
А.Ўринбоев 2008 йил 6 ноябр куни қилган қўполлиги учун узр сўради, асаблари чарчаганлигини, айниқса, шикоятлар туфайли ҳали Прокуратурага, ҳали терговчига қатнаш жонига текканини гапирди. Мен А.Ўринбоевга узр сўраш шарт эмас, хизматчиликда баъзан шунақаси ҳам бўлади, дедим. А.Ўринбоев шикоятларга барҳам бериш, шикоятбозликни тўхтатиш учун нима қилишни сўради. Мен ўзимга ишончнома берган фермерлар талабини айтдим, яъни фермерлар А.Ўринбоев ўз вазифасидан кетсин, деган талабни қўйганликларини айтдим. Сиз ишдан кетмасангиз, шикоятлар тўхтамас экан, мен бор-йўғи ишончли вақилман, фермерлар истаган вақтда менинг хизматимдан воз кечишлари мумкин, дедим. Шунда А.Ўринбоев “Агар ишдан кетса, ҳозирда текширилаётган шикоятлар масаласи нима бўлиши” ҳақида сўради. Агар ишдан кетса, бугунгача ёзилган шикоятларни текширишдан кўра, тинчитиб юборишга туман Прокуратураси ҳам, терговчи О.Тоҳиров ҳам тарафдор бўлиб турибди-ку, деб айтдим. Фикрларимнинг исботи учун терговчи О.Тоҳиров томонидан 2008 йил 4декабрда чиқарилган “Жиноят иши қўзғатишни рад этиш ҳақида”ги қарорни эслатдим. Бу қарор мен томонимдан шикоят берилгач, бекор қилинганди.
А.Ўринбоев “Барча камчиликларни бартараф этиб, ишлайверсам бўлмайдими?”- деб сўради. Мен унга бор-йўғи ишончли вакил эканлигимни яна қайтардим. Бунинг учун фермерлар билан маслаҳатлашиб, икки соат ичида жавоб қилишим мумкинлигини айтдим. Бироқ бу масалада фермер Анорбой Пўлатовнинг ҳам фикрини билинг, дедим. А.Ўринбоев Анорбой акага қараб: “Нима дейсиз, Анорбой ака, мен ишлайинми?” деб сўради. А.Пўлатов: “Ишласангиз ҳам ёзаман, раис бува, ишдан кетсангиз ҳам ёзаман, аризабозликни сиз бошладингиз, энди охиригача ёзаман”-деди. Шу билан суҳбат тугади, дастурхонга фотиҳа қилдик. Пастга тушгач, А.Ўринбоевга: “Аслиддин ака, ҳурмат қилиб, чақиртирибсиз, мен келдим. Бундан хафагарчилик йўқми?”-деб сўрадим. А.Ўринбоев: “Дилмурод ака, сиз бошқа ернинг одами, сиздан нега хафа бўлай?”, -деди. Эски қадрдонлардек хайрлашдик. Бу орада Марғуба ҳам А.Ўринбоев ва И.Маҳмудов билан хайрлашиб келиб, бизнинг машинага минди.
“Юлдуз” ресторанида 18.02.09 да бўлган учрашувнинг қисқача тафсилоти шу! Бу учрашувгача ҳам, учрашув вақтида ҳам, ундан кейин ҳам мен билан Аслиддин Ўринбоев ўртасида пул, олди-берди, бирор бошқа моддий манфаат тўғрисида гап ҳам, сўз ҳам, ҳатто ишоравий мулоҳаза ҳам бўлмаган. Буни жабрланувчи А.Ўринбоевнинг ўзи ҳам терговдаги юзлаштиришда, суддаги кўрсатмасида тасдиқлади. Бундан ташқари, ҳужжатли исботларим ҳам бор. Масалан: 16 феврал куни Жомбой туман прокурори Э.Рўзиев номига топширган ва терговчи О.Тоҳировни нохолис ҳисоблаб, рад этиш тўғрисидаги аризам.
Шу ўринда А.Ўринбоевнинг “М.Жўраева томондан сўралган маблағнинг икки ҳиссаси прокурор ва терговчига берилар экан”, деб келтирган важи ҳам “пул тақсимоти” ҳақидаги уйдирмасини тўлдириш учун келтирилган мантиқсиз иддао, деб ҳисоблайман. Чунки шикоятлар фақат прокурор ёки терговчининг рўйхатидан ўтган эмас, балки Давлат Солиқ Қўмитаси назоратида ҳам бўлган. А.Ўринбоев томонидан 17 феврал куни менга нисбатан Департаментнинг Самарқанд вилоят бошқармасига ёзилган аризасини ғараз мақсад ва паст ниятда берилган, деб ҳисоблашимни юқорида ҳам эслатиб ўтдим. Бундай дейишга бевосита ва билвосита асосларга тўлиқ эгаман. Чунончи:
А) Ариза жабрланувчи А.Ўринбоев томонидан ҳали мен билан учрашмасидан бир кун олдин ёзилган;
Б) Аризада А.Ўринбоев томонидан келтирилган важларнинг менга тегишли жиҳати тўлиғича туҳматдан иборат бўлиб, на бирор далил, на бирор гувоҳ ёрдамида асослантирилмаган.
В) А.Ўринбоев аризасида келтирган асоссиз важлар на терговолди, на тергов, на суд муҳокамасида мутлақо ўз тасдиғини топгани йўқ. Аксинча, тергов ҳаракатлари даврида – 16 март куни мен билан юзлаштириш вақтида аризадаги важлар ҳатто аризачи А.Ўринбоевнинг ўзи томонидан ҳам инкор қилинди. Бу ҳақда мен юқорида А.Ўринбоев жавобидан кўчирма ҳам келтирганман. Қуйидаги кўчирма ҳам А.Ўринбоев кўрсатувидан олинди:
-“Мен Д.Саидов, А.Пўлатовларни кузатганимдан сўнг М.Жўраевага: “Д.Саидов пул ҳақида гапирмади-ку!”-деб айтганимда, Марғуба: “Д.Саидов Анор акаларни олдида ҳеч нарса деб гапирмайди”, деб айтди”. (А.Ўринбоевнинг 2009 йил 16 март куни Д.Саидов билан юзлаштириш баённомасидаги кўрсатувидан!)
Шу кўчирманинг ўзиёқ А.Ўринбоев менга нисбатан сохта айблов уюштирилишида ижрочилик ролини бажарганлигини кўрсатади. Чунки у ўз аризасида “Д.Саидов ва А.Пўлатов ўзаро келишиб, пул талаб қилаётганлиги”ни кўрсатган;
Г) А.Ўринбоев терговда ҳам, суд муҳокамасида ҳам: “Марғуба Жўраева томонидан Д.Саидовга бериш учун деб талаб қилинган 13 минг долларни Д.Саидовнинг ўз оғзидан эшитиш учун” “Юлдуз ресторани”да мен билан учрашганлигини кўрсатган. Бу кўрсатма гувоҳ И.Маҳмудов томонидан ҳам тасдиқланган. Эътибор қилинг:
“У (яъни М.Жўраева) …13 минг АҚШ доллари берсаларинг бўлади, деди. Аслиддин ака унга (яъни М.Жўраевага!) “Сени гапингга ишонмадим, отангни ҳамтовоқларини чақир, бир жойда учрашиб, келишайлик”, деди.” (Гувоҳ И.Маҳмудовнинг 2009 йил 22 феврал куни гувоҳ тариқасида сўроқ қилиш баённомасидан);
Айнан шундай кўрсатув жабрланувчи А.Ўринбоев томонидан ҳам берилган. Энди савол туғилади: “Пул ҳақида Д.Саидовнинг ўзи билан келишмагунича М.Жўраевага ишонмас экан, Д.Саидов билан келишмай туриб, нима учун 22 февралда М.Жўраевага 10 минг АҚШ долларини берган?” Бу саволнинг жавоби битта: “Чунки 17.02.09 йилда туҳматдан иборат ариза билан мурожаат қилиб қўйган ва ғараз мақсадини амалга ошириш учун ҳам М.Жўраевага 10 000 АҚШ долларини тиқиштирган!” Тушунишимча, ё Департаментнинг Самарқанд вилоят бошқармасидан, ё вилоят Прокуратурасидан КИМДИР А.Ўринбоевни шундай йўл тутишга ундаган. “Нима бўлса ҳам аризада номи кўрсатилганлардан ҳеч бўлмаса, биттасини ушлаб бер, қолганини биз ҳал қиламиз!” деган кафолат бўлган. Негаки, А.Ўринбоев 17.02.09й.да ёзган ариза ўз мазмун-моҳиятига кўра Республика Бош Прокуратураси ва МХХда ҳам қайд этиб бўлинганлиги ҳам аниқ! Бундай ҳолат учун вилоятдаги масъуллар Республика миқёсидаги раҳбарият олдида жавоб беришлари шарт. Ариза тасдиқланмаса, вилоят миқёсидаги учта катта идора (Прокуратура, МХХ, Департамент)ни чалғитмоқчи бўлганлиги учун аризачи камида иккита модда билан жиноий жавобгарликка тортилиши керак!
А.Ўринбоевнинг менга ва бошқа судланувчиларга нисбатан ғараз мақсадда бўлганлигини яна қуйидаги жиҳатларда кўриш мумкин:
1. Мени, А.Пўлатовни ва М.Жўраевани ёлғон мулозамат йўли билан 18 феврал куни учрашишга таклиф қилиб, учрашув олдидан махсус идорадан ДИКТОФОН олган. Учрашув давомидаги суҳбатни тўлиқ аудиоёзув қилган. Яна Диктофонни ИККИ КУН кўтариб юриб, А.Пўлатов ва Т.Эргашевнинг “оғзини пойлаган”. Ғараз мақсади амалга ошмагач, диктофонни “эгаси”га топширган. Мен айнан ўша аудиоёзувни топишни шарт, деб ҳисоблайман. Аудиоёзув ва унинг матни “Иш” жилдига қўшилмаганлигини эса, мазкур “Жиноят иши”ни олиб борган тергов гуруҳининг манфаатларига зид келганлигида, деб биламан.
2. Диктофон олинган ва топширилганлиги ҳолатини ҳужжатлаштириш учун “Юлдуз” ресторанида 18.02.09й. бўлган учрашувдаги суҳбат матни ўрнига куни, вақти номаълум телефон сўзлашуви матни расмийлаштирилган. Бироқ телефон сўзлашувини ёзиш олиш учун махсус идорадан мослама берилган эмас. Буни А.Ўринбоев суд муҳокамасида тасдиқлади. Телефон сўзлашуви матнида бир эркак ва аёлнинг узуқ-юлуқ суҳбати келтирилган бўлиб, гап асосан қандайдир ДИЛБАР ОПА билан учрашганлик, ўша опани ҳам якшанба куни бўладиган учрашувга олиб келиш ё келмаслик, ўша опага нимадир “анави нарса”ни бериш, ўша опа “анави нарса”ни олгач, яна ниманидир “бўйнига конкрет олиши” ҳақида бўлган. Суд муҳокамасида А.Ўринбоев “Дилбар опа” кимлигини мутлақо танимаслигини, билмаслигини кўрсатса-да, лекин айнан “Дилбар опа”га нимадир бериш, у билан опа-ука киришиш ҳақида бўлган суҳбат матнини инкор ҳам этмади.
3. Тергов гуруҳига хос манфаатдорлик менинг ҳибс этилган вақтимдан бошлаб янада кучайган ва очиқ тус олган. Чунончи:
А) Мен 22 феврал куни Тошкент шаҳрида ўз уйим олдида, беш ёшли қизчамнинг кўз ўнгида ғайриинсоний ҳаракатлар қўлланилиб, қўлга олиндим;
Б) 24 феврал куни М.Жўраева билан юзлаштирилишим олдидан Тошкент шаҳрида беш ёшли қизчамнинг боғчасига опергруппа вакиллари борганлигини айтишди. Бу билан менга нисбатан очиқчасига руҳий қийноқ қўлланилиб, оиламга таҳдид қилинди;
В) Менга қўйилаётган айбловни тўлиқ рад этувчи ҳужжатлардан нусхалар 23 феврал куни адвокатим Р.Комилов томонидан суриштирувчи И.Шеровга, вилоят Прокуратурасига тақдим этилган бўлса-да, атайлаб “Иш” жилдига қўшилмади, адвокат Р.Комилов иштирокисиз 25 феврал куни менга нисбатан “Эҳтиёт чораси сифатида қамоққа олиш тўғрисида” санкция қўлланилди;
Г) Санкция бўйича киритган шикоятимиз бизнинг иштирокимизсиз, мутлақо нотаниш адвокат қатнашувида қаноатлантирилмади.
Ушбу ҳолатларнинг ўзиёқ терговолди ҳаракатлари бошланишидан менга нисбатан ҳам руҳий, ҳам маънавий қийноқлар қўлланганлигига аниқ далил бўла олади. Шу ўринда нафақат суд жараёни иштирокчиларини, балки судлов ҳайъатини ҳам: “А.Ўринбоев нима сабабдан бунчалар ғараз мақсадга бориб етди?” деган савол қизиқтираётган бўлиши керак. Сабаблари оддий: “Ўз шахсий манфаатини қонундан юқори ҳисоблаш!” Айнан шу оддий сабабнинг Прокуратура, Департаментдаги айрим масъуллар билан боғлиқлик жиҳати мавжудлигига ишончим комил. Ва бунинг исботи сифатида Департаментнинг Самарқанд вилоят бошқармасида сунъий туғдирилиб, вилоят Прокуратурасида улғайтирилган уйдирма “Жиноят иши” жилдини келтираман. Истаган ҳуқуқшунос билан мазкур “Жиноят иши” қонун устуворлиги асосида эмас, манфаат ва ваколат босими остида тайёрланганлиги бўйича баҳслашиб, фикримни ҳуқуқий далиллай оламан. Ўша манфаатдор кишилар бизни шунчалар юзаки, сохта айблов билан шошилинч ҳибсга олишга мажбур бўлганлар. Чунки биз томонимиздан шикоятланаётган ҳолатларни узоқ вақт ёпиб ўтириш имконияти йўқлигини техник воситаларни талон-тарож қилган, боғлар даромадлари ўзлаштирилишига; ғайриқонуний тарқатилган, гектарлар ҳисобидан чиқарилмай сотиб юборилган ёки эгаллаб олинган ер бўлакларидан топилган маблағларни легаллаштирган шахслар ўзига яраша куч, мавқе ва маблағга эга кишилар эканликларини алоҳида эслатиш шарт эмас. Аслиддин Ўринбоев, Хурсаной Ўринбоева, Сайдулло Боймуродовга ўхшашлар эса, бундай ўйинларда оддий ижрочи, лекин “калаванинг учи” ҳам шулардан бошланади. Ва “калаванинг учи” қонун бармоғига илиниб қолмаслиги учун “чарх айлантирувчи”лар ҳар қандай тубанликдан қайтишмайди. Кетма-кет ёзилиб, тегишли ташкилотларга жўнатилган шикоятлар юзасидан текширувлар кучайди. Айниқса, ММТПда координация текшируви талаб қилиниши, ғайриқонуний ер тақсимоти бўйича ҳужжатлардан кўчирмалар, фотолавҳаларга эга бўлишимиз А.Ўринбоевни шошириб қўйди. ММТПда саноқ ўтказилган кун – 2008 йил 6 ноябрда туман ДСИ вакили иштироки атайлаб таъминланмади. 19 ноябр куни қонунга зид ҳолатда, лекин терговчи О.Тоҳиров ташаббуси билан такроран саноқ ўтказилган. Ва шу саноқ “Далолатнома”си ҳақиқий деб топилиб, 2008 йил 4 декабр куни “Жиноят иши” қўзғатиш рад этилган. Бироқ бу ҳам қонунга зид эди. Чунки 19 ноябр куни ўтказилган саноқда 7102617 сўмлик 5та техника воситаси камомади аниқланган. Терговчи камомадни хўжалик низоси ҳисоблаб юборган. Бунга нисбатан мен томонимдан шикоят киритилгач, терговчининг 4 декабр 2008 йил қарори бекор қилинган. Бу орада ММТП бўйича 2009 йил июн ойига тайинланган комплекс текширув менинг талабим билан 2009 йил МАРТ ойига кўчирилганлиги ҳақида Самарқанд вилоят ДСБдан 17 феврал куни менинг номимга жавоб йўлланган. Шу баробарида вилоят ер ресурслари ва кадастри Жомбой туман “Ҳалвойи ҚФЙ” қарори билан ноқонуний ер бўлаклари тарқатилганлиги бўйича текширув ўтказиб, тўпланган материалларни Жомбой туман Прокуратурасига топширганлиги хабари олинди. “Ҳалвойи ҚФЙ” биноси бир қисми ва бино ёнидан савдо дўкони учун ажратилган жой ҳам ноқонунийлиги аниқланди.
Бундан ташқари, 2009 йил бошида ММТП балансида бўлган “Тўлқин Шодиёров ф/х”даги 300 туп иморатбоп теракларнинг кесиб ўзлаштирилганлигига; “Нарзиқул Рустамов ф/х” ҳисобидаги гектарлардан опа-ука Ўринбоевлар эгаллаб, иморат учун пойдевор қуйдирган ер бўлакларига; “Чалақўрғон карвони ф/х” ҳисобидаги гектарлардан ноқонуний тарқатилган ер бўлакларига; собиқ “Бобобек Холмуродов ф/х”дан, “Зайниддин Носиров ф/х”даги боғлар бузилиб, ноқонуний тарқатилган ер бўлакларига; собиқ “Қосим ота ф/х”дан кесиб сотиб юборилган икки гектар тутзор масаласига ойдинлик киритилиши учун туман прокурори Э.Рўзиев, ҳоким вазифасини бажарувчи Ф.Мажидов, ер ресурслари ва кадастр раҳбари, туман ИИБ бошлиғи жойма-жой олиб борилиб, А.Пўлатов томонидан кўрсатилган. Далилий фотолавҳалар, тегишли ҳужжатлардан нусхалар биз томонимиздан тақдим этилган. Бу воқеа 2009 йил феврал ойи биринчи ўн кунлиги охирида бўлганди. Орадан икки ҳафта ўтмай А.Пўлатов ҳам, мен ҳам сохта айблов билан ҳибс этилдик. Биз ҳибс этилгач, шикоятларни ўрганиш ўз-ўзидан тўхтаб қолди. О.Тоҳиров эса “Жиноят иши қўзғатишни рад этиш тўғрисида” такроран қарор чиқарди.
Менинг талабим асосида МАРТ ойига кўчирилган комплекс текширув эса ўта юзаки ўтказилди. ММТП пул айланмалари текширилмади, 68 гектар боғлар даромади масаласи ўрганилмади. Олти миллион сўмлик эҳтиёт қисмлари рўйхати ҳам, накладнойлари ҳам текширувда аниқ кўрсатилмади. Изсиз йўқотилган 400 тонна маҳаллий ўғит (пори) масаласида ҳам текширув ўтказилмаган. Шу кунгача А.Ўринбоев 400 тонна ўғит хусусида тайинли гап ҳам айтмай келарди. 25 июн куни суд муҳокамасида А.Ўринбоев: “400 тонна ўғит собиқ вилоят ҳокими вазифасини бажарувчининг шахсий назорати остида А.Ўринбоевнинг туғишган акаси Нуриддин Ўринбоевга қарашли “Тош кесиш ва майдалаш корхонаси” техник воситалари ёрдамида гўёки чиқинди ўрнида ташиб, йўқотилганлиги”ни кўрсатди. Бироқ буни тасдиқловчи бирор ҳужжат тақдим этгани йўқ. Юқоридаги ҳолатларнинг ўзиёқ бизнинг сохта айбловлар қўйилиб, уйдирма жиноят иши билан ҳибс этилишимиз ғараз мақсад ва паст ниятда амалга оширилганлигини тўлиқ тасдиқлайди.
Хулоса қилиб айтганда, 2009 йил 22 феврал куни менга нисбатан қўзғатилган ва ҳозирда судда кўрилаётган “Жиноят иши” жилдларини нафақат менинг руҳиятимга, фаолиятимга, балки мамлакатда Қонун устуворлиги тамойилига, Ўзбекистоннинг Халқаро Ҳамжамиятда тутган ҳуқуқий йўналишидаги эътиборига ҳам салбий таъсир кўрсатадиган воқеалардан бири, деб ҳисоблайман. Мен ўзимни мамлакатдаги қонунларни ҳурматлаганим, қонун устуворлигига интилганлигим, қишлоқ тараққиёти ва фаровонлиги борасидаги бугунги Давлатчилик принципини амалий қўллаб-қувватлаганим учун ҳибс этилиб, суд қилинаяпман, деб ҳисоблайман.
Сохта айблов уюштирилиб, уйдирма жиноят асосида аввал ҳам судланганман, ҳозир ҳам худди шундай! Токи А.Ўринбоев, С.Боймуродов, В.Хўжақуловга ўхшаш ғараз ниятли кимсалар, И.Шеров, С.Мажидов каби нохолис ҳуқуқшунослар бу жамиятда бор экан, сохта ва уйдирма жиноят ишлари ҳамиша тайёрланаверишига, мен ва менга ўхшаш АЙБСИЗ АЙБДОРлар ҳибс этилаверишига заррача шубҳа қилмайман.
Дилмурод САЙЙИД (САИДОВ)
Сўз судланувчига!
4-СЎЗ: СИР САҚЛАНАДИГАН МАЪЛУМОТЛАР
ЖИБ Тайлоқ туман судидаги муҳокама 8 июл куни давом эттирилди (6 июлга белгиланган суд жараёни жабрланувчилар ва гувоҳлар келмаганлиги сабабли қолдирилганди!).8 июлдаги жараёнда судланувчилар Т.Эргашев ва А.Пўлатов кўрсатмалари эшитилиб, сўроқ қилиндилар. Д.Саидов фақат бир эпизод (жабрланувчилар С.Боймуродов ва В.Хўжақулов иддаолари юзасидан!) кўрсатма берди. Адвокати узрли сабаб билан иштирок эта олмаганлиги боис, Д.Саидов кўрсатуви бўйича томонлар савол-жавоби кейинги жараёнга қолдирилди.
Судланувчи Т.Эргашев кўрсатуви юзасидан деярли савол-жавоб бўлмади, ҳатто прокурор Ў.Раҳматов ҳам савол бермади. Аксинча, Т.Эргашев ўз кўрсатувини якунлаб, бир жиҳатга ойдинлик киритди. Яъни жабрланувчи С.Боймуродовга савол берди.
Т.Эргашев саволи: 18-20 март кунлари орасида сен билан кўришганимизда: “Нима учун Дилмурод Саййидга 5000 доллар сўради, деб туҳмат қилдинг?”-деганимда нима деб жавоб қилгандинг?
Аввалига С.Боймуродов судланувчи Т.Эргашев билан учрашганини тан олмади. Шунда Т.Эргашев:
“-Сайдулла, биз сен билан Мақсуда опанинг уйи олдида учрашиб гаплашган эдик, шуни эслайсанми?”-деб сўради.
С.Боймуродов 18-20 март оралиғида ҳақиқатан ҳам Т.Эргашев билан Мақсуда опа исмли қишлоқдошларининг уйи яқинида учрашганлигини, гаплашганлигини тан олди…
Судланувчи А.Пўлатов ўз кўрсатувлари асосан ноқонуний тарқатилган ер бўлаклари, йўқолган техникалар бўйича маълумотлардан иборат бўлди.
Судланувчи Дилмурод Саййид (Саидов) ўз кўрсатувини асословчи ҳужжатлардан айримларини кўрсатув матнига иловалаб, судга тақдим этди. Шунингдек, гувоҳ тариқасида сўралган А.Раҳмонов ва М.Абдуназаров кўрсатувларига ҳуқуқий баҳо берилишини сўраб, судга иккита ёзма “Илтимоснома” топширди.
Д.Саидов яна жабрланувчилар С.Боймуродов ва В.Хўжақулов иддаолари юзасидан тегишли тартибда суриштирув тайинланишини, ЎзР ЖК асосида баҳо берилишини сўраб, судга ёзма “Ариза”лар ҳам киритди.

( Давоми бор )

Защитим Обида-кори Назарова - Аллаху Акбар!

2012-03-06T16:34:00.000+01:00

На пикете у шведского Риксдага 2 марта

Скандирование “Аллаху Акбар” на пикетах в защиту Обида-кори Назарова, состоявшихся 2 марта в Швеции и Турции, вызвало тревогу у некоторых узбекских активистов.

Узбекские беженцы, проживающие в Европе и заявляющие о своей оппозиционности к режиму президента Ислама Каримова, все выше поднимают свои зеленые знамена и озвучивают свою исламскую приверженность.

Участники пикетов, состоявшихся в Стокгольме и Стамбуле в защиту имама Обида-кори Назарова, пережившего 22 февраля покушение на жизнь в шведском городе Стромсунде, периодически выкрикивали “Аллаху Акбар”.

Эти скандирования, звучавшие из уст членов Народного движения Узбекистана (НДУ) и сторонников тяжело раненного Обида-кори Назарова, были встречены с тревогой некоторыми узбекскими активистами.

Президент Общества по правам человека Узбекистана (ОПЧУ) Абдужалил Бойматов говорит, что присоединяется ко многим требованиям состоявшихся акций, он поддерживает проведение международного расследования покушения на имама Назарова, и также подозревает, что его организация - дело рук официального Ташкента.

Но, по словам Бойматова, у него возникают сомнения о намерении и способности находящейся в Европе узбекской оппозиции строить свободное демократическое государство в Узбекистане.

“Впервые я услышал выкрики “Аллаху Акбар” в Намангане в 1991 году от лидера будущего Исламского



Я считаю, что политические силы, которые борются за власть, ни в коем случае не должны использовать религию для достижения своих целей"
Абдужалил Бойматов

движения Узбекистана (ИДУ) Тахира Юлдаша, - говорит Бойматов, - спустя столько лет эти призывы повторяются...”

Что удивляет Бойматова, НДУ утверждает в своем Уставе, что его целью является построение демократического государства в Узбекистане. Но на деле это движение каждый раз доказывает, что оно более симпатизирует исламской идеологии.

Участие в пикете, где кричат “Аллаху Акбар”, по мнению Бойматова, противоречит тому, что движение заявляет о себе. “Надо оценивать не по тому, что говорится, а по тому, что делается”, - замечает президент ОПЧУ.

Народное движение Узбекистана было основано в 2011 году, в него вошла партия “Эрк”, организация “Таянч”, основанная бывшим заключенным Мухаммадсолихом Абутовым, и “Андижан - справедливость и возрождение”, созданная жертвами Андижанской резни 13 мая 2005 года. Спустя полгода андижанцы покинули НДУ.

Лидеры оставшихся двух организаций - “Эрк” и “Таянч” - не скрывают того, что нашли в исламе - путь для избавления общества от разных бед и зол, с которыми ассоциируется правление Ислама Каримова.

Руководитель “Таянч” Мухаммадсолих Абутов говорит о том, что исламская политическая партия имеет право быть в Узбекистане и бороться за власть. О том, что за жизнь по канонам ислама агитирует Обид-кори Назаров и его последователи говорить не приходится.

О правоверности, как условии достижения своих целей, не раз говорили лидеры НДУ, говорит Бойматов. Они обращались к представителям светского гражданского общества Узбекистана и указывали им, что если они встанут на путь “иймона” (правоверности), будет возможность для сотрудничества с ними.

“Я считаю, что политические силы, которые борются за власть, ни в коем случае не должны использовать религию для достижения своих целей. Однозначно, что в Узбекистане должна быть религиозная свобода, но религия должна быть отделена от политики”, - убежден Бойматов.

Исламизация узбекской оппозиции сопровождается и безответственными, на взгляд Бойматова, заявлениями некоторых её лидеров.

Как приглашение вступить в НДУ членов Исламского движения Узбекистана, занесенного в список террористических организаций Государственного департамента США, и в основном разгромленного в Афганистане в 2001 году.

Мухаммадсолих Абутов призвал ИДУ оставить оружие и присоединиться к НДУ и мирной борьбе с режимом Каримова. Что, на взгляд Бойматова, выглядит по меньшей мере наивным.

“ИДУ более десяти лет ведет войну в Афганистане с целью установить Халифат в Узбекистане, это стойкая в своих убеждениях организация”, - сказал Бойматов.

В целом все эти заявления, действия и последнее скандирование “Аллаху Акбар” в центре шведской столицы, у здания Риксдага (парламента) Швеции, по мнению Бойматова, указывает на появление узбекской исламской оппозиции в Европе, ожидающей своего часа для возвращения в Узбекистан.

На вопрос, почему в Узбекистане не может быть исламской партии, Бойматов говорит, что она не должна быть на фоне нищеты и упадка образования в стране.

Среда малограмотных и склонных к инфантилизму людей может стать основой для прихода к власти в Узбекистане исламистов и установления исламской диктатуры, считает президент ОПЧУ.

Uznews.net

Из почты Замондош: Крик моей души!

2012-03-06T13:03:00.001+01:00

Каждая мать желает счастья своему ребенку. Чтобы он рос здоровым и счастливым ребенком. А когда станет взрослым, обрел свою вторую половину, зажил счастливой семейной жизнью, родил своих детей.

Так думала и я, Дилором Холмухамедова, выдавая свою ненаглядную дочь Наргизу замуж. Ее жених Нурило Мирсагатов неплохой молодой человек и я, не без основания, мечтала о том, что у них будет крепкая дружная семья, будущих внуках. Также мечтала о том, что буду поддерживать с семьей зятя добрые родственные отношения – помогать нашим молодым, совместно отмечать праздники и дни рождений.

Но как же я ошибалась! Не зря в народе говорят, что после свадьбы вы получаете новых родственников со всеми их достоинствами и недостатками. Моим сватом стал Абдулло Тожибой угли, считающий себя правозащитником и борцом за демократию.

Прошло некоторое время, и он проявил себя, так сказать, во всей красе. Он оказался беспринципным, жестоким человеком. У меня временами складывалось впечатление, что он параноик и шизофреник. Его действиям нет никакого человеческого и логического объяснения. Мания собственного величия затмила его разум. Для достижения собственных целей он не считается даже с самыми близкими людьми, заставляя их безмерно страдать.

В итоге он сломал и свою собственную личную жизнь, и жизнь близких ему людей. Он развелся со своей женой Мухтабар Мирсагатовой и выгнал ее, детей и внуков из дома. Но это оказалось еще не самым пределом его низости.

5 марта я вместе с родственниками и дочерью пришла к нему домой, чтобы забрать детские вещи, игрушки, а также кухонную утварь. Но что я увидела?

Так как А.Тожибой угли нигде не работает он, от безденежья начал продавать вещи своих близких, тем самым, оставив их без одежды, бытовых приборов и кухонной утвари. В сложившейся ситуации я за помощью обратилась в махалинский комитет по месту жительства А.Тожибоя угли, что бы они на него воздействовали, которые отреагировали на мое заявление и вызвали его на беседу. Однако, при беседе с официальными представителями махали, А.Тожибой продолжал вести себя, как последняя истеричка, на всех орал и брызгал своей ядовитой слюной и в очередной раз не получилось с ним по человечески поговорить. Со слов представителей махали, А.Тожибой угли давно перестал понимать людей и живет в своем безумном мире, даже его близкие соседи неоднократно предлагали изгнать из махали, а дом предоставить его супруге и детям, которые из-за него ютятся по чужим углам.

И дело даже не в том, что у моей дочери пропало все ее имущество, а в том, что до какой степени низости дошел этот человек. Заявляет, что защитит права других людей, а права собственных родственников на нормальную жизнь нагло попрал и растоптал. Сколько же еще времени этот «правозащитник» мучить своих близких. Будь проклят этот безумец, который ничего не хочет знать, кроме своих бредовых идей. И дай бог нам всем терпения.

Если хотите обсудить или помочь в решении моей проблемы, я готова к открытому диалогу.

Дилором Холмухамедова, контактный телефон: +998977472206

Адиб Нусрат Раҳмат қошиқлар ишқибози

2012-03-06T09:38:00.002+01:00

Рустам Азимов Ўзбекистоннинг бўлғуси Президенти - ми?

2012-03-06T00:16:00.002+01:00

Каримов вориси номини очиқ айтди ва қўллашни сўради

Оқсаройдаги ишончли манбанинг хабар қилишича, Россиядаги Президент сайловлари бўлиб ўтгач, эртасига эрталаб Ўзбекистоннинг амалдаги Президенти Ислом Каримов ўзига яқин бўлган мамлакатнинг энг юқори лавозимларидаги шахсларни ҳузурига чорлаган.

Манбанинг таъкидлашича ҳажми жиҳатдан кичик аммо кўтарилган масала улкан ушбу йиғинда Ислом Каримов қандайдир муҳим қарорни эълон қилишни режалаштиргани, бежизга ҳузурига чорламаганлигини чақирилганлар ҳис қилишсада, лекин айтилган қарор бир кишини истисно қилганда юзларида ҳайратни зоҳир этган.

Кўринишидан анчайин ҳорғин Каримов йиғилганларнинг ҳар бирига синчков назар билан разм солиб чиқар экан, нигоҳи Рустам Азимовда тўхтаган ва ҳузуридагиларга:

- Мен бор йўқ, ҳар қандай ҳолатда шу болага қулоқ солинглар.

Каримовнинг бундайин фавқулодда қарори йиғилганларни бироз ҳайратга солгандай вазиятни юзага келтирган бўлсада, аммо барча Рустам Азимовга хайриҳох назарда жилмайишиб боқишган.

Ҳозиргача Ислом Каримовдан сўнг Президентликка келиши нақд, дея шов- шув қилинаётган Шавкат Мирзиёев эса анчайин абгор ҳолдалигини кузатиш қийин эмасди. Лекин Рустам Азимов Президент бўлса , Ўзбекистоннинг келажагига умид қилса бўлади, деган ўй кечди кўнгилдан, дейди Оқсаройга яқин манба.

* * *

Азимов Рустам Содиқовичнинг қисқача таржимаи ҳоли.

20 сентябрь, 1958 йилда Тошкент шаҳрида туғилган.

ТошДУнинг тарих факультетини, Тошкент ирригация институти иқтисод факультетини сиртқи бўлимини, Оксфорд университетини тамомлаган.

Фаолият йўли: "Фотон" заводида созловчи, қўриқ давлат хўжалигида комсомол етакчиси, партком котиби, партия мактаби доценти.

1990 йилда "Ипак йўли" банки бошқаруви раиси.

1991 йилдан 1998 йилгача Ташқи иқтисодий фаолиятлар Миллий банки раиси бўлиш билан бир вақтда 1992 йилдан бошлаб Европа тикланиш ва тараққиёт банкининг Ўзбекистон республикаси бошқарувчиси.

1998 йил - Ўзбекистон Республикаси молия вазири.

2000 йил 11 февралда Олий Мажлис сессиясида қайта тасдиқланган.

2000 йил 1 августдан Бош вазир ўринбосари - Ўзбекистон Республикаси молия вазири - Умумиқтисодий мажмуа раҳбари.

Ҳозирда Бош вазирнинг биринчи ўринбосари. Молия вазири.

Оилали, 2 нафар қизи бор.

Ўзбекистон Миллий Хавфсизлик Хизмати раиси Рустам Иноятов билан ўзаро мустаҳакам алоқада.

http://www.easttime.ru/person/1/1/3.html